Đi dạo không đeo tai nghe là để tai được nghe tiếng phố, tiếng lá, tiếng người, và để đầu óc có một chỗ trống mà lâu rồi nó không có. Với người trẻ quen nghe nhạc hay podcast mọi lúc, đó là một cách đơn giản để gặp lại chính suy nghĩ của mình.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mình biết bạn có thể đang nghe tập này bằng tai nghe trong lúc đi bộ, nên lời mời hôm nay hơi trớ trêu. Nghe hết tập này, rồi lần đi dạo sau thử để tai nghe ở nhà nhé. Mình kể chuyện một cậu học sinh lớp mười một đã thử điều đó.
Một ngày không có khoảng lặng
Cậu học sinh trong câu chuyện hư cấu của mình kể, cậu đeo tai nghe từ lúc ra khỏi nhà. Đạp xe đi học có nhạc. Giờ ra chơi xem video. Về nhà làm bài có nhạc. Tối trước khi ngủ nghe podcast cho tới khi thiếp đi.
Cậu bảo, im lặng làm cậu thấy khó chịu, như có cái gì đó thiếu. Không có âm thanh, đầu cậu bắt đầu nghĩ lung tung: điểm kiểm tra, chuyện bạn bè, chuyện thi đại học. Nhạc giúp cậu không phải nghĩ.
Mình hiểu cảm giác ấy. Âm thanh liên tục giống như một tấm chăn, che đi những suy nghĩ khó chịu. Nhưng cũng che luôn cả những suy nghĩ cần được nghĩ, những cảm xúc cần được thấy.
Mẹ cậu hay than, gọi mãi con không nghe, đi đâu cũng như người ở cõi khác. Cậu cười, nghĩ mẹ khó tính. Về sau cậu mới thấy mẹ nói đúng, cậu ở cùng nhà mà như ở một căn phòng riêng có cách âm.
Một ngày không có khoảng lặng nào là một ngày mình không bao giờ thật sự ở một mình với chính mình.
Lần đầu đi dạo trong im lặng
Một chiều, tai nghe hết pin. Cậu đành đi bộ về từ nhà bạn, qua một công viên, mà không có gì trong tai. Mấy phút đầu, cậu thấy bứt rứt, cứ thò tay vào túi như muốn tìm cái gì.
Rồi cậu bắt đầu nghe thấy những thứ lạ. Tiếng lá xào xạc trên đầu. Tiếng mấy bà cụ đi bộ nói chuyện rau giá hôm nay. Tiếng chim sẻ chí chóe trong bụi cây. Tiếng giày của chính mình trên lối đi.
Cậu kể, có một lúc cậu dừng lại nhìn một cây phượng già, thấy những chiếc lá nhỏ li ti rụng xuống như mưa. Cậu đi qua công viên ấy cả trăm lần rồi mà chưa từng để ý cây phượng.
Và trong đầu cậu, những suy nghĩ về điểm số vẫn tới. Nhưng lần này, cậu để chúng tới rồi đi, xen giữa tiếng lá và tiếng chim, thấy chúng nhẹ hơn mình tưởng.
Đi dạo có mặt
Nếu bạn muốn thử, đây là vài gợi ý. Chọn một quãng đường an toàn, ít xe, như công viên, bờ hồ, con hẻm yên tĩnh. Không cần đi xa, mười lăm phút là đủ.
Để điện thoại trong túi, chế độ im lặng nếu được. Đi với tốc độ bình thường hoặc chậm hơn một chút. Để ý bàn chân chạm đất, gót trước, rồi mũi. Để ý tay đung đưa.
Rồi mở rộng sự chú ý ra xung quanh. Nghe: tiếng gì gần nhất, tiếng gì xa nhất. Nhìn: màu gì nổi bật, có cái gì chuyển động. Ngửi: mùi cỏ, mùi đồ ăn từ quán ven đường, mùi khói xe.
Khi đầu óc chạy đi nghĩ chuyện khác, không sao cả. Nhận ra, rồi quay lại với bước chân, với âm thanh. Đi dạo có mặt không phải là không nghĩ gì, mà là biết mình đang đi.
Đi một mình không phải là cô đơn
Cậu học sinh kể, ban đầu cậu ngại đi dạo một mình vì sợ người ta nghĩ mình không có bạn. Nhưng rồi cậu nhận ra, chẳng ai để ý tới cậu cả. Mọi người đều bận chuyện của họ.
Ở một mình, không có tiếng nói nào trong tai, cậu bắt đầu nghe thấy tiếng nói của chính mình. Cậu nhận ra mình thật ra không thích ngành mà bố mẹ muốn cậu thi. Cậu nhận ra mình nhớ một người bạn đã chuyển trường.
Những điều ấy không dễ chịu, nhưng là thật. Và chỉ khi biết thật, cậu mới có thể nghĩ xem mình muốn gì.
Tuổi mười sáu, mười bảy là tuổi đi tìm mình. Mình nghĩ một phần của việc đi tìm ấy cần im lặng. Không phải lúc nào cũng im lặng, chỉ cần thỉnh thoảng.
Giữ một khoảng không tai nghe mỗi tuần
Cậu không bỏ nghe nhạc. Cậu vẫn thích nhạc, vẫn nghe khi đạp xe đi học. Nhưng cậu giữ một buổi chiều mỗi tuần đi dạo không tai nghe. Cậu gọi đó là buổi nghe phố.
Mình nghĩ đó là một sự cân bằng hay. Âm nhạc là niềm vui, podcast là nguồn học. Nhưng tai mình cũng cần được nghe thế giới thật, và đầu mình cũng cần những khoảng trống.
Có một điều an toàn mình muốn nhắc: khi đi bộ hay đạp xe trên đường đông, không đeo tai nghe còn giúp bạn nghe được tiếng còi, tiếng xe tới gần. Đó là lý do thực tế nhất.
Tập này sắp hết rồi. Nếu bạn đang đi bộ, thử tháo tai nghe ra, cất vào túi, và đi nốt quãng đường còn lại bằng tai trần. Thế giới đang nói nhiều điều lắm.
Câu hỏi thường gặp
Đeo tai nghe khi đi bộ có nguy hiểm không?
Trên đường đông xe, tai nghe có thể che tiếng còi và tiếng xe tới gần, làm tăng nguy cơ. Nếu đeo, hãy để âm lượng nhỏ hoặc chỉ đeo một bên, và tốt nhất là không đeo ở chỗ đông xe.
Không chịu được im lặng có phải là vấn đề không?
Nhiều người thấy khó chịu với im lặng vì quen có âm thanh liên tục. Tập dần với những khoảng ngắn sẽ giúp quen hơn. Nếu im lặng làm bạn lo âu nặng, hãy nói chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia.
Đi dạo bao lâu là đủ?
Mười lăm tới hai mươi phút là một khởi đầu tốt. Điều quan trọng là đều đặn hơn là đi lâu.
Học sinh bận học có nên dành thời gian đi dạo không?
Có. Một quãng đi dạo ngắn giúp đầu óc nghỉ ngơi, có khi học lại vào hơn. Nó không lấy mất thời gian mà còn giúp dùng thời gian tốt hơn.
Đi dạo cùng bạn có tính là chánh niệm không?
Có thể, nếu cả hai cùng thỉnh thoảng im lặng để nghe và nhìn. Đi dạo nói chuyện cũng rất vui, chỉ là một kiểu trải nghiệm khác.
