Truyện ngắn hôm nay kể về một cậu thiếu niên mười lăm tuổi và người cha dượng ít nói, những sáng chủ nhật hai người ngồi câu cá bên hồ mà gần như không nói câu nào, cho tới một buổi sáng con cá kéo mất cần. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, người kể xưng mình, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những mối quan hệ không bắt đầu bằng một lời chào, mà bằng rất nhiều buổi ngồi cạnh nhau trong im lặng. Câu chuyện hôm nay là một mối quan hệ như thế.
Người đàn ông lạ trong nhà
Bố mẹ mình chia tay năm mình mười tuổi. Bố chuyển vào Nam, lập gia đình mới, mỗi năm gọi về vài lần. Mình ở với mẹ. Năm mình mười bốn, mẹ lấy chồng. Chú ấy làm thợ cơ khí ở xưởng sửa xe đầu phố, người to, tay đen dầu mỡ, nói rất ít.
Chú dọn tới ở với hai mẹ con, mang theo một cái hòm đồ nghề, mấy bộ quần áo và hai cây cần câu tre. Mình không chào, không nhìn, đi học về là chui vào phòng đóng cửa. Mẹ nhắc mình gọi chú, mình gọi cho có, giọng cộc lốc.
Chú không phản ứng gì. Chú không cố làm thân, không mua quà dỗ, không giảng giải. Chú đi làm, về ăn cơm, sửa cái vòi nước rỉ, thay cái bóng đèn hỏng, tối ngồi ngoài hiên hút thuốc. Mình thấy chú như một cái tủ lạ ai đó kê vào nhà.
Một tối thứ bảy, chú gõ cửa phòng mình, đứng ở ngưỡng, nói: mai chú đi câu ở hồ sau đê, đi không. Mình định từ chối, nhưng mẹ đứng phía sau, nhìn mình. Mình gật đầu cho xong chuyện.
Hồ sau đê
Năm giờ sáng chủ nhật, chú đã đứng ở sân, buộc hai cây cần câu lên xe đạp. Hai chú cháu đạp xe ra hồ, sương còn dày, cỏ ướt sũng. Chú chọn một chỗ dưới gốc phi lao, trải tấm bạt, đặt cái phích nước chè ở giữa.
Chú đưa mình một cây cần, chỉ cách móc mồi, cách quăng dây. Chú nói đúng mấy câu ấy, rồi ngồi xuống, châm thuốc, nhìn phao. Mình ngồi cách chú hai sải tay, quăng dây lung tung, lưỡi câu mắc vào cành cây hai lần.
Cả buổi sáng hai người không nói thêm câu nào. Mặt hồ phẳng lặng, thỉnh thoảng có con chuồn chuồn đậu lên phao. Mình chán, nghĩ sẽ không bao giờ đi câu nữa. Gần trưa, chú giật được một con cá rô, thả vào cái giỏ, rồi bảo về thôi.
Trên đường về, chú dừng xe ở quán nước đầu đê, gọi cho mình một cốc nước mía, chú uống trà đá. Vẫn không nói gì. Về tới nhà, chú làm cá, mẹ nấu canh chua. Bữa trưa ấy, mình ăn hai bát cơm mà không biết vì sao.
Những sáng chủ nhật
Chủ nhật tuần sau, chú lại gõ cửa. Mình lại đi. Rồi tuần sau nữa. Thành lệ, không ai hẹn. Cứ năm giờ sáng chủ nhật, mình đã dậy trước khi chú gõ cửa.
Mình học buộc lưỡi câu, chú chỉ một lần, mình buộc sai, chú lặng lẽ tháo ra buộc lại, không nói. Mình học nhìn phao, phao rung nhẹ là cá rỉa mồi, phao chìm hẳn mới giật. Chú không khen, nhưng hôm mình câu được con cá đầu tiên, chú gật đầu một cái, và mình thấy cái gật đầu ấy to hơn mọi lời khen.
Có một sáng mưa lất phất, hai chú cháu ngồi dưới tấm bạt căng tạm. Mình hỏi chú sao chú thích câu cá. Chú nghĩ một lúc, nói: ngồi đây không ai bắt mình phải nói gì. Mình nhìn chú, lần đầu thấy chú giống mình hơn mình tưởng.
Chiếc xe đạp của mình bị cong vành, chú tháo ra nắn lại một buổi tối, không nói. Cái quai cặp sách đứt, sáng ra thấy đã được khâu lại bằng chỉ dù. Mình biết là chú làm. Mình không cảm ơn. Chú cũng không chờ.
Con cá kéo mất cần
Một sáng chủ nhật đầu thu, nước hồ lên cao. Mình ngồi ở mép bờ, cần câu cắm vào cái chạc tre, tay cầm cái bánh mì ăn dở. Chú ra bụi cây xa xa thu dây câu bị mắc.
Đột nhiên phao chìm nghỉm, cần câu cong vút, rồi bật khỏi chạc tre, trượt xuống mép nước. Mình chồm tới, chụp hụt. Cây cần lao ra giữa hồ, bị con cá to kéo đi, rẽ nước thành một vệt dài.
Mình hoảng, đứng bật dậy, hét lên: bố ơi. Tiếng hét vang khắp mặt hồ. Mình cũng không biết sao mình lại hét như thế.
Chú quay lại, nhìn mình một giây. Rồi chú chạy, quăng dép, nhảy ùm xuống hồ, quần áo nguyên bộ. Chú bơi theo cây cần, vồ được cán, giằng co với con cá giữa hồ, nước bắn tung tóe. Mình đứng trên bờ, hét, nhảy, cười, như một đứa trẻ con.
Tiếng huýt sáo trên đường về
Chú lội vào bờ, người ướt như chuột lột, tóc dính đầy rong, tay cầm cây cần câu. Con cá đã sổng mất, chỉ còn sợi dây đứt lơ thơ. Chú đứng trước mặt mình, thở hồng hộc, rồi phá lên cười. Lần đầu tiên mình nghe chú cười to như thế.
Mình cũng cười, cười tới gập người. Hai chú cháu ngồi bệt trên cỏ, chú vắt áo, nước chảy ròng ròng. Không ai nhắc tới tiếng gọi lúc nãy. Mình ngồi nhìn mặt hồ, mặt nóng bừng, không dám nhìn sang.
Trên đường về, chú đạp xe phía trước, quần áo còn ướt, nhỏ nước xuống đường. Mình đạp phía sau. Rồi mình nghe chú huýt sáo, một điệu nhạc cũ mình không biết tên, huýt suốt từ hồ về tới nhà.
Về tới sân, mẹ hỏi sao ướt hết thế này. Chú nói nhảy xuống hồ vớt cần. Mẹ hỏi sao phải nhảy. Chú liếc sang mình, rồi nói: thằng bé nó gọi. Mẹ nhìn hai chú cháu, không hiểu gì. Mình đi vào nhà, lấy cái khăn khô, mang ra đưa cho bố.
Câu hỏi thường gặp
Truyện câu cá với người cha dượng có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Cậu thiếu niên, người mẹ và người cha dượng đều được dựng lên, không gắn với gia đình có thật nào.
Vì sao người cha dượng không cố làm thân với cậu bé?
Truyện cho thấy ông hiểu cậu bé cần thời gian và không muốn bị ép. Thay vì nói, ông chọn ở gần, làm những việc nhỏ và để mối quan hệ tự lớn lên qua những buổi ngồi cạnh nhau.
Trẻ tuổi mới lớn khó chấp nhận cha dượng, mẹ kế thì gia đình nên làm gì?
Nên kiên nhẫn, không ép con gọi bố mẹ hay phải tỏ ra thân thiết ngay, tạo những dịp làm việc chung đơn giản và để con được nói ra cảm xúc của mình. Nếu căng thẳng kéo dài, gia đình có thể tìm tới chuyên gia tư vấn tâm lý.
Tiếng gọi bố ơi bật ra có ý nghĩa gì?
Đó là lúc cảm xúc thật của cậu bé đi trước suy nghĩ. Trong lúc hoảng hốt, cậu gọi người mà mình đã tin cậy từ lúc nào không hay. Cả hai đều không nhắc tới, nhưng ai cũng biết có điều gì đã đổi khác.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những gia đình tái hôn, những người cha ít nói, và các bạn tuổi mới lớn đang có khoảng cách với người lớn trong nhà. Cũng hợp với những ai thích những buổi câu cá yên ả.
