Chuẩn bị cho con vào lớp một, điều quan trọng hơn việc biết đọc biết viết trước là con tự phục vụ được bản thân, ngồi yên tập trung được một lúc, biết mở lời hỏi cô khi cần, và có tâm thế vui vẻ khi nghĩ tới trường học. Con có những nền tảng đó thì chữ nghĩa sẽ đến rất nhanh.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mùa hè trước năm học đầu tiên, nhiều bố mẹ sốt ruột cho con đi học trước, mua sách luyện chữ, lo con theo không kịp bạn. Tập này mình nói về những thứ ít ai nhắc tới nhưng lại quyết định con có một năm lớp một nhẹ nhàng hay vất vả.
Lớp một khác mẫu giáo ở đâu?
Ở mẫu giáo, con được chơi nhiều, cô chăm từng chút, ngủ trưa, ăn bữa phụ, có người giúp mặc áo. Lên lớp một, mọi thứ đổi khác khá nhanh. Con phải ngồi học từng tiết, tự lo đồ dùng, tự đi vệ sinh, tự nhớ bài.
Sự thay đổi lớn nhất không nằm ở kiến thức, mà ở nhịp sống. Trẻ phải ngồi yên lâu hơn, nghe giảng nhiều hơn, chơi ít hơn. Nhiều con bị mệt, cáu gắt trong vài tuần đầu không phải vì bài khó, mà vì cơ thể và đầu óc chưa quen nhịp mới.
Một cô giáo tiểu học lâu năm từng chia sẻ rằng những con vất vả nhất đầu năm thường không phải là con chưa biết chữ, mà là con chưa biết tự mở hộp cơm, chưa dám xin phép đi vệ sinh, hay khóc mỗi khi làm sai.
Hiểu được điều này, bố mẹ sẽ biết nên dành mùa hè cho việc gì. Không phải nhồi chữ, mà là chuẩn bị cho con một nền tảng vững về kỹ năng và tâm lý.
Có nên cho con học chữ trước không?
Đây là câu hỏi nhiều bố mẹ day dứt nhất. Lo con không học trước sẽ thua bạn, mà cho học trước lại sợ con chán. Không có câu trả lời đúng cho mọi nhà, nhưng có vài điều đáng cân nhắc.
Con học trước chữ thường đi học những tuần đầu thấy dễ, nhưng có thể chủ quan, không tập trung nghe cô vì nghĩ mình biết rồi. Một số con học trước theo cách khác với cách thầy cô dạy, phải sửa lại cách cầm bút, cách đánh vần.
Điều nhẹ nhàng và hữu ích hơn là làm quen với chữ qua chơi. Đọc truyện cho con mỗi tối, chỉ cho con những chữ trên bao bì, chơi đoán chữ cái. Con thấy chữ gần gũi và thú vị, chứ không thấy đó là bài tập.
Tốt hơn cả là luyện cho đôi tay khéo léo: tô màu, cắt dán, nặn đất, xâu hạt. Những trò này giúp các cơ nhỏ ở tay khoẻ lên, để khi cầm bút viết, con đỡ mỏi và chữ đều hơn.
Tự phục vụ: những việc con nên tự làm được
Hãy dành mùa hè để tập cho con những việc nhỏ hằng ngày. Tự mặc và cởi áo khoác, tự đi giày có quai dán, tự mở và đóng hộp cơm, bình nước. Tự đi vệ sinh và rửa tay sạch sẽ.
Tập cho con tự soạn cặp và giữ đồ dùng của mình. Mỗi tối, cùng con xếp sách vở cho ngày mai, kiểm tra bút chì đã gọt chưa. Ban đầu bố mẹ làm cùng, sau vài tuần để con tự làm, bố mẹ chỉ kiểm tra lại.
Cho con tập nhận ra đồ của mình: dán tên lên hộp bút, bình nước, áo khoác. Ở lớp có nhiều đồ giống nhau, con biết đồ nào của mình thì đỡ lẫn và đỡ mất.
Những việc này nghe nhỏ, nhưng mỗi việc con tự làm được là một chút tự tin. Đứa trẻ tự lo được cho mình sẽ bước vào lớp với tâm thế vững vàng hơn hẳn.
Ngồi yên một lúc và biết mở lời hỏi
Trẻ năm sáu tuổi chưa thể ngồi yên lâu như người lớn, và điều đó bình thường. Nhưng có thể tập dần. Mỗi ngày cùng con làm một việc cần ngồi yên: tô màu, ghép hình, nghe đọc truyện, bắt đầu từ mười phút rồi tăng dần.
Giới hạn thời gian dùng màn hình cũng giúp con dễ tập trung hơn. Trẻ quen với những hình ảnh thay đổi liên tục trên điện thoại thường thấy bài giảng trên lớp chậm và chán.
Một kỹ năng quan trọng khác là dám mở lời. Con cần biết giơ tay xin phép đi vệ sinh, nói với cô khi không hiểu bài, báo khi bị bạn bắt nạt hay khi thấy mệt. Nhiều trẻ chịu đựng cả buổi chỉ vì ngại hỏi.
Có thể tập qua trò đóng vai ở nhà. Bố mẹ làm cô giáo, con làm học sinh, tập giơ tay, tập nói thưa cô con muốn đi vệ sinh ạ. Tập vài lần, tới khi gặp thật con sẽ đỡ lúng túng.
Giúp con háo hức thay vì sợ đi học
Tâm thế của con khi bước vào lớp một phụ thuộc nhiều vào những gì con nghe ở nhà. Câu dọa như lên lớp một là không được chơi nữa đâu, cô sẽ phạt đấy, vô tình làm con sợ trường học trước cả khi tới đó.
Thay vào đó, kể cho con những điều thú vị: con sẽ có bạn mới, được học đọc để tự đọc truyện, có thư viện, có sân chơi lớn. Kể về những kỷ niệm vui của bố mẹ ngày đi học.
Nếu có thể, đưa con đi xem trường trước khi khai giảng. Đi một vòng quanh sân, chỉ cho con nhà vệ sinh ở đâu, lớp học trông thế nào. Một nơi đã từng thấy bao giờ cũng đỡ đáng sợ hơn một nơi hoàn toàn lạ.
Những tuần đầu, chuẩn bị tinh thần rằng con có thể mệt, khóc hay cáu. Đón con bằng sự bình tĩnh, hỏi con thích nhất điều gì hôm nay, đừng hỏi ngay hôm nay được mấy điểm. Con cần thấy trường học là nơi an toàn, chứ không phải nơi bị chấm điểm từng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa biết chữ khi vào lớp một có bị chậm hơn bạn không?
Chương trình lớp một được thiết kế để dạy con từ đầu, nên con chưa biết chữ vẫn theo được nếu có nền tảng tốt về tập trung và tự phục vụ. Một số con có thể cần thêm thời gian những tuần đầu, điều đó bình thường.
Nên bắt đầu chuẩn bị cho con vào lớp một từ khi nào?
Mùa hè trước năm học là thời gian phù hợp để tập dần nề nếp sinh hoạt, kỹ năng tự phục vụ và làm quen với trường. Không cần bắt đầu quá sớm hay quá căng thẳng.
Có nên điều chỉnh giờ ngủ của con trước khi đi học?
Nên điều chỉnh dần khoảng hai ba tuần trước khai giảng để con quen dậy sớm. Trẻ ngủ đủ giấc sẽ tỉnh táo, ít cáu gắt và tập trung tốt hơn trên lớp.
Con khóc không chịu đi học những ngày đầu thì làm sao?
Hãy bình tĩnh, chào tạm biệt ngắn gọn và hứa giờ đón cụ thể rồi giữ đúng lời. Trao đổi với cô giáo để cô giúp con hòa nhập. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, nên tìm hiểu kỹ hơn nguyên nhân.
Bố mẹ có nên ngồi kèm con học bài mỗi tối?
Những tuần đầu nên ngồi gần để giúp con làm quen với nề nếp học bài. Sau đó lùi dần, để con tự làm và chỉ hỗ trợ khi con hỏi, giúp con hình thành thói quen tự học.
