Ông bà trông cháu giúp con là một món quà lớn, nhưng món quà ấy chỉ bền khi vừa sức. Ông bà cần nói rõ mình giúp được bao nhiêu, cần có ngày nghỉ, và con cái cần nhìn thấy cái mệt của bố mẹ thay vì coi việc trông cháu là chuyện đương nhiên. Thương cháu không có nghĩa là phải gánh tới kiệt sức.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này dành cho các ông bà đang bế cháu mỗi ngày, và cho những người con đang gửi con cho bố mẹ. Mình mời bạn nghe chuyện một bà ngoại trông hai đứa cháu.
Một ngày của bà ngoại
Bà ngoại sáu mươi tám tuổi, nhận trông hai đứa cháu, một đứa hai tuổi, một đứa năm tuổi. Sáu giờ sáng con gái chở cháu sang, bảy giờ tối mới đón. Ở giữa là mười ba tiếng bà cho ăn, tắm, dỗ ngủ, đưa đón đứa lớn đi mẫu giáo.
Năm đầu bà thấy vui, nhà có tiếng trẻ con. Năm thứ hai, lưng bà bắt đầu đau mỗi khi bế đứa nhỏ. Có hôm bà ngồi xuống ghế lúc cháu ngủ trưa và ngủ quên, giật mình dậy thấy tim đập thình thịch vì sợ cháu tỉnh dậy đi lung tung.
Bà không nói với con. Bà sợ con lo, sợ con nghĩ bà không thương cháu, sợ con phải gửi trẻ tốn tiền. Bà cứ cố.
Chuyện của bà ngoại là chuyện kể, nhưng có lẽ ở nhiều khu phố, nhiều làng quê, có những bà ngoại như thế, cười với cháu suốt ngày và đấm lưng một mình buổi tối.
Vì sao ông bà ngại nói mình mệt?
Người già thường sợ bị coi là vô dụng. Nhận trông cháu là một cách để thấy mình còn có ích. Nói mệt thì như thừa nhận mình đã yếu.
Cũng có nỗi sợ làm con khó xử. Ông bà biết con đi làm vất vả, biết gửi trẻ tốn kém, biết người ngoài trông không yên tâm bằng người nhà. Nên ông bà cố, dù sức không còn như trước.
Và có cả nếp nghĩ cũ: ông bà trông cháu là bổn phận. Nhiều người đã được ông bà mình trông, giờ tới lượt mình trông cháu, thấy như là lẽ tự nhiên, không ai đặt câu hỏi.
Nhưng thương cháu và kiệt sức không nên đi cùng nhau. Một ông bà khoẻ, vui, trông cháu vài buổi mỗi tuần, cho cháu nhiều hơn một ông bà kiệt sức trông cả ngày.
Nói giới hạn với con cái
Nếu bạn là ông bà, hãy chọn một lúc yên ả, không phải lúc đang mệt hay đang bực, và nói thật. Mẹ thương các cháu lắm, nhưng dạo này lưng mẹ đau, mẹ không trông cả ngày được nữa. Mình tính lại nhé.
Nói cụ thể điều mình làm được. Mẹ trông được buổi sáng, chiều con gửi cháu đi nhà trẻ. Hoặc mẹ trông ba ngày một tuần. Hoặc mẹ trông nhưng con thuê thêm người giúp việc nhà. Con cái dễ xoay xở hơn khi biết rõ.
Cũng nói về cách trông. Có những điều ông bà không làm được nữa, như bế lâu, đuổi theo đứa trẻ chạy nhảy, đưa đón bằng xe máy giờ đông. Nói ra để con sắp xếp khác.
Ông bà đừng sợ con giận. Phần lớn con cái, khi biết bố mẹ mệt, sẽ thương và tìm cách. Cái làm con buồn hơn là một ngày phát hiện bố mẹ đã gắng tới mức đổ bệnh mà không nói.
Con cái nhìn thấy cái mệt của bố mẹ
Nếu bạn là người con đang gửi con cho bố mẹ, hãy nhìn kỹ hơn. Mẹ có hay đấm lưng không. Bố có hay ngủ gật trên ghế không. Cơm nhà bố mẹ có đơn giản hơn trước vì không còn sức nấu không.
Đừng chờ bố mẹ nói. Hãy chủ động hỏi: bố mẹ trông cháu có mệt quá không, con thu xếp thêm thế nào được. Câu hỏi ấy cho bố mẹ một cánh cửa để nói thật.
Có những cách chia gánh nhỏ mà hiệu quả: chuẩn bị sẵn đồ ăn cho cháu, đón cháu sớm vài hôm, cho bố mẹ nghỉ hẳn cuối tuần, đỡ bố mẹ việc nhà. Và khi có thể, cho cháu đi nhà trẻ vài buổi.
Một điều nữa: đừng biến ông bà thành người làm thuê không lương. Hãy cảm ơn, hãy hỏi ý bố mẹ về cách chăm cháu, hãy nhớ bố mẹ cũng có đời sống riêng, có bạn bè, có những việc muốn làm.
Có ngày nghỉ thật
Ông bà trông cháu cần những ngày nghỉ thật, không phải ngày nghỉ mà vẫn phải nấu cơm cho cả nhà con về ăn. Một ngày đi chơi với bạn, đi chùa, về quê thăm họ hàng, hay đơn giản là ngủ một giấc trưa không lo.
Bà ngoại trong chuyện, sau khi nói chuyện với con gái, có hai ngày nghỉ mỗi tuần. Đứa cháu năm tuổi được gửi bán trú. Con gái thuê người dọn nhà mỗi tuần một buổi.
Bà kể với hàng xóm rằng bà thấy thương cháu hơn. Trước đây bà mệt quá, nhiều lúc cáu với cháu rồi lại áy náy. Giờ đủ sức, bà chơi với cháu, kể chuyện cho cháu, thay vì chỉ cố cho cháu ăn xong ngủ xong.
Trông cháu là một phần đẹp của tuổi già. Nhưng nó chỉ đẹp khi ông bà còn được là chính mình, còn sức, còn niềm vui riêng.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà trông cháu cả ngày có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Có thể, nhất là khi phải bế, đuổi theo cháu nhiều và ít được nghỉ. Nếu ông bà thấy đau nhức, mệt kéo dài, nên đi khám và giảm bớt việc.
Làm sao nói với con là mình không trông cháu cả ngày được nữa?
Chọn lúc yên ả, nói thật về sức khoẻ, nói cụ thể điều mình còn làm được và cùng con tính phương án. Đừng chờ tới lúc kiệt sức.
Con cái nên làm gì để bố mẹ trông cháu đỡ mệt?
Chủ động hỏi han, chuẩn bị sẵn đồ cho cháu, đỡ việc nhà, cho bố mẹ ngày nghỉ thật và cân nhắc gửi trẻ vài buổi.
Ông bà trông cháu có cần được trả công không?
Mỗi nhà một cách. Quan trọng là con cái ghi nhận, cảm ơn và lo cho sức khoẻ, đời sống của bố mẹ, không coi việc trông cháu là đương nhiên.
Ông bà khác cách chăm cháu với bố mẹ thì làm sao?
Nên ngồi lại thống nhất vài nguyên tắc chính như giờ ngủ, ăn uống, màn hình, và để ông bà linh hoạt ở những chuyện nhỏ.
