Khi bố mẹ già nằm viện, con cái nên thay phiên nhau trực để không ai kiệt sức, ghi sẵn câu hỏi để hỏi bác sĩ cho rõ, chuẩn bị đồ dùng gọn gàng, và giữ tinh thần cho bố mẹ bằng sự có mặt bình tĩnh. Mọi chuyện về điều trị, thuốc men, xin luôn làm theo hướng dẫn của bác sĩ và điều dưỡng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này không phải lời khuyên y khoa. Mình chỉ nói về phần việc của người nhà, thứ ít ai được dạy mà ai rồi cũng có ngày phải làm.
Đêm đầu tiên ở viện
Ông bố ngoài tám mươi nhập viện lúc nửa đêm. Ba người con lần lượt có mặt, ai cũng hoảng, ai cũng muốn ở lại. Đêm đó cả ba ngồi ngoài hành lang tới sáng.
Sáng hôm sau bác sĩ đi buồng, hỏi người nhà vài câu. Mỗi người trả lời một kiểu, không ai nhớ rõ bố đang uống những thuốc gì. Bác sĩ dặn mấy điều, ba người nghe ba kiểu.
Tới ngày thứ ba, cả ba đều mệt rã, đi làm không nổi, cãi nhau vì chuyện ai trực đêm. Ông bố nằm trên giường, nghe con cãi nhau, buồn hơn cả cái đau.
Chuyện của nhà này là chuyện kể, nhưng những ngày đầu rối như thế thì nhiều nhà từng trải qua.
Thay phiên để không ai kiệt sức
Bố mẹ nằm viện có khi vài ngày, có khi vài tuần. Nếu tất cả cùng lao vào những ngày đầu, tới tuần thứ hai sẽ không còn ai đủ sức.
Hãy ngồi lại ngay từ ngày đầu, chia lịch trực. Ai trực ngày, ai trực đêm, ai lo cơm nước, ai lo giấy tờ. Ghi vào nhóm nhắn tin chung của nhà. Người ở xa không trực được thì lo phần chi phí hoặc những việc làm được từ xa.
Người trực đêm nên được nghỉ ngày hôm sau. Người đã lớn tuổi, như mẹ chăm bố, đừng để trực đêm một mình.
Mỗi ca chỉ cần một người ở lại theo quy định của viện. Đông người không làm bố mẹ khoẻ nhanh hơn, mà làm phòng bệnh chật chội và người nhà mệt.
Ghi sẵn câu hỏi cho bác sĩ
Bác sĩ đi buồng thường nhanh, nói nhiều thông tin trong ít phút. Người nhà lúng túng, quên hỏi, rồi sau đó cứ băn khoăn.
Hãy có một cuốn sổ chung. Ghi bệnh đang có, thuốc đang dùng trước khi nhập viện, những gì đã xảy ra. Mỗi ca trực ghi thêm: bố ăn được bao nhiêu, ngủ thế nào, có gì khác thường.
Trước giờ bác sĩ đi buồng, ghi sẵn vài câu muốn hỏi. Bố đang được điều trị vấn đề gì. Cần theo dõi điều gì. Khi nào có thể ra viện. Về nhà cần chăm sóc thế nào. Hỏi xong, ghi lại câu trả lời.
Nên thống nhất một người làm đầu mối nói chuyện với bác sĩ, rồi người ấy báo lại cho cả nhà. Như vậy thông tin không bị rối, bác sĩ cũng không phải trả lời một câu năm lần.
Chuẩn bị đồ dùng gọn gàng
Một túi đồ đi viện gọn gàng giúp đỡ rất nhiều. Giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám cũ, danh sách thuốc đang dùng. Mang theo cả thuốc đang dùng để bác sĩ xem, nhưng đừng tự cho bố mẹ uống khi chưa hỏi bác sĩ.
Quần áo dễ thay, khăn mặt, bàn chải, cốc có nắp, thìa, một chiếc quạt nhỏ, giấy ăn. Đồ cho người trực: áo khoác mỏng, sạc điện thoại, chiếc chiếu nhỏ nếu viện cho phép.
Kính đọc sách, máy nghe, răng giả nếu bố mẹ dùng. Những món nhỏ ấy hay bị quên, mà thiếu chúng thì bố mẹ khổ cả ngày.
Đừng mang quá nhiều đồ ăn hay đồ bổ. Hỏi điều dưỡng xem bố mẹ được ăn gì, ăn thế nào.
Giữ tinh thần cho bố mẹ
Người già nằm viện dễ sợ, dễ buồn, có khi lẫn lộn vì chỗ lạ. Sự có mặt bình tĩnh của con cái là liều thuốc tinh thần quan trọng.
Đừng bàn chuyện bệnh tật, chi phí, mâu thuẫn trước mặt bố mẹ. Muốn bàn thì ra ngoài. Ông bố trong chuyện buồn nhất không phải vì đau, mà vì nghe các con cãi nhau bên giường.
Kể cho bố mẹ nghe chuyện nhà, chuyện cháu, đọc báo cho bố mẹ nghe, mở bài hát bố mẹ thích bằng tiếng nhỏ. Nắm tay, xoa lưng, những cử chỉ ấy nói nhiều hơn lời.
Nói thật với bố mẹ về tình hình, theo cách nhẹ nhàng và theo những gì bác sĩ đã nói. Người già thường cảm nhận được khi bị giấu, và bị giấu làm họ sợ hơn.
Sau khi ra viện
Ngày ra viện, hỏi kỹ bác sĩ về thuốc, chế độ ăn, lịch tái khám, những dấu hiệu cần đưa đi viện ngay. Ghi lại hết vào cuốn sổ chung.
Những ngày đầu ở nhà thường cần nhiều người hơn mình nghĩ. Tiếp tục thay phiên một thời gian, đừng vội ai về nhà nấy.
Và nhìn lại sức khoẻ của chính mình. Người trực viện nhiều ngày thường kiệt sức, có khi ốm theo. Cho mình nghỉ, ăn ngủ đầy đủ.
Nhà trong chuyện, sau lần ấy, có một cuốn sổ chung, một nhóm nhắn tin và một lịch thay phiên dán ở tủ lạnh. Lần sau bố nhập viện, không ai còn cãi nhau. Ông bố bảo, thấy các con êm thấm, ông đỡ đau một nửa.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ nằm viện, anh chị em chia việc thế nào?
Ngồi lại từ ngày đầu, chia lịch trực ngày đêm, người lo cơm nước, người lo giấy tờ, người ở xa lo chi phí. Ghi vào nhóm nhắn tin chung.
Nên hỏi bác sĩ những gì khi bố mẹ nằm viện?
Bố mẹ đang được điều trị vấn đề gì, cần theo dõi điều gì, khi nào ra viện được và về nhà chăm sóc thế nào. Ghi sẵn câu hỏi và ghi lại câu trả lời.
Cần mang gì khi đưa người già đi viện?
Giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm, sổ khám cũ, danh sách và thuốc đang dùng, quần áo dễ thay, đồ vệ sinh, kính, máy nghe, răng giả nếu có.
Có nên cho bố mẹ uống thuốc mang từ nhà khi nằm viện?
Không tự cho uống. Hãy đưa thuốc cho bác sĩ xem và làm theo hướng dẫn của bác sĩ, điều dưỡng.
Làm sao giữ tinh thần cho người già nằm viện?
Có mặt bình tĩnh, không bàn chuyện căng thẳng trước mặt bố mẹ, kể chuyện nhà, nắm tay, và nói thật nhẹ nhàng theo những gì bác sĩ đã nói.
