Khi chính mình còn chật vật, một khoản nhỏ gửi về đều đặn mỗi tháng có giá trị hơn một khoản lớn lúc có lúc không. Hãy chọn con số mình giữ được lâu, nói thật hoàn cảnh với bố mẹ, và góp thêm bằng những thứ không phải tiền như thời gian, việc làm và sự hỏi han.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những người con đi làm xa, lương chưa cao, tiền trọ đã ăn mất một phần lớn, mà mỗi lần nghe mẹ kể chuyện ở nhà lại thấy nhói. Tập này dành cho bạn, người đang giằng co giữa thương bố mẹ và lo cho chính mình.
Vì sao gửi tiền về lại nặng lòng đến thế?
Trong nhiều gia đình Việt, gửi tiền về là cách người con nói lời thương mà không cần nói thành câu. Nó cũng là thước đo mà họ hàng, làng xóm hay nhìn vào: con nhà ai đi làm xa mà gửi về đều, con nhà ai thì chẳng thấy gì.
Vì thế, khi chưa gửi được, nhiều người thấy mình có lỗi. Khi gửi rồi mà phải cắt cả tiền ăn, họ lại thấy mệt và đôi khi âm thầm giận. Hai cảm giác ấy giằng co nhau, và nếu không gỡ ra, chúng làm mình kiệt sức chứ không làm bố mẹ vui hơn.
Điều cần nhớ đầu tiên là bố mẹ phần lớn mong con sống được trước đã. Rất nhiều bà mẹ nhận tiền con gửi rồi cất đi, đợi ngày con khó khăn để gửi ngược lại. Họ không cần con hy sinh tới mức đói.
Điều thứ hai là gửi tiền về là một cam kết dài. Bố mẹ sẽ già thêm, nhu cầu sẽ khác đi. Cái bạn cần không phải là một lần gửi thật nhiều, mà là một nhịp mà bạn đi được hàng chục năm.
Chọn một con số mình giữ được
Hãy làm như với mọi khoản cố định khác. Ngồi xuống, viết ra lương, trừ tiền nhà, tiền ăn, tiền đi lại, một phần để dành cho chính mình. Phần còn lại mới là chỗ để nghĩ xem gửi về bao nhiêu.
Nhiều người làm ngược lại: gửi trước, rồi sống bằng phần thừa. Nếu lương đã rộng thì không sao, nhưng nếu đang chật, cách này rất dễ dẫn tới cuối tháng phải vay bạn bè, hoặc tệ hơn là vay qua ứng dụng.
Con số ban đầu có thể nhỏ. Nhỏ mà đều thì bố mẹ yên tâm hơn, vì họ biết tháng nào cũng có, có thể tính được. Khi lương tăng, bạn tăng dần theo. Bố mẹ sẽ thấy con đang đi lên, và đó cũng là một niềm vui.
Nếu bạn có anh chị em, hãy rủ nhau nói chuyện. Mỗi người góp theo sức của mình, không so bì. Có người góp tiền, có người ở gần góp công chăm sóc. Thoả thuận rõ ràng giữa anh em sẽ tránh được nhiều điều khó nói về sau.
Nói thật với bố mẹ, nói thế nào?
Đây là phần khó nhất. Nhiều người ngại kể với bố mẹ rằng mình đang chật, vì sợ bố mẹ lo, hoặc sợ bị nghĩ là con đi làm mà không nên thân.
Bạn không cần kể hết từng con số. Có thể nói đơn giản: con đang tập để dành một khoản phòng thân, nên mỗi tháng con gửi về được chừng này, khi nào lương lên con sẽ gửi thêm. Câu nói ấy vừa thật, vừa cho bố mẹ thấy con biết lo xa.
Một chị làm công nhân kể rằng chị từng gửi về gần hết lương suốt một năm, rồi một lần ốm phải nằm viện mà không có đồng nào. Mẹ chị biết chuyện thì khóc, bảo giá mà con nói sớm. Từ đó chị gửi ít hơn, nhưng gọi điện nhiều hơn, và mẹ chị vui hơn hẳn.
Nếu bố mẹ cần một khoản lớn đột xuất, hãy hỏi rõ để làm gì, cần khi nào. Không phải để nghi ngờ, mà để cùng tìm cách. Có khi một khoản vay chính thức, hay sự góp sức của cả anh em, sẽ tốt hơn việc bạn một mình gánh hết.
Những thứ quý hơn tiền mà bạn gửi về được
Hãy nghĩ xem bố mẹ thật sự thiếu gì. Có khi là tiền, nhưng rất nhiều khi là người trò chuyện, người dẫn đi khám, người chỉ cách dùng chiếc điện thoại mới, người sửa giúp cái vòi nước rỉ.
Một cuộc gọi đều đặn mỗi tối Chủ nhật, nghe mẹ kể chuyện hàng xóm, chuyện con gà mái mới đẻ, có khi làm mẹ vui cả tuần. Mỗi lần về quê, dành hẳn một buổi đưa bố đi khám định kỳ, đọc giúp những tờ giấy tờ bố mẹ không hiểu.
Bạn cũng có thể giúp bằng cách lo những khoản mà tiền mặt dễ tiêu vào việc khác. Ví dụ đóng giúp tiền điện thoại cho bố mẹ, hay đặt sẵn thuốc theo đơn bác sĩ đã kê, để chắc khoản đó đến đúng chỗ.
Hiếu thảo không có thang đo bằng tiền. Một người con biết sống tử tế, biết giữ sức khoẻ và không để bố mẹ phải lo, cũng là một món quà lớn.
Khi áp lực đến từ họ hàng hay từ chính mình
Đôi khi áp lực không đến từ bố mẹ mà từ những câu so sánh: con nhà bên xây nhà cho mẹ rồi kia. Những câu ấy làm mình chạnh lòng, nhưng nhớ rằng mỗi nhà một hoàn cảnh, mỗi người một chặng đường.
Cũng có khi áp lực đến từ chính mình, từ hình ảnh người con lý tưởng mà mình tự đặt ra. Hãy tự hỏi nếu một người bạn kể với bạn hoàn cảnh y hệt, bạn có trách họ không. Chắc là không. Vậy thì hãy đối xử với mình như thế.
Nếu nỗi lo về gia đình làm bạn mất ngủ dài ngày, ăn không ngon, hãy tìm người để nói, một người bạn tin cậy hoặc một chuyên gia tâm lý. Gánh nặng được chia sẻ sẽ nhẹ đi.
Bạn đang làm tốt hơn mình nghĩ. Việc bạn băn khoăn đến mức tìm nghe một tập như thế này đã cho thấy bạn thương bố mẹ biết bao.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi tiền về khi mình đang nợ?
Nên ưu tiên trả xong những khoản nợ có lãi cao trước, rồi mới tăng phần gửi về. Bạn có thể gửi một khoản tượng trưng và nói rõ với bố mẹ rằng mình đang dọn nợ để sau này lo được nhiều hơn.
Bố mẹ dùng tiền con gửi không đúng việc thì sao?
Hãy hỏi nhẹ nhàng xem bố mẹ cần gì nhất, rồi cân nhắc chi trả trực tiếp cho những khoản thiết yếu. Tránh trách móc, vì tiền đã gửi là của bố mẹ, nhưng bạn có quyền chọn cách giúp cho hiệu quả hơn.
Anh chị em không chịu góp thì làm thế nào?
Hãy nói chuyện riêng, rõ ràng về nhu cầu của bố mẹ, tránh nói trước mặt cả nhà. Nếu vẫn không được, bạn làm phần sức mình và chấp nhận rằng mình không kiểm soát được người khác.
Bố mẹ còn khoẻ, còn làm ra tiền thì có cần gửi không?
Không bắt buộc, nhưng một khoản nhỏ hay một món quà định kỳ vẫn là cách thể hiện tình cảm. Bạn cũng có thể dành khoản đó vào một quỹ riêng để lo cho bố mẹ lúc tuổi cao hơn.
Đã lập gia đình thì gửi về cho hai bên nội ngoại thế nào?
Hai vợ chồng nên cùng bàn và thống nhất cách gửi cho hai bên sao cho cân bằng, theo hoàn cảnh từng nhà. Điều quan trọng là minh bạch với nhau, đừng ai lén gửi riêng.
