Khi con cái lần lượt đi học, đi làm, lập gia đình ở xa, nhà chỉ còn hai ông bà, và cảm giác trống vắng ấy là rất thật. Cách đi qua là đổi lại nhịp nhà cho vừa hai người, tìm lại những việc của riêng mình đã bỏ dở từ khi có con, và nhìn nhau như một đôi bạn đời chứ không chỉ là bố và mẹ.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mình mở đầu tập này bằng một bữa cơm tối, ở một ngôi nhà vẫn kê chiếc bàn tám chỗ.
Chiếc bàn tám chỗ
Hai ông bà ngoài sáu mươi, nuôi ba người con. Chiếc bàn ăn tám chỗ mua từ hồi các con còn đi học, bữa nào cũng ồn ào tranh nhau miếng cá. Rồi đứa lớn ra thành phố đi làm, đứa giữa lấy chồng xa, đứa út đi học nước ngoài.
Tối hôm tiễn đứa út, bà vẫn nấu nồi cơm to như cũ, vẫn kho nồi cá đầy. Hai ông bà ngồi ở hai đầu bàn, giữa là sáu cái ghế trống. Ông ăn được nửa bát thì buông đũa. Bà dọn đi, đổ gần hết nồi cá cho con chó.
Mấy tuần sau, bà vẫn nấu dư. Ông bắt đầu ngồi xem ti vi tới khuya. Hai người ít nói chuyện hẳn, vì lâu nay chuyện của hai người đều là chuyện các con.
Ông bà trong chuyện là nhân vật hư cấu, nhưng chiếc bàn nhiều ghế trống thì có ở rất nhiều nhà.
Vì sao nhà trống lại buồn đến vậy?
Mấy chục năm, vai bố mẹ chiếm gần hết đời sống. Lịch của cả nhà xoay quanh giờ đi học của con, kỳ thi của con, đám cưới của con. Khi các con đi, cái vai ấy không mất, nhưng nó thôi chiếm cả ngày, và một khoảng trống mở ra.
Có người thấy mình không còn được cần đến. Có người lo cho con ở xa, không ngủ được. Có người nhận ra mình với người bạn đời đã lâu không có chuyện gì để nói ngoài chuyện con.
Cảm giác này thường nặng nhất trong những tháng đầu, và thường dịu đi khi hai ông bà tìm lại được nhịp mới. Nếu nỗi buồn kéo dài, ảnh hưởng ăn ngủ, thì nên nói với người nhà và đi gặp bác sĩ.
Điều cần nhớ là buồn vì con đi xa không có nghĩa là mình không vui cho con. Hai cảm xúc ấy ở cạnh nhau được.
Đổi nhịp nhà cho vừa hai người
Việc đầu tiên, nghe nhỏ mà có ý nghĩa: nấu vừa đủ cho hai người. Bà trong chuyện phải mất mấy tuần mới quen đong gạo ít đi. Bà bảo lần đầu thấy nồi cơm bé, bà muốn khóc. Nhưng rồi bà bắt đầu nấu những món ông thích mà ngày xưa các con chê.
Có nhà đổi chỗ ăn, thôi ngồi chiếc bàn tám chỗ, kê một chiếc bàn nhỏ cạnh cửa sổ. Có nhà dọn lại phòng của con, biến một phòng thành chỗ trồng cây, đọc sách, hoặc phòng cho ông làm đồ gỗ.
Giờ giấc cũng đổi được. Không còn phải dậy sớm nấu cơm cho con đi học, hai ông bà có thể ăn sáng muộn hơn, đi bộ lâu hơn, ăn tối sớm hơn. Nhịp mới không cần giống nhịp cũ.
Đổi nhịp không phải là xoá đi dấu vết của các con. Là để ngôi nhà vừa với những người đang sống trong nó.
Tìm lại những việc của riêng mình
Nhiều người đã gác lại sở thích từ khi có con. Bà từng thích may vá, thích hát. Ông từng thích câu cá, thích sửa đồ điện. Bây giờ là lúc lôi chúng ra.
Không cần to tát. Bà đăng ký vào lớp hát của hội phụ nữ phường. Ông mua lại bộ cần câu, cuối tuần rủ mấy ông bạn đi hồ. Có những ngày hai người ở hai nơi, tối về lại có chuyện để kể.
Có người tìm việc giúp người khác, như dạy chữ cho trẻ trong xóm, giúp việc ở chùa, ở hội người cao tuổi. Được cần đến ở một chỗ khác giúp lấp cái khoảng mà vai bố mẹ để lại.
Bạn có thể tự hỏi: hồi hai mươi tuổi, trước khi có con, mình thích làm gì. Câu trả lời có khi vẫn còn đó.
Nhìn nhau như đôi bạn đời
Điều khó nhất, nhưng cũng đẹp nhất, là hai ông bà làm quen lại với nhau. Mấy chục năm, hai người là đồng đội nuôi con. Giờ là lúc nhớ lại mình từng là đôi bạn.
Hãy thử nói chuyện về những điều không liên quan tới con. Ông nghĩ gì về chuyện về quê dựng lại căn nhà cũ. Bà muốn đi đâu chơi mà chưa đi được. Hồi mới quen, mình hay đi đâu.
Ông bà trong chuyện bắt đầu đi bộ cùng nhau mỗi tối. Lúc đầu chỉ im lặng đi cạnh nhau. Rồi ông kể chuyện hồi trẻ đi bộ đội, những chuyện bà chưa từng nghe kỹ. Bà kể về bà ngoại, về con đường làng hồi bé.
Một năm sau, bà bảo hàng xóm rằng nhà vắng con, nhưng không vắng chồng. Câu ấy nghe vui vui, mà thật.
Giữ sợi dây với các con mà không níu
Con đi xa, ông bà vẫn muốn biết con ăn uống thế nào, công việc ra sao. Hãy giữ những cuộc gọi đều đặn, nhưng để các con có nhịp riêng. Gọi vào giờ hẹn thì tốt hơn gọi bất chợt nhiều lần.
Đừng biến mỗi cuộc gọi thành một bản báo cáo nỗi nhớ. Kể cho con nghe ông bà đang làm gì, vui gì. Con cái nghe bố mẹ vui sẽ yên tâm, và cũng muốn gọi về hơn.
Khi các con về, hãy để căn nhà vẫn là nhà của các con, nhưng cũng là nhà của hai ông bà với những thói quen mới. Các con sẽ thấy bố mẹ khác đi, và thường là thấy mừng.
Nuôi con là để con đi. Và khi con đã đi rồi, bố mẹ được phép bắt đầu một chặng đời của riêng mình.
Câu hỏi thường gặp
Cảm giác trống vắng khi con cái đi xa có bình thường không?
Rất bình thường, nhất là trong những tháng đầu. Thường sẽ dịu đi khi bố mẹ có nhịp sống mới. Nếu buồn kéo dài ảnh hưởng ăn ngủ thì nên gặp bác sĩ.
Hai ông bà nên làm gì khi con đi hết?
Đổi nhịp nhà cho vừa hai người, tìm lại sở thích riêng, làm việc có ích ở cộng đồng và dành thời gian làm quen lại với nhau như đôi bạn đời.
Có nên dọn lại phòng của con khi con đi xa?
Tuỳ mỗi nhà. Nhiều gia đình biến phòng trống thành chỗ làm việc mình thích, vẫn giữ một góc cho con khi về. Nên hỏi con trước để con không thấy hụt.
Gọi cho con ở xa bao nhiêu là vừa?
Gọi đều vào một giờ hẹn thường tốt hơn gọi bất chợt nhiều lần. Kể chuyện vui của bố mẹ thay vì chỉ kể nỗi nhớ.
Vợ chồng già không có gì để nói với nhau thì sao?
Bắt đầu bằng việc làm chung nhỏ như đi bộ buổi tối, và hỏi nhau những câu không liên quan tới con như hồi trẻ thích gì, muốn đi đâu.
