Trồng vài chậu rau, chăm vài cây cảnh ngoài ban công là một niềm vui rất hợp với tuổi già, vì nó có nhịp mỗi ngày, có cái để mong và có thứ để cho đi. Bí quyết là bắt đầu thật ít, chọn cây dễ sống, không đặt nặng chuyện năng suất, và để việc chăm cây kéo mình ra khỏi chiếc ghế mỗi sáng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mình không phải người làm nông, nên tập này không dạy kỹ thuật. Mình chỉ kể chuyện một ông cụ ở chung cư và mấy chậu rau đã đổi nhịp ngày của ông.
Mấy chậu rau của ông cụ tầng mười hai
Ông cụ ở quê lên ở với con gái, căn hộ tầng mười hai. Ở quê ông có mảnh vườn nhỏ, sáng nào cũng ra tưới. Lên đây, ông ngồi nhìn ra ban công trống, bảo con gái: ở đây chẳng có đất mà trồng.
Con gái mua về ba cái chậu nhựa, một bao đất, mấy gói hạt rau cải, rau muống. Ông không nói gì, nhưng sáng hôm sau đã thấy ông lúi húi trộn đất, gieo hạt.
Một tuần sau, mấy cái mầm nhỏ nhú lên. Ông gọi cả nhà ra xem, cười như trẻ con. Từ đó, sáng nào ông cũng dậy sớm tưới cây, chiều lại ra nhổ cỏ, bắt sâu bằng tay.
Hai tháng sau, ban công có tám chậu. Bữa cơm thỉnh thoảng có đĩa rau cải ông trồng. Ông ăn chậm, khen ngọt, dù ai cũng biết rau chợ cũng ngọt như thế.
Vì sao chăm cây hợp với tuổi già?
Cây cần chăm mỗi ngày, nên nó tạo ra một nhịp. Sáng tưới, chiều xem. Người già có một việc nhỏ đều đặn để dậy, để ra khỏi ghế, để vận động nhẹ.
Cây lớn chậm, nhưng lớn thấy được. Mỗi ngày một chút, một lá mới, một nụ hoa. Người già có cái để mong, để kể với con cháu, để thấy thời gian không chỉ trôi qua mà còn để lại thứ gì đó.
Chăm cây cũng là một việc có ích. Cây cần mình, nếu mình bỏ thì cây héo. Cảm giác được cần, dù chỉ bởi mấy chậu rau, là thứ người già thường thiếu.
Và cây cho đi được. Ông cụ hái rau biếu bà hàng xóm cùng tầng, rồi hai nhà thành quen. Mấy chậu rau mở ra một mối quan hệ mà ông không ngờ.
Bắt đầu thật ít, chọn cây dễ
Cái sai hay gặp là bắt đầu quá nhiều. Mua hai chục chậu, đủ loại cây, rồi chăm không xuể, cây chết, người nản. Hãy bắt đầu bằng hai ba chậu.
Chọn những loại cây dễ sống, ít sâu, hợp với nắng ở ban công nhà mình. Ban công nắng nhiều hợp rau ăn lá, cây gia vị. Ban công ít nắng thì có những loại cây lá chịu bóng. Nếu chưa biết, hỏi người bán cây ở chợ hay hàng xóm đang trồng.
Chậu không cần đắt. Chậu nhựa, thùng xốp có đục lỗ thoát nước đều được. Đất nên mua loại trộn sẵn cho rau, nhẹ và sạch hơn đất đào ngoài vườn.
Khi hai ba chậu đầu sống tốt và mình thấy vui, hãy thêm dần. Để niềm vui dẫn đường, không phải để kế hoạch dẫn đường.
Giữ an toàn khi chăm cây
Ban công chung cư có những điều cần để ý. Chậu đặt ở chỗ chắc chắn, không treo ra ngoài lan can, không đặt chậu nặng ở mép cao. Đồ rơi từ trên cao xuống là nguy hiểm cho người bên dưới.
Tưới nước xong, sàn ban công dễ trơn. Nên có tấm thảm chống trơn, lau nước đọng, đi dép có đế bám. Người già trượt ngã ở ban công không hiếm.
Đừng trèo lên ghế để treo chậu hay với cành cao. Việc gì cần trèo, chờ con cháu về làm. Bình tưới cũng nên chọn loại nhỏ, nhẹ, không phải xách một xô nước đầy.
Cẩn thận với thuốc trừ sâu. Với mấy chậu rau nhà, bắt sâu bằng tay thường là đủ. Nếu cần dùng thứ gì, hỏi kỹ người bán, đọc nhãn, đeo găng tay và để xa tầm tay trẻ nhỏ.
Không đặt nặng năng suất
Có người chăm rau ban công như làm kinh tế, tính xem mỗi tháng tiết kiệm được bao nhiêu tiền rau. Cách nghĩ ấy dễ làm mất vui, vì mấy chậu rau ban công thường không tiết kiệm được nhiều.
Niềm vui thật nằm ở chỗ khác. Ở buổi sáng ra thấy mầm mới. Ở lúc đứa cháu đòi theo ông tưới cây. Ở đĩa rau ông tự hái bưng lên mâm. Ở câu chuyện ông kể với ông bạn ngoài công viên.
Cây chết cũng không sao. Ông cụ trong chuyện có lần mất cả chậu cải vì một trận mưa to. Ông buồn một hôm, rồi gieo lại. Ông bảo: ở quê cũng có năm mất mùa.
Sống chậm, nhiều khi chỉ là thế này: chăm một thứ lớn chậm, không vội, không đòi hỏi, và để nó dạy mình kiên nhẫn.
Khi không có ban công
Không phải ai cũng có ban công nắng. Có những căn phòng chỉ có một ô cửa sổ, có những ngôi nhà ống không có chỗ nào đón nắng. Niềm vui chăm cây vẫn có cách tìm.
Một chậu cây lá nhỏ đặt cạnh cửa sổ, một bình thuỷ sinh mấy cành trầu bà cắm nước, một khay mầm rau gieo trên bậu bếp. Những thứ ấy không cho đĩa rau, nhưng vẫn cho cái nhịp sáng ra nhìn, chiều ra tưới.
Nếu khu phố có vườn chung, sân chung, hãy hỏi ban quản lý xem có thể nhận chăm một góc không. Nhiều người già đã kết bạn với cả một nhóm hàng xóm nhờ một bồn hoa chung ở sân.
Điều quan trọng không phải là trồng được bao nhiêu, mà là có một thứ sống đang chờ mình mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Người già nên trồng cây gì ở ban công?
Những cây dễ sống, ít sâu và hợp với nắng ban công nhà mình như rau ăn lá, cây gia vị hoặc cây lá chịu bóng. Nên hỏi người bán cây hoặc hàng xóm đang trồng.
Trồng rau ban công có an toàn cho người già không?
An toàn nếu đặt chậu chắc chắn, không treo ra ngoài lan can, giữ sàn khô, không trèo cao và dùng bình tưới nhẹ.
Bắt đầu trồng rau ban công cần những gì?
Hai ba chiếc chậu có lỗ thoát nước, đất trộn sẵn cho rau, vài gói hạt dễ trồng và một bình tưới nhỏ. Bắt đầu ít rồi thêm dần.
Chăm cây giúp gì cho tinh thần người già?
Cho một nhịp đều mỗi ngày, cái để mong, cảm giác được cần và cơ hội cho đi, kết bạn. Nhiều người thấy vui hơn khi có việc nhỏ như thế.
Rau ban công bị sâu thì làm sao?
Với vài chậu rau nhà, bắt sâu bằng tay thường là đủ. Nếu cần dùng sản phẩm gì, hỏi kỹ người bán, đọc nhãn và đeo găng tay.
