Con ở xa vẫn chăm được bố mẹ già, nếu có ba thứ: những cuộc gọi có nhịp và có câu hỏi cụ thể, một vài người ở gần mình tin cậy để nhờ, và những lần về thăm có chủ đích thay vì về cho có rồi đi. Khoảng cách làm việc chăm khó hơn, nhưng không làm nó thành không thể.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này dành cho những người con đang ở thành phố, ở nước ngoài, hay chỉ cách nhà vài trăm cây số mà mỗi lần nghe điện thoại reo lúc nửa đêm là thót tim. Mình cùng nói chuyện từng việc một.
Cảm giác áy náy của người ở xa
Một cô con gái làm việc ở thành phố, mẹ ở quê một mình từ khi bố mất. Mỗi tối cô gọi về, mẹ đều bảo mẹ khoẻ, con lo làm đi. Cô cúp máy mà lòng không yên, vì cô biết mẹ sẽ nói khoẻ kể cả khi không khoẻ.
Nhiều người ở xa mang một nỗi áy náy thường trực. Áy náy vì không ở bên, vì để anh chị em ở gần gánh nhiều hơn, vì những lần về vội vàng. Nỗi áy náy ấy nếu không được gọi tên sẽ biến thành cáu gắt, hoặc thành những lần gửi tiền về như để mua lại sự yên tâm.
Mình muốn nói trước: ở xa không phải là có lỗi. Mỗi người có hoàn cảnh để sống. Điều quan trọng là từ chỗ mình, mình làm được gì, và làm đều.
Hãy thử chuyển nỗi áy náy thành một danh sách. Áy náy không làm mẹ khoẻ hơn. Một danh sách việc nhỏ thì có thể.
Cuộc gọi có nhịp và câu hỏi cụ thể
Gọi đều quan trọng hơn gọi lâu. Một cuộc gọi ngắn vào cùng một giờ mỗi ngày tạo cho bố mẹ một mốc để chờ. Nếu một hôm mẹ không nghe máy vào giờ quen, mình biết ngay có điều khác thường.
Câu hỏi chung chung như mẹ có khoẻ không chỉ nhận về câu khoẻ. Hãy hỏi cụ thể: hôm nay mẹ ăn gì, trưa mẹ có ngủ được không, chân mẹ còn đau lúc lên bậc không, hôm nay có ai ghé chơi. Câu hỏi cụ thể khó trả lời dối, và cho mình một bức tranh thật.
Lắng nghe cả những gì không được nói. Giọng mẹ hôm nay mệt hơn hôm qua. Mẹ kể đi kể lại một chuyện. Mẹ không nhắc tới bà hàng xóm nữa. Những chi tiết nhỏ ấy là tín hiệu.
Nếu được, thỉnh thoảng gọi có hình. Không phải để kiểm tra, mà để nhìn thấy nhau. Mẹ có thể đưa máy cho mình xem vườn rau, xem con mèo. Mình thấy được nhà, mẹ thấy được mặt con.
Một vài người ở gần để nhờ
Không ai chăm được bố mẹ một mình từ xa. Mình cần một vài người ở gần. Có thể là anh chị em, họ hàng, một bà hàng xóm thân, hay người con của bạn bố mẹ.
Hãy chủ động làm quen và giữ liên lạc với họ. Lưu số điện thoại, thỉnh thoảng hỏi thăm, gửi chút quà khi về. Nói rõ với họ: có gì bất thường thì gọi con bất kể giờ nào. Người ta dễ giúp hơn khi được nhờ một cách rõ ràng.
Cũng nên biết những nơi gần nhà bố mẹ: trạm y tế, bệnh viện gần nhất, hiệu thuốc, một người chở xe ôm quen. Ghi tất cả vào một tờ giấy dán ở chỗ dễ thấy trong nhà bố mẹ và trong điện thoại của mình.
Nếu có anh chị em ở gần đang gánh phần lớn việc chăm, đừng quên họ. Hỏi họ cần gì, góp phần mình bằng tiền, bằng việc làm được từ xa như đặt lịch khám, tìm thông tin, và nói lời cảm ơn. Người ở gần cũng cần được chăm.
Những lần về thăm có chủ đích
Về thăm vài ngày mỗi năm thường trôi qua rất nhanh, giữa đám giỗ, khách khứa và mệt mỏi đường xa. Hãy thử dành mỗi lần về một hai việc có chủ đích.
Có lần, việc là đưa mẹ đi khám định kỳ và ngồi nghe bác sĩ dặn. Có lần, việc là đi một vòng nhà xem chỗ nào cần sửa, đèn nào hỏng, bậc nào trơn. Có lần, việc chỉ là ở nhà, nấu cho mẹ vài bữa, nghe mẹ kể chuyện xóm.
Trước khi về, gọi hỏi mẹ có việc gì cần con làm không. Người già hay để dành việc chờ con về: cái quạt hỏng, giấy tờ cần ký, cái điện thoại không vào mạng được. Biết trước, mình chuẩn bị được.
Và lúc về, cố gắng có mặt thật sự. Bớt cầm điện thoại, bớt làm việc từ xa. Mấy ngày ngắn ngủi ấy, cái mẹ nhớ nhất thường không phải món quà, mà là những bữa cơm có con ngồi cùng.
Lo trước những chuyện khẩn cấp
Điều làm người ở xa sợ nhất là một cuộc gọi khẩn lúc nửa đêm. Mình không ngăn được chuyện bất ngờ, nhưng chuẩn bị được để lúc đó bớt rối.
Hãy ngồi với bố mẹ một lần, ghi ra những thông tin cần thiết: bệnh đang có, thuốc đang dùng, bác sĩ quen, giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm để ở đâu. Bản giấy để ở nhà, bản chụp lưu trong điện thoại của mình và của người ở gần.
Thống nhất với anh chị em ai sẽ là người về đầu tiên khi có chuyện, ai lo phần nào. Thống nhất lúc bình thường thì dễ, còn đợi tới lúc cấp bách thì ai cũng rối.
Chuẩn bị không làm chuyện xấu đến gần hơn. Nó chỉ giúp mình ngủ yên hơn mỗi đêm, và giúp bố mẹ được lo chu đáo hơn nếu có ngày cần.
Câu hỏi thường gặp
Con ở xa nên gọi điện cho bố mẹ bao lâu một lần?
Không có con số chung, nhưng gọi đều vào một giờ quen tốt hơn gọi dài mà thất thường. Nhiều nhà chọn mỗi ngày một cuộc ngắn để bố mẹ có mốc chờ.
Làm sao biết bố mẹ ở xa có đang ổn không?
Hỏi những câu cụ thể về ăn, ngủ, đi lại, ai ghé chơi, và để ý giọng nói, những chuyện bố mẹ kể lặp lại. Giữ liên lạc với một người ở gần để họ báo khi thấy khác thường.
Có nên đón bố mẹ lên ở cùng khi mình ở xa?
Tuỳ sức khoẻ và mong muốn của bố mẹ. Nhiều người già muốn ở lại nơi quen thuộc, vậy nên hãy hỏi ý bố mẹ và cân nhắc cùng anh chị em trước khi quyết.
Anh chị em ở gần chăm nhiều hơn thì người ở xa nên làm gì?
Hỏi họ cần gì, góp phần bằng tiền và những việc làm được từ xa, về thay phiên khi có thể và luôn nói lời cảm ơn. Đừng chỉ góp ý mà không góp sức.
Nên chuẩn bị gì cho trường hợp khẩn cấp?
Một tờ thông tin gồm bệnh đang có, thuốc đang dùng, số điện thoại bác sĩ, người thân gần nhất và nơi để giấy tờ. Lưu cả bản giấy ở nhà bố mẹ và bản chụp trong điện thoại.
