Truyện ngắn hôm nay là một chuyện vui, kể về hai bà thông gia ở miền Tây, một bà nổi tiếng bánh xèo nhỏ mà giòn, một bà nổi tiếng bánh xèo to mà mềm, ganh nhau suốt ba năm từ ngày con cái cưới nhau, cho tới sinh nhật đứa cháu chung. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Không phải chuyện thông gia nào cũng căng thẳng. Có những chuyện chỉ căng tới mức giòn rụm, như một cái bánh xèo vừa ra chảo.
Bánh nhỏ và bánh to
Bà Năm ở bên này sông, đổ bánh xèo đã bốn mươi năm. Bánh của bà nhỏ cỡ lòng bàn tay, đổ trong khuôn đất, vỏ mỏng tang, giòn tới mức cắn một cái nghe rộp rộp, ăn với rau rừng chấm nước mắm chua ngọt. Cả xóm nói bánh bà Năm là bánh giòn nhất vùng.
Bà Sáu ở bên kia sông, cũng đổ bánh xèo bốn mươi năm. Bánh của bà to bằng cái mâm nhỏ, đổ trong chảo gang, nhân đầy tôm thịt giá đỗ, vỏ vàng ươm mềm mà dai, cuốn với cải bẹ xanh. Cả xóm bên kia nói bánh bà Sáu là bánh đầy đặn nhất vùng.
Hai bà chưa từng gặp nhau, cho tới ngày con trai bà Năm cưới con gái bà Sáu. Bữa cỗ cưới, nhà trai đổ bánh nhỏ, nhà gái đổ bánh to. Khách ăn cả hai, khen cả hai. Hai bà đứng ở hai đầu sân, liếc nhau, chưa ai nói câu nào.
Tới lúc dọn dẹp, bà Năm nói nhỏ với con dâu: bánh má con to quá, ăn hai cái là no, đâu còn bụng ăn món khác. Câu ấy bay qua bên kia sông nhanh hơn chuyến đò. Bà Sáu nghe xong, nói với con rể: bánh má con nhỏ quá, ăn mười cái mới thấy mùi tôm.
Ba năm ganh nhau
Từ đó, cứ có dịp gặp nhau là có bánh xèo. Đám giỗ bên nội, bà Năm đổ bánh, bà Sáu mang sang một rổ bánh to, nói sợ khách không đủ no. Tết bên ngoại, bà Sáu đổ bánh, bà Năm mang sang một mâm bánh nhỏ, nói sợ khách ngán.
Đôi vợ chồng trẻ đứng giữa, khổ không kể xiết. Ăn bánh mẹ chồng thì phải khen, ăn bánh mẹ vợ cũng phải khen, khen bên nào nhiều hơn một chữ là bên kia biết ngay. Anh chồng có lần lỡ miệng nói bánh má vợ ngon, về nhà bà Năm giận cả tuần, không đổ bánh cho ăn.
Người hai xóm bắt đầu theo dõi như xem đá bóng. Mỗi dịp gặp nhau, người ta lại hỏi lần này bánh nhỏ thắng hay bánh to thắng. Có người còn chia phe, phe giòn, phe mềm, cãi nhau ở quán cà phê đầu chợ.
Hai bà thì không bao giờ cãi nhau trực tiếp. Gặp nhau vẫn chào hỏi, vẫn mời trầu, vẫn khen cháu. Chỉ có điều, mỗi lần đứng trước bếp, ai cũng đổ thêm một cái bánh, giòn thêm một chút, to thêm một chút.
Đứa cháu chung
Năm thứ hai, đôi vợ chồng trẻ sinh một thằng con trai. Đứa cháu chung đầu tiên của hai bên. Hai bà mừng như bắt được vàng, thay nhau sang trông cháu. Tuần này bà nội, tuần sau bà ngoại, lịch dán trên tủ lạnh.
Thằng bé lớn lên, biết bò, biết đứng, biết chập chững đi. Nó thích ăn, cái gì cũng bỏ vào miệng. Hai bà âm thầm ganh nhau một cuộc mới: xem thằng bé thích bánh của ai hơn. Bà nội đổ bánh nhỏ, bẻ một mẩu giòn đưa cháu. Bà ngoại đổ bánh to, xé một miếng mềm đưa cháu.
Thằng bé ăn cả hai, cười cả hai, đưa tay đòi thêm cả hai. Không ai thắng. Hai bà cùng thở dài.
Gần sinh nhật hai tuổi của thằng bé, đôi vợ chồng trẻ bàn nhau tổ chức ở nhà, mời cả hai bên họ hàng. Anh chồng hỏi vợ: thế ai đổ bánh xèo. Chị vợ nhìn chồng, rồi cả hai cùng ôm đầu.
Hai cái chảo trong một cái sân
Sáng sinh nhật, hai bà cùng tới từ sớm, mỗi bà xách theo cái chảo của mình, thau bột của mình, rổ rau của mình. Cái sân nhỏ kê hai cái bếp than, cách nhau đúng hai bước chân. Họ hàng hai bên đứng xung quanh, nín thở như chờ xem trận chung kết.
Hai bà bắt đầu đổ. Tiếng bột chạm chảo xèo xèo vang khắp sân. Bên này mùi giòn, bên kia mùi béo. Hai bà không nhìn nhau, chỉ nhìn chảo, tay thoăn thoắt. Bánh ra tới đâu, khách ăn tới đó, tiếng khen bên này bên kia lẫn vào nhau.
Thằng bé được bế ra, đội cái mũ sinh nhật bằng giấy, ngồi trên ghế cao ở giữa hai cái bếp. Nó nhìn bên trái, nhìn bên phải, rồi chỉ tay vào bà nội, chỉ tay vào bà ngoại, cười khanh khách. Rồi nó làm một việc không ai ngờ.
Nó với tay lấy một cái bánh nhỏ giòn của bà nội, đặt lên trên một cái bánh to mềm của bà ngoại, ấn xuống, rồi ôm cả hai cắn một miếng to. Vụn bánh rơi đầy áo. Nó nhai, gật gù, giơ ngón tay cái lên như người lớn vẫn làm.
Bánh xèo hai tầng
Cả sân im lặng một giây. Rồi bà Năm bật cười trước, cười tới chảy nước mắt. Bà Sáu cũng cười, cười tới phải vịn vào vai bà Năm cho khỏi ngã. Họ hàng hai bên cười theo, vỗ tay rần rần. Ba năm ganh nhau, xong trong một cú cắn của đứa trẻ hai tuổi.
Bà Năm cầm cái bánh nhỏ của mình, đặt lên cái bánh to của bà Sáu, cắn thử một miếng. Bà gật gù, nói giòn bên trên, mềm bên dưới, cũng được đó chị. Bà Sáu cắn thử, gật gù, nói vậy mà lâu nay mình không biết.
Từ hôm ấy, người hai xóm có thêm một món mới, gọi là bánh xèo hai tầng, bánh nhỏ giòn đặt trên bánh to mềm, cuốn chung với cả rau rừng lẫn cải bẹ xanh. Ai hỏi công thức ở đâu ra, người ta chỉ vào thằng bé, nói đầu bếp hai tuổi.
Giờ mỗi dịp giỗ chạp, hai bà vẫn mang hai cái chảo, vẫn kê hai cái bếp cách nhau hai bước chân. Nhưng hai bà đứng cạnh nhau, bánh ra lò thì đặt chung một mâm, chồng lên nhau. Thỉnh thoảng bà Năm vẫn nói nhỏ bánh chị to quá, bà Sáu vẫn nói nhỏ bánh chị nhỏ quá. Rồi cả hai cùng cười.
Câu hỏi thường gặp
Truyện hai bà thông gia thi bánh xèo có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn vui hư cấu do Kho Sách Nói viết. Hai bà thông gia, đôi vợ chồng trẻ và đứa cháu đều được dựng lên, không gắn với gia đình hay địa phương có thật.
Bánh xèo miền Tây có gì khác nhau giữa các nơi?
Bánh xèo ở mỗi vùng khác nhau về kích cỡ, độ giòn, nhân và rau ăn kèm. Có nơi đổ bánh nhỏ trong khuôn, có nơi đổ bánh to trong chảo. Hai kiểu trong truyện là cách dựng nhân vật, không nhằm so sánh vùng nào hơn vùng nào.
Vì sao hai bà ganh nhau mà không cãi nhau?
Cái ganh của hai bà là kiểu ganh của người giỏi nghề, tự hào về món của mình, chứ không ghét nhau. Họ vẫn giữ lễ, vẫn thương cháu, chỉ âm thầm muốn bánh mình được khen hơn một chút.
Thông gia có khác biệt thì nên làm gì cho êm?
Thường nên tôn trọng nếp riêng của mỗi bên, đừng bắt con cái đứng giữa chọn phe, và tìm những dịp làm việc chung. Một chút hài hước, như trong truyện, giúp mọi chuyện nhẹ đi rất nhiều.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với cả gia đình nghe cùng nhau, nhất là những nhà có hai bên nội ngoại hay so bì vui. Truyện vui, nhẹ, nghe xong có lẽ bạn sẽ muốn ăn bánh xèo.
