Còn khoảng một năm nữa là nghỉ hưu thì đây là lúc đẹp nhất để chuẩn bị tinh thần, và cách chuẩn bị hiệu quả là tập sống thử những ngày hưu ngay từ bây giờ, nuôi dần các mối quan hệ ngoài cơ quan, rồi chọn sẵn một hai việc mình muốn làm đều đặn. Chuẩn bị sớm không làm ngày nghỉ đến nhanh hơn, mà giúp ngày ấy đến nhẹ hơn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình nói về phần tinh thần, còn chuyện tiền bạc thì mỗi nhà mỗi khác, bạn nên ngồi lại với người am hiểu chế độ của chính mình. Mời bạn nghe chuyện một chị kế toán còn mười hai tháng nữa thì rời xí nghiệp.
Chị kế toán và tờ lịch mười hai tháng
Chị làm kế toán ở một xí nghiệp gần ba mươi năm. Đầu năm, phòng tổ chức gửi giấy báo, cuối năm sau chị nghỉ. Chị dán tờ giấy vào cuốn sổ, rồi bận tiếp, vì cuối quý nào cũng ngập chứng từ. Tới một hôm, chị chợt nhớ câu một đồng nghiệp đã nghỉ trước từng nói: nghỉ rồi mới biết mình chẳng có ai ngoài cơ quan cả.
Câu ấy làm chị nghĩ suốt mấy ngày. Bạn bè của chị gần như đều là người cùng phòng. Lịch của chị xoay quanh ngày chốt sổ. Sở thích thì chị có, hồi trẻ chị thích hát, thích đan len, nhưng đã bỏ từ khi con nhỏ. Chị nhận ra mình còn mười hai tháng, đủ để chuẩn bị, nếu bắt đầu ngay.
Chuyện của chị là chuyện kể, nhưng câu nói của người đồng nghiệp kia thì nhiều người về hưu từng thốt ra. Mình kể lại để cùng bạn đi qua những việc chị đã làm trong năm ấy, những việc không tốn kém, chỉ cần để ý.
Điều đáng nói là chị không chờ tới tháng cuối. Chuẩn bị tinh thần giống như tập bơi trước khi xuống chỗ sâu. Tập ở chỗ nông, khi còn vịn được thành bể, bao giờ cũng dễ hơn.
Thử sống một ngày hưu ngay từ bây giờ
Việc đầu tiên chị làm là dùng những ngày phép còn lại theo một cách khác. Thay vì để dồn rồi đi du lịch một chuyến, chị xin nghỉ lẻ vài ngày giữa tuần.
Ngày đầu tiên, chị thấy buổi chiều dài lê thê. Chị xem điện thoại, ngủ một giấc, rồi bứt rứt. Lần thứ hai, chị rủ một bà hàng xóm đi bộ ra công viên, thấy vui hơn. Lần thứ ba, chị lôi bộ kim đan cũ ra, đan được mấy hàng thì nhận ra mình nhớ cách làm nhanh hơn tưởng.
Chị nhận ra mình không chịu được ở nhà một mình cả ngày, chị cần ra ngoài và gặp người. Và chị vẫn còn yêu những việc làm bằng tay.
Nếu bạn còn đi làm, bạn có thể thử theo cách của bạn, một ngày cuối tuần không có việc nhà dồn ứ, hoặc một ngày phép lẻ. Hãy quan sát mình như quan sát một người khác: lúc nào thấy dài, lúc nào thấy trôi, lúc nào thấy vui. Những quan sát ấy quý hơn mọi lời khuyên chung.
Nuôi những mối quan hệ ngoài cơ quan
Mối quan hệ ở cơ quan có một đặc điểm: nó được giữ bằng công việc chung. Khi việc chung không còn, nhiều mối quan hệ nhạt đi rất nhanh, không phải vì ai bạc bẽo, mà vì không còn lý do để gặp hằng ngày. Vì vậy, trong năm cuối, nên vun dần những mối quan hệ không phụ thuộc vào chỗ làm.
Chị kế toán bắt đầu bằng việc gọi lại cho hai người bạn học cũ, những người chị chỉ gặp vào dịp họp lớp. Chị nhận lời tham gia nhóm đi bộ buổi sáng của khu phố vào cuối tuần. Chị cũng làm một việc nhỏ mà chị bảo là khó nhất: chủ động mời một đồng nghiệp thân đi cà phê vào ngày chủ nhật, để thử xem tình bạn ấy có sống được ngoài giờ hành chính không.
Không phải mối quan hệ nào cũng nảy mầm. Nhưng chỉ cần hai ba người, bạn đã có những gương mặt để gặp sau ngày nghỉ.
Với người hướng nội, việc này có thể làm bạn ngại. Hãy bắt đầu từ chỗ ít ồn ào nhất, một lớp học nhỏ, một nhóm chăm cây, một buổi sinh hoạt ở chùa hay nhà văn hoá nếu bạn thấy hợp. Mục đích không phải là có thật nhiều bạn, mà là có chỗ để đến.
Chọn sẵn một hai việc muốn làm đều đặn
Sau mấy ngày thử, chị kế toán chọn hai việc. Một là đan len, vì chị thích và vì chị có thể đan áo cho mấy đứa cháu. Hai là nhận giữ sổ quỹ cho hội phụ nữ của tổ dân phố, một việc đúng nghề, vài tiếng một tuần, có người chờ. Chị chọn ít, vì sợ lại thành bận rộn.
Chọn việc cho tuổi hưu, có vài điều đáng hỏi. Việc này mình làm vì thích hay vì sợ trống. Việc này có giúp mình gặp người không. Việc này có vừa sức khi mình sáu mươi lăm, bảy mươi không. Một việc trả lời được cả ba câu là một việc đáng giữ.
Bạn cũng không cần biết chắc ngay. Chọn một hai việc để bắt đầu, coi như đi thử. Nếu sau vài tháng thấy không hợp, đổi. Tuổi hưu dài hơn nhiều người nghĩ, đủ để thử và đổi vài lần.
Có người hỏi mình, vậy học thêm một thứ mới có nên không. Có chứ. Nhưng hãy để nó nhẹ nhàng, học vì tò mò, không vì phải giỏi.
Nói chuyện với người nhà trước khi ngày ấy tới
Một việc hay bị bỏ quên là nói chuyện với vợ hoặc chồng và con cái về những tháng sắp tới. Người về hưu sẽ ở nhà nhiều hơn, nhịp sinh hoạt của cả nhà sẽ đổi, chuyện cơm trưa, đón cháu, dùng xe, nếu không nói trước sẽ thành va chạm sau.
Chị kế toán nói với chồng một câu chị đã nghĩ kỹ: em nghỉ rồi thì em sẽ ở nhà nhiều, nhưng em không muốn thành người lo hết việc nhà. Anh chị ngồi chia lại vài việc, và anh hứa mỗi tuần dành một buổi cùng chị đi đâu đó.
Với con cái, đây cũng là lúc nói rõ mình muốn và không muốn gì. Có người sẵn lòng trông cháu, có người chỉ muốn giúp vài buổi. Nói ra khi còn một năm thì nhẹ nhàng, còn để tới khi con đã đặt sẵn lịch thì khó mà từ chối.
Cuối cùng, hãy dành cho mình một lời chào tử tế với chỗ làm. Bàn giao gọn gàng, cảm ơn những người đã đi cùng, giữ lại số điện thoại của vài người. Rời đi một cách trọn vẹn giúp mình bước sang ngày mới mà không mang theo cảm giác dang dở.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu chuẩn bị tinh thần nghỉ hưu từ khi nào?
Càng sớm càng nhẹ, nhưng một năm trước khi nghỉ là mốc rất hợp lý. Đủ thời gian để thử sống những ngày nghỉ, gây dựng bạn bè ngoài cơ quan và chọn việc mình muốn làm.
Sống thử ngày hưu là làm thế nào?
Dùng những ngày phép lẻ hoặc ngày cuối tuần rảnh để sống như đã nghỉ, không đi xa, không dồn việc. Rồi quan sát xem lúc nào thấy dài, lúc nào thấy vui để biết mình cần gì.
Người hướng nội nên kết bạn thế nào trước khi về hưu?
Bắt đầu ở chỗ yên tĩnh, ít người như một lớp học nhỏ, một nhóm chăm cây hay nhóm đi bộ. Mục tiêu là có vài chỗ quen để đến đều đặn, không cần có nhiều bạn.
Có nên hứa trông cháu toàn thời gian sau khi nghỉ hưu?
Nên nghĩ kỹ sức mình và nói rõ với con từ sớm. Giúp vài buổi trong tuần thường bền hơn nhận trọn rồi kiệt sức, và cũng để mình còn thời gian cho việc riêng.
Chuyện lương hưu và tiền bạc nên hỏi ai?
Mỗi người một chế độ khác nhau, nên hỏi trực tiếp bộ phận phụ trách ở nơi làm việc hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình đóng. Đừng dựa vào lời truyền miệng vì dễ sai.
