Ở nhiều gia đình, nàng dâu đang gánh phần lớn việc chăm mẹ chồng già, những việc lặng lẽ, lặp lại mỗi ngày mà ít ai nhìn thấy và ít ai cảm ơn. Việc chăm sẽ bền hơn khi người chồng cùng chăm mẹ ruột của mình, cả nhà nhìn thấy và chia sẻ, và nàng dâu dám nói ra khi mình mệt.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể lại chuyện của một nàng dâu, theo lời chị kể với một người bạn. Chuyện là hư cấu, nhưng có lẽ nhiều chị sẽ thấy mình trong đó.
Một ngày của nàng dâu
Chị lấy chồng về làm dâu được hai mươi năm. Mấy năm nay mẹ chồng yếu, đi lại phải có người dìu. Chồng chị đi làm xa, tuần về một lần. Các em chồng ở riêng.
Ngày của chị bắt đầu từ năm giờ sáng: nấu cháo cho mẹ, giúp mẹ vệ sinh, đưa mẹ ra sân ngồi, rồi đi làm. Trưa tranh thủ về cho mẹ ăn, chiều về tắm cho mẹ, tối ngồi xoa chân cho mẹ ngủ.
Chị kể với bạn: không ai bảo chị làm, cũng không ai bảo chị nghỉ. Chồng về cuối tuần thì hỏi mẹ hôm nay thế nào. Các em chồng về thăm mẹ, mang theo hộp sữa, rồi về.
Có lần một cô em chồng góp ý: chị để mẹ mặc áo mỏng thế, mẹ lạnh. Chị không nói gì, vào bếp, đứng khóc một lúc.
Những việc không ai thấy
Việc chăm người già có những phần nhìn thấy được: đưa đi khám, mua thuốc, nấu ăn. Nhưng phần lớn là những việc không ai thấy: thức dậy giữa đêm khi mẹ gọi, lau dọn, kiên nhẫn khi mẹ cáu, nhớ giờ uống thuốc, để ý từng thay đổi nhỏ.
Những việc ấy không có tên, không đo được, nên dễ bị coi là đương nhiên. Người làm thì kiệt sức, mà người ngoài nhìn vào chỉ thấy chị ở nhà chăm mẹ thôi mà.
Thêm vào đó là nếp nghĩ cũ: con dâu chăm bố mẹ chồng là bổn phận. Nếp nghĩ ấy làm nhiều nàng dâu không dám kêu mệt, sợ bị coi là không hiếu thảo.
Nhưng chăm một người già yếu là việc nặng, ai làm cũng mệt. Mệt không có nghĩa là không thương.
Người chồng phải cùng chăm
Mẹ chồng là mẹ ruột của người chồng. Việc chăm mẹ không thể chỉ là việc của vợ. Người chồng cần nhận phần mình, không chỉ góp tiền mà góp cả công.
Khi về nhà, người chồng có thể đỡ những việc nặng nhất: tắm cho mẹ, thức đêm thay vợ, đưa mẹ đi khám. Khi đi xa, có thể gọi cho mẹ mỗi ngày, gọi cho vợ hỏi han, sắp xếp người giúp.
Và quan trọng không kém: đứng về phía vợ khi các em, họ hàng góp ý thiếu công bằng. Một câu nói như vợ anh chăm mẹ cả ngày, các em đừng trách, có sức nặng hơn nhiều lời an ủi riêng.
Chị trong chuyện, sau một lần ốm, nói thẳng với chồng: em mệt lắm, em cần anh. Anh lặng đi rất lâu. Rồi anh xin chuyển công việc gần nhà hơn, tối nào cũng về.
Cả nhà nhìn thấy và chia sẻ
Các em chồng, nếu có, cũng cần góp phần. Không chỉ ghé thăm mang quà, mà nhận một phần việc: đưa mẹ đi khám tháng này, đón mẹ về ở vài ngày để chị dâu nghỉ, góp tiền thuê người giúp.
Gia đình nên ngồi lại một lần, như họp nhà, nói rõ ai làm gì. Người chăm chính nói ra những việc mình đang làm. Không phải để kể công, mà để cả nhà nhìn thấy.
Góp ý thì nên góp ý với tinh thần cùng chăm, không phải soi lỗi. Thay vì chị để mẹ mặc áo mỏng, có thể nói: em mua thêm cho mẹ cái áo ấm nhé.
Và cảm ơn. Một lời cảm ơn cụ thể từ chồng, từ các em, từ chính mẹ chồng nếu bà còn nói được, có thể làm người chăm thấy mình không vô hình.
Nói ra khi mệt
Nhiều nàng dâu chịu đựng tới khi gục mới nói. Đừng chờ tới lúc ấy. Mệt thì nói mệt, cần giúp thì nói cần giúp.
Hãy nói cụ thể: em cần mỗi tuần một ngày nghỉ. Em cần anh thức thay em hai đêm. Em cần các em đón mẹ về một tuần mỗi tháng. Lời đề nghị cụ thể dễ được đáp ứng hơn lời than chung chung.
Chăm cả bản thân: ngủ đủ, ăn đủ, có những giờ ra ngoài gặp bạn bè. Nếu thấy buồn kéo dài, mất ngủ, cáu gắt, hãy tìm gặp bác sĩ. Người chăm sóc cũng cần được chăm sóc.
Nếu có thể, tìm hiểu thêm những cách hỗ trợ: người giúp việc theo giờ, dịch vụ chăm sóc tại nhà. Không phải để đẩy việc, mà để việc chăm được bền lâu.
Mẹ chồng và nàng dâu
Có một điều chị trong chuyện kể với bạn mà làm bạn chị xúc động. Một tối, khi chị đang xoa chân, mẹ chồng nắm tay chị, nói: mẹ làm khổ con nhiều quá. Mẹ cảm ơn con.
Câu ấy, chị bảo, đủ cho chị đi tiếp nhiều tháng.
Nếu bạn là mẹ chồng, đang được con dâu chăm, mình mong bạn nói lời cảm ơn khi còn nói được. Nếu bạn là người chồng, người em chồng, mình mong bạn nhìn thấy người đang làm những việc không ai thấy.
Và nếu bạn là nàng dâu ấy, mình mong bạn biết: những việc bạn làm có giá trị, dù chưa ai nói ra. Và bạn được phép mệt, được phép nhờ.
Câu hỏi thường gặp
Con dâu chăm mẹ chồng già bị kiệt sức thì làm sao?
Nói thẳng với chồng và gia đình, đề nghị cụ thể những việc cần giúp, có ngày nghỉ, và đi gặp bác sĩ nếu buồn kéo dài, mất ngủ.
Người chồng nên làm gì khi vợ chăm mẹ mình?
Cùng chăm, nhận những việc nặng như tắm, thức đêm, đưa đi khám, gọi hỏi han khi đi xa và đứng về phía vợ trước những góp ý thiếu công bằng.
Các em chồng nên góp phần thế nào?
Nhận một phần việc cụ thể như đưa mẹ đi khám, đón mẹ về ở vài ngày, góp tiền thuê người giúp, và góp ý với tinh thần cùng chăm.
Làm sao để việc chăm mẹ chồng được ghi nhận?
Họp nhà nói rõ ai làm gì, người chăm chính kể ra những việc đang làm, và cả nhà nói lời cảm ơn cụ thể.
Có nên thuê người giúp chăm mẹ chồng không?
Nên cân nhắc nếu gia đình có điều kiện, như người giúp theo giờ hoặc dịch vụ tại nhà, để việc chăm được bền và người chăm chính không gục.
