Đưa bố mẹ vào viện dưỡng lão không phải là bất hiếu, khi gia đình không còn đủ sức hay đủ kỹ năng để chăm bố mẹ đúng cách ở nhà. Điều quan trọng là quyết cùng bố mẹ khi bố mẹ còn nói được, xem kỹ nơi chăm sóc trước khi gửi gắm, và tiếp tục có mặt đều đặn trong đời sống của bố mẹ sau đó.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Đây là một chủ đề nhiều người Việt thấy nặng lòng. Mình không khuyên nhà nào nên hay không nên, chỉ mong giúp bạn nghĩ cho rõ.
Một người con một mình
Chị là con gái một. Bố chị ngoài tám mươi, sau một lần tai biến, đi lại khó, cần người đỡ cả việc tắm rửa, vệ sinh. Mẹ chị đã mất. Chồng chị làm xa, con chị đang tuổi đi học.
Hai năm, chị đi làm ban ngày, tối về chăm bố, đêm dậy hai ba lần. Chị thuê người giúp ban ngày, nhưng người giúp đổi liên tục. Có đêm bố trượt ngã trong lúc chị ngủ quên. Chị khóc cả đêm ở hành lang bệnh viện.
Một người bạn gợi ý chị tìm hiểu một nơi chăm sóc người cao tuổi. Chị gạt đi ngay: người ta sẽ nói mình bỏ bố. Chính chị cũng nghĩ thế.
Chị là nhân vật hư cấu, nhưng nỗi giằng xé của chị thì rất nhiều người con đang mang.
Vì sao người Việt thấy nặng lòng?
Trong nếp nghĩ quen, con cái chăm bố mẹ già ở nhà là chuyện hiếu. Gửi bố mẹ đi nơi khác dễ bị coi là đẩy trách nhiệm. Những lời bàn tán của họ hàng, hàng xóm làm nhiều người con không dám nghĩ tới.
Nhưng nếp nghĩ ấy hình thành khi nhà nào cũng đông người, ba bốn thế hệ ở chung, con dâu ở nhà, có nhiều tay chăm. Bây giờ nhiều nhà chỉ có một hai người con, ai cũng đi làm, có khi ở xa.
Chữ hiếu, suy cho cùng, là lo cho bố mẹ được an toàn, được chăm đúng cách, được thương. Nếu ở nhà bố mẹ bị ngã, bị bỏ đói vì không ai kịp lo, còn người con thì kiệt sức đổ bệnh, thì đó chưa chắc đã là hiếu hơn.
Mình không nói viện dưỡng lão là lựa chọn tốt nhất cho mọi nhà. Chỉ nói nó không tự động là bất hiếu.
Khi nào nên cân nhắc?
Có một vài tình huống nhiều gia đình bắt đầu nghĩ tới chuyện này. Bố mẹ cần chăm sóc liên tục cả ngày đêm mà nhà không đủ người. Bố mẹ cần những kỹ năng chăm sóc mà người nhà không có. Người chăm chính đã kiệt sức, sức khoẻ đi xuống.
Cũng có những người già chủ động muốn vào, vì ở đó có bạn cùng tuổi, có hoạt động, không thấy mình làm phiền con.
Trước khi quyết, hãy hỏi ý kiến bác sĩ đang theo dõi cho bố mẹ, xem bố mẹ cần mức chăm sóc nào. Bàn với anh chị em, nếu có. Và quan trọng nhất, nếu bố mẹ còn hiểu và nói được, hãy hỏi bố mẹ.
Đừng quyết vội trong một lúc khủng hoảng. Nếu có thể, hãy tìm hiểu từ khi mọi chuyện còn bình thường.
Cần xem gì khi chọn nơi chăm sóc?
Hãy đến tận nơi, nhiều lần, vào những giờ khác nhau, không chỉ lúc được hẹn trước. Quan sát cách nhân viên nói chuyện với người già, có nhẹ nhàng, có kiên nhẫn không.
Xem nơi ở có sạch, có thoáng, có an toàn không. Có người trông vào ban đêm không. Khi có chuyện khẩn cấp thì xử lý thế nào, cơ sở y tế gần nhất ở đâu.
Hỏi về sinh hoạt hằng ngày: ăn uống thế nào, có hoạt động gì, người già có được ra vườn, được trò chuyện, được tham gia việc gì không. Một nơi mà người già chỉ nằm trên giường cả ngày thì nên cân nhắc lại.
Hỏi rõ về chi phí, những khoản nào đã gồm, khoản nào tính thêm, và giấy tờ hợp đồng. Hỏi gia đình những người già đang ở đó nếu có thể. Và đọc kỹ trước khi ký.
Có mặt đều đặn sau khi gửi
Đưa bố mẹ vào không phải là kết thúc trách nhiệm, mà là đổi cách làm. Việc tắm rửa, thuốc men có người chuyên lo. Việc của con là tình thương.
Hãy đến thăm đều, vào những ngày cố định để bố mẹ có cái để chờ. Mang theo món bố mẹ thích ăn nếu nơi đó cho phép, kể chuyện nhà, chuyện cháu. Ngồi với bố mẹ ngoài vườn, không vội về.
Trò chuyện với nhân viên chăm sóc, cảm ơn họ, hỏi han tình hình của bố mẹ. Người chăm thấy gia đình quan tâm thì thường chăm chu đáo hơn.
Những tuần đầu, bố mẹ có thể buồn, có thể đòi về. Đó là phản ứng thường gặp. Hãy kiên nhẫn, đến thăm nhiều hơn trong giai đoạn này, và để ý xem bố mẹ có dần quen không.
Chuyện của người con sau đó
Chị trong câu chuyện cuối cùng đã đưa bố vào một nơi chăm sóc gần nhà, sau khi đi xem năm nơi. Chiều nào tan làm chị cũng ghé, cuối tuần đưa con tới chơi với ông.
Tháng đầu, bố chị ít nói. Tháng thứ ba, bố chị kể về ông bạn giường bên, cùng từng là thợ máy. Hai ông hay ngồi đánh cờ. Chị nghe bố cười lần đầu tiên sau nhiều tháng.
Chị bảo, điều làm chị nhẹ lòng nhất không phải là được ngủ một giấc trọn đêm, mà là khi tới thăm, chị có thể chỉ là con gái của bố, ngồi nghe bố kể chuyện, chứ không phải người chăm bệnh mệt mỏi.
Mỗi nhà mỗi hoàn cảnh. Dù bạn chọn cách nào, mong bạn chọn bằng tình thương và hiểu biết, không phải bằng nỗi sợ người ta nói.
Câu hỏi thường gặp
Đưa bố mẹ vào viện dưỡng lão có phải bất hiếu không?
Không tự động là bất hiếu. Khi nhà không đủ sức chăm đúng cách, một nơi chăm sóc tử tế cùng sự có mặt đều đặn của con cái có thể tốt cho bố mẹ hơn.
Khi nào nên cân nhắc viện dưỡng lão cho bố mẹ?
Khi bố mẹ cần chăm sóc liên tục mà nhà không đủ người hay kỹ năng, khi người chăm kiệt sức, hoặc khi bố mẹ tự muốn. Nên hỏi bác sĩ và hỏi ý bố mẹ.
Chọn viện dưỡng lão cần xem những gì?
Cách nhân viên đối xử với người già, vệ sinh và an toàn, người trực đêm, xử lý khẩn cấp, sinh hoạt hằng ngày, chi phí và hợp đồng.
Bố mẹ đòi về sau khi vào viện dưỡng lão thì sao?
Những tuần đầu là thường gặp. Hãy đến thăm nhiều hơn, trò chuyện với nhân viên và theo dõi xem bố mẹ có dần quen không.
Con cái nên thăm bố mẹ ở viện dưỡng lão bao lâu một lần?
Không có con số chung, nhưng thăm đều vào ngày cố định giúp bố mẹ có cái để chờ. Thời gian ngồi cùng quan trọng hơn món quà mang tới.
