Bố mẹ già không chịu lên phố ở với con thường không phải vì cứng đầu, mà vì sợ mất những thứ đã giữ họ sống vui: mảnh vườn, xóm giềng, nhịp ngày quen thuộc và cảm giác được tự làm chủ cuộc sống của mình. Thay vì ép, hãy cùng bố mẹ nhìn rõ cái được cái mất của cả hai phía, rồi tìm một phương án ở giữa.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình dành cho những người con đang giằng co giữa nỗi lo cho bố mẹ ở quê và mong muốn của chính bố mẹ.
Cuộc giằng co của một nhà
Một anh kỹ sư ở thành phố có mẹ ngoài bảy mươi ở quê một mình. Mỗi lần mẹ ốm, anh lại mất ngủ, lại lái xe mấy tiếng về. Anh đã chuẩn bị sẵn một phòng trong căn hộ, có cửa sổ nhìn ra sông, mời mẹ lên ở.
Mẹ lên được hai tuần thì xin về. Mẹ bảo chung cư cao quá, đứng ở cửa sổ mẹ chóng mặt. Cả ngày con đi làm, cháu đi học, mẹ ngồi một mình với cái ti vi. Mẹ không biết ai trong toà nhà, đi xuống sân thì sợ lạc.
Anh buồn, có chút giận. Anh nghĩ mình đã làm hết sức. Mẹ thì áy náy, nhưng vẫn muốn về với mảnh vườn, với bà hàng xóm sáng nào cũng sang uống nước.
Không ai sai trong chuyện này. Hai người thương nhau, nhưng đang nhìn một chuyện từ hai chỗ đứng khác nhau.
Nhìn từ chỗ của bố mẹ
Với người già ở quê, ngôi nhà không chỉ là chỗ ở. Đó là nơi mình biết từng viên gạch, biết chỗ nào để chổi, giờ nào nắng chiếu vào hiên. Biết rõ như vậy cho người ta cảm giác an toàn và tự chủ.
Xóm giềng cũng là một mạng lưới. Ở quê, người già có bạn cùng tuổi, có chỗ ngồi chơi, có đám giỗ đám cưới để đi. Lên phố, mạng lưới ấy mất hết, và tạo lại ở tuổi bảy mươi là việc rất khó.
Còn một điều ít ai nói: sợ làm phiền con. Ở nhà con, mọi thứ theo nếp của con. Nấu món gì, ngủ giờ nào, tiếp khách ra sao. Người già thấy mình thành khách trong nhà con mình.
Hiểu những điều này, mình sẽ thấy câu mẹ muốn về không phải là từ chối lòng tốt của con. Mà là muốn giữ lại cái đời sống đã là của mình.
Nhìn từ chỗ của con
Người con thì có nỗi lo rất thật. Bố mẹ già yếu, ở một mình, có chuyện gì ai biết. Đường về xa, mỗi lần có việc là bỏ dở công việc. Nỗi lo ấy không phải ích kỷ, nó là thương.
Nhưng có một câu mình nên tự hỏi: mình muốn bố mẹ lên ở là vì bố mẹ cần, hay vì mình cần yên tâm. Cả hai đều chính đáng, nhưng phân biệt được thì mình nói chuyện với bố mẹ thẳng thắn hơn.
Nếu bố mẹ đã yếu tới mức không tự lo được sinh hoạt, thì việc ở gần con có thể là cần thiết, và lúc ấy cần bàn kỹ cùng bác sĩ và anh chị em. Còn nếu bố mẹ vẫn tự lo được, thì có nhiều cách khác để mình bớt lo.
Đừng để nỗi lo biến thành sự ép buộc. Người già bị ép rời nơi mình muốn ở thường buồn, và cái buồn ấy đôi khi làm sức khoẻ đi xuống nhanh hơn.
Những phương án ở giữa
Giữa ở quê một mình và lên phố hẳn có nhiều chỗ đứng. Có nhà thuê một người hàng xóm tin cậy ghé qua mỗi ngày, nấu một bữa, xem bố mẹ có ổn không. Có nhà nhờ một người họ hàng ở cùng.
Có nhà chọn cách bố mẹ lên phố vào mùa lạnh hoặc mùa mưa bão, những lúc ở quê vất vả, rồi về quê khi trời đẹp. Một năm vài tháng ở với con, vài tháng ở nhà mình.
Có nhà thì ngược lại, con thu xếp về gần hơn, hoặc làm việc từ xa vài ngày mỗi tháng ở quê. Không phải ai cũng làm được, nhưng đáng để nghĩ.
Và nếu bố mẹ lên ở, hãy giúp bố mẹ có một đời sống riêng: một góc bếp bố mẹ được làm chủ, một nhóm tập buổi sáng trong khu, một chỗ trồng vài chậu rau. Lên phố mà vẫn có việc, có bạn, người già mới ở lâu được.
Nói chuyện thế nào cho bố mẹ thoải mái
Hãy bắt đầu bằng câu hỏi chứ không phải đề nghị. Mẹ thấy ở quê một mình có điều gì khó không. Nếu có lúc mẹ thấy không ổn, mẹ muốn con làm gì.
Nói thật nỗi lo của mình, không nói như ra lệnh. Con lo lắm mỗi lần mẹ ốm mà con ở xa. Mình cùng tính cách nào để con yên tâm mà mẹ vẫn được sống như mẹ muốn.
Cho bố mẹ thời gian. Một quyết định lớn như rời quê không nên chốt trong một buổi. Có khi bố mẹ cần thử ở với con vài tuần, rồi mới biết mình chịu được hay không.
Và nếu cuối cùng bố mẹ vẫn chọn ở lại quê, hãy tôn trọng, rồi cùng nhau lo cho chu đáo. Được sống nơi mình muốn, nhiều khi là món quà lớn nhất con cái tặng được cho bố mẹ lúc tuổi già.
Câu hỏi thường gặp
Có nên ép bố mẹ già lên thành phố ở cùng không?
Không nên ép khi bố mẹ vẫn tự lo được sinh hoạt. Hãy hỏi mong muốn của bố mẹ và tìm phương án ở giữa. Nếu bố mẹ đã quá yếu, hãy bàn kỹ với bác sĩ và anh chị em.
Vì sao người già lên phố hay buồn và muốn về quê?
Vì mất nhịp sống quen, mất bạn bè xóm giềng và cảm thấy mình thành khách trong nhà con. Có việc riêng và có bạn ở nơi mới sẽ giúp bố mẹ dễ ở hơn.
Bố mẹ ở quê một mình thì làm sao cho yên tâm?
Nhờ một người hàng xóm hoặc họ hàng tin cậy ghé qua thường xuyên, gọi điện đều đặn, sửa nhà cho an toàn và chuẩn bị sẵn thông tin khẩn cấp.
Có cách nào để bố mẹ vừa ở quê vừa ở với con?
Một số gia đình cho bố mẹ lên phố vào mùa lạnh hay mùa mưa bão rồi về quê khi trời đẹp, hoặc con về quê làm việc từ xa vài ngày mỗi tháng.
Khi bố mẹ lên ở cùng, làm gì để bố mẹ bớt buồn?
Cho bố mẹ một góc riêng được làm chủ, giới thiệu nhóm tập buổi sáng, một chỗ trồng cây và hỏi ý bố mẹ trong việc nhà để bố mẹ không thấy mình là khách.
