Phần lớn những lần mở tủ lạnh lúc nửa đêm không đến từ cơn đói của dạ dày, mà từ một ngày quá dài, một bữa tối qua loa, hoặc nhu cầu được tự thưởng sau khi đã gồng suốt mười mấy tiếng. Biết mình đang thuộc kiểu nào thì mới thay được.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này kể về một anh tài xế chạy xe công nghệ, người thường về tới nhà lúc gần mười hai giờ đêm và câu đầu tiên tự hỏi mình là: còn gì ăn không. Mình sẽ đi cùng anh qua những đêm như thế, và xem có lối nào nhẹ hơn cho cả hai.
Gần nửa đêm, chiếc tủ lạnh sáng đèn
Anh chạy xe từ chiều tới khuya, bữa tối thường là ổ bánh mì ăn vội bên lề đường giữa hai cuốc. Về tới nhà, tắm xong, căn nhà im ắng, vợ con đã ngủ. Anh mở tủ lạnh, lấy gói xúc xích, rồi gói bánh, rồi lon nước ngọt.
Anh không thấy mình ăn nhiều. Mỗi thứ một chút. Nhưng tối nào cũng vậy, và sáng dậy bụng nặng, miệng khô, người uể oải.
Câu chuyện này hư cấu, nhưng quen thuộc với rất nhiều người làm ca, người đi làm về muộn, người học đêm. Cái khó là cơn thèm đó rất thật, và vào lúc nửa đêm, khi mọi người đã ngủ, chẳng có ai bảo mình dừng.
Trước khi tìm cách bớt, hãy cùng hỏi câu căn bản nhất: lúc ấy anh đói thật, hay đang cần một thứ khác.
Đói thật và buồn miệng khác nhau ở đâu?
Đói thật thường đến từ từ. Bụng cồn cào, người hơi bủn rủn, và gần như món gì có thể ăn được cũng thấy ngon. Ăn một bữa tử tế là no, cơn đói đi qua.
Buồn miệng thì đến đột ngột và thường đòi đúng một thứ. Phải là món giòn, món ngọt, món mặn. Đưa một đĩa rau luộc thì không muốn. Ăn xong một thứ lại muốn thêm thứ khác, như thể cái miệng đang đi tìm một cảm giác chứ không phải cái bụng đang cần no.
Một cách thử đơn giản là uống một cốc nước ấm và chờ khoảng mười phút. Nếu vẫn đói, có thể bạn đói thật, hãy ăn một chút gì đó nhẹ. Nếu cơn thèm qua đi, nó không đến từ dạ dày.
Với anh tài xế, câu trả lời là cả hai. Bữa tối của anh quá ít nên anh có đói thật. Nhưng phần lớn cái anh tìm trong tủ lạnh là cảm giác ngày làm việc đã xong.
Ăn bữa tối đủ trước khi cơn đói thành cơn thèm
Nhiều người cố nhịn ăn tối vì muốn giữ dáng, hoặc ăn vội vì bận, rồi tới khuya bù lại bằng đồ ăn vặt. Nhịn ban ngày thường không làm mình ăn ít đi, chỉ làm mình ăn vào lúc tệ hơn bằng những món tệ hơn.
Anh tài xế đổi một việc. Anh nhờ vợ để phần một hộp cơm với rau và chút thịt cá. Giữa ca, khi khu đông khách đã vãn, anh dừng xe ở chỗ yên, ngồi ăn tử tế mười lăm phút thay vì nhai bánh mì trên yên xe.
Về tới nhà, cơn đói thật đã không còn. Cái còn lại chỉ là cơn thèm được nghỉ, và cơn thèm đó dễ đối phó hơn nhiều.
Nếu bạn làm việc giờ giấc lạ hay có vấn đề về tiêu hoá, đường huyết, cân nặng, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về giờ ăn phù hợp. Mỗi cơ thể một khác, đừng tự áp một khuôn chung.
Tìm một cách khác để báo hiệu ngày đã xong
Đồ ăn vặt lúc khuya thường là một tín hiệu: thôi, hết việc rồi, giờ là của mình. Bỏ đồ ăn mà không có tín hiệu khác thay vào thì cái ngày cứ lơ lửng, không biết kết thúc ở đâu.
Anh tài xế chọn một nghi thức đơn giản. Về nhà, tắm nước ấm, pha một ấm trà gừng loãng, ngồi ngoài hiên vài phút nghe tiếng xe thưa dần ngoài đường. Ấm trà thành cái mốc khép ngày, thay cho gói bánh.
Có người chọn nghe một bài hát quen, có người tưới mấy chậu cây ngoài cửa, có người viết ba dòng vào sổ. Cái gì cũng được, miễn là nhẹ nhàng, lặp lại mỗi tối, và cho mình cảm giác được thưởng.
Thêm một mẹo nữa: đừng để đồ ăn vặt nằm ngay tầm mắt khi mở tủ. Không phải để cấm, mà để lần nào muốn ăn thì phải chủ động tìm, và việc chủ động ấy cho mình thêm một giây để hỏi lại.
Khi vẫn thèm, ăn sao cho nhẹ lòng
Sẽ có những đêm bạn vẫn thèm. Đừng biến bữa ăn khuya thành một tội lỗi. Ăn một phần nhỏ, ngồi xuống bàn, bày ra đĩa, ăn chậm, rồi cất đi.
Ăn kiểu đứng trước tủ lạnh, vừa ăn vừa lướt điện thoại, là cách dễ ăn quá tay nhất, vì mình không thật sự biết mình đã ăn bao nhiêu. Ngồi xuống bàn biến nó thành một bữa nhỏ có đầu có cuối.
Nếu bạn thấy mình ăn mất kiểm soát, ăn trong cảm giác xấu hổ, hoặc ăn để vượt qua những cảm xúc nặng nề lặp đi lặp lại, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đó là điều cần được giúp đỡ, không phải cần thêm kỷ luật.
Còn với những đêm bình thường, chỉ cần nhớ rằng bạn xứng đáng được nghỉ ngơi sau một ngày dài. Chỉ là sự nghỉ ngơi ấy có nhiều hình dạng tốt hơn một gói bánh lúc nửa đêm.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt đói thật với thèm ăn?
Đói thật đến từ từ và món gì cũng ăn được, còn thèm ăn thường đột ngột và đòi một món cụ thể. Uống cốc nước rồi chờ mười phút là cách thử đơn giản.
Ăn khuya có hại không?
Tuỳ lượng, món và sức khoẻ mỗi người. Ăn quá no sát giờ ngủ khiến nhiều người khó ngủ và nặng bụng. Nếu bạn có bệnh nền, hãy hỏi bác sĩ về giờ ăn hợp với mình.
Người làm ca đêm nên ăn thế nào?
Thường nên có bữa chính tử tế trong ca thay vì nhịn rồi ăn vặt lúc về. Giờ giấc cụ thể nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng vì mỗi người một khác.
Vì sao càng mệt càng thèm đồ ngọt, đồ chiên?
Khi mệt và căng thẳng, nhiều người tìm tới những món đem lại cảm giác dễ chịu nhanh. Ngủ đủ và có bữa ăn đều đặn thường giúp những cơn thèm này dịu bớt.
Có nên vứt hết đồ ăn vặt trong nhà không?
Không cần cực đoan. Chỉ cần đừng để chúng ở chỗ dễ thấy, mua ít hơn và có sẵn vài món nhẹ hơn như trái cây. Như vậy lựa chọn tốt trở nên dễ hơn mà không cảm thấy bị cấm đoán.
