Truyện ngắn hôm nay kể về một anh thợ lò bánh mì trong một con ngõ Hà Nội và cô gái giao hàng đến lấy bánh lúc ba giờ sáng, người luôn xin những ổ bánh bị cháy cạnh mà chẳng ai muốn mua. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Lúc thành phố còn ngủ, có những người đã thức từ lâu để buổi sáng của ta có cái mà ăn. Mời bạn ghé vào một lò bánh như thế.
Con ngõ thức trước cả thành phố
Lò bánh nằm cuối một con ngõ hẹp, cửa sắt kéo lên một nửa, ánh lửa hắt ra đỏ cả mặt đường. Anh thợ trẻ từ quê lên làm ở đây đã năm năm. Một giờ sáng anh nhồi bột, hai giờ chia bột, ba giờ mẻ đầu tiên ra lò.
Anh quen cái nóng của lò tới mức mùa đông vẫn chỉ mặc áo ba lỗ. Anh quen cả tiếng vỏ bánh nứt lách tách khi gặp gió lạnh, cái âm thanh mà anh bảo là tiếng bánh thở. Ông chủ lò già rồi, giao hết cho anh, chỉ dặn: bánh không đẹp thì đừng bán.
Bánh không đẹp, tức là những ổ nằm sát mép khay, bị lửa liếm cháy xém một bên. Mỗi mẻ có vài ổ như vậy. Anh xếp riêng ra một cái rổ, sáng ra cho mấy người nhặt ve chai hoặc mang về ăn với cơm nguội.
Khách của lò không phải người ăn, mà là những người giao hàng. Họ tới bằng xe máy, chở bánh đi khắp các quán xôi, quán cà phê, xe bánh mì ở đầu phố. Họ đến, nhận bánh, đi, không ai nói chuyện nhiều.
Cô gái đội mũ bảo hiểm đỏ
Cô gái ấy bắt đầu tới vào một đêm mùa thu, thay cho bà giao hàng quen. Cô đội cái mũ bảo hiểm đỏ, đeo găng tay len thủng một ngón, đếm bánh nhanh như máy. Cô nói ít, nhưng lúc nào cũng nói cảm ơn anh.
Đêm thứ ba, lúc anh đang dồn mấy ổ cháy cạnh vào rổ, cô hỏi anh bán mấy ổ đó không. Anh nói không bán, cho thôi. Cô xin một ổ, bẻ đôi ngay tại cửa lò, cắn một miếng phần cháy, nhắm mắt lại.
Cô nói hồi nhỏ ở quê, mẹ cô nướng bánh trên bếp than, lúc nào cũng cháy một bên, cô quen rồi. Bánh đẹp quá cô lại thấy không phải bánh nhà. Anh bật cười, lần đầu anh nghe ai khen cái phần mà ông chủ dặn đừng bán.
Từ đó, mỗi đêm anh để dành cho cô ổ cháy nhất, gói trong tờ giấy báo, đặt trên nóc thùng bột. Cô tới, nhận bánh giao, rồi cầm ổ của mình, giơ lên như chào, rồi phóng đi.
Mười phút mỗi đêm
Mười phút mỗi đêm là tất cả những gì họ có. Đủ để biết cô đang học năm cuối ở một trường cao đẳng, ban đêm đi giao bánh thay mẹ bị đau lưng. Đủ để biết anh muốn sau này mở một lò nhỏ ở quê, bán cho bọn trẻ đi học.
Có đêm mưa phùn, cô đến muộn, áo mưa rách một bên, run cầm cập. Anh kéo cái ghế gỗ sát miệng lò bắt cô ngồi hơ tay. Hai người ngồi nhìn lửa, không nói gì, nghe tiếng bánh thở. Lúc cô đi, anh thấy cái ghế còn ấm.
Anh bắt đầu để ý mình nhồi bột kỹ hơn những đêm sắp tới giờ cô đến. Anh tự cười mình, rồi lại nhồi kỹ thêm một chút.
Ông chủ lò đi ngang, thấy rổ bánh cháy dạo này nhiều hơn hẳn. Ông hỏi lửa có vấn đề gì không. Anh ấp úng, nói tại khay cũ. Ông nhìn anh một cái, không nói gì, đi lên gác.
Đêm cô không đến
Một đêm cuối năm, ba giờ, rồi ba giờ mười lăm, cái mũ đỏ không hiện ra ở đầu ngõ. Một người giao hàng khác tới lấy phần của cô, nói con bé nhờ lấy giùm, chắc nhà có việc.
Anh gói ổ bánh cháy cạnh lại như mọi đêm, đặt trên nóc thùng bột. Sáng ra, ổ bánh nguội cứng. Anh không cho ai, cũng không ăn, cứ để đó.
Cả ngày hôm sau anh ngủ không được. Anh mới nhận ra mình không có số điện thoại của cô, không biết nhà cô ở đâu, chỉ biết cô thích phần cháy của một ổ bánh mì. Hóa ra người ta có thể quen nhau năm tháng mà vẫn mong manh như thế.
Đêm sau, anh làm mẻ bánh đầu tiên, cố ý xếp mấy ổ sát mép khay. Ổ cháy nhất, anh gói vào tờ báo mới, đặt lên nóc thùng, rồi đứng ra cửa nhìn ngõ.
Hai cái mũ bảo hiểm
Ba giờ năm phút, có hai chiếc mũ bảo hiểm hiện ra ở đầu ngõ, một cái đỏ, một cái xanh đã bạc màu. Cô dắt theo một người đàn bà dáng nhỏ, đi hơi khom. Cô nói mẹ khỏi đau lưng rồi, đòi đi giao lại, cô phải đi kèm mấy hôm cho mẹ quen đường mới.
Người mẹ nhìn anh từ đầu tới chân, rồi nhìn cái gói giấy báo trên nóc thùng bột. Bà nói: à, cậu là cái lò có bánh cháy. Con bé nhà này về kể hoài. Cô gái đỏ mặt, kéo tay áo mẹ.
Anh đưa ổ bánh cho cô. Cô bẻ đôi, đưa mẹ một nửa. Hai mẹ con đứng ở cửa lò, ăn phần cháy, gật gù y như nhau. Anh đứng nhìn, thấy lửa trong lò sau lưng mình ấm lạ.
Trước khi đi, cô xé một góc tờ báo gói bánh, viết vội mấy con số, nhét vào túi áo anh. Cô nói ra trường rồi cô không đi giao nữa, nhưng sáng chủ nhật cô sẽ ghé mua một ổ. Mua thì phải trả tiền đó nha, cô nói, rồi nổ máy đi theo mẹ.
Câu hỏi thường gặp
Truyện lò bánh mì lúc ba giờ sáng có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Anh thợ lò, cô gái giao hàng và con ngõ đều được dựng lên, không phải người hay nơi có thật.
Vì sao những lò bánh mì thường làm việc từ nửa đêm?
Vì bánh phải ra lò trước khi các quán ăn sáng mở cửa. Bột cần thời gian ủ, nướng xong còn phải chia cho người giao hàng mang đi khắp nơi, nên thợ lò thường thức từ khuya.
Ổ bánh cháy cạnh có ý nghĩa gì trong truyện?
Đó là thứ bị coi là hỏng, không đem bán, nhưng lại là thứ gợi cho cô gái nhớ bếp nhà. Nó thành sợi dây nhỏ nối hai người, và cho thấy cái đẹp với mỗi người không giống nhau.
Truyện có phải truyện tình yêu không?
Truyện có một tình cảm chớm nở nhưng không nói thẳng, cũng không khép lại bằng một lời tỏ tình. Nó gần với một lát cắt đời thường hơn, để người nghe tự đoán phần sau.
Truyện này hợp nghe lúc nào?
Hợp nghe lúc đêm muộn hoặc sáng sớm, lúc đi làm ca hay lúc mất ngủ. Nó cũng hợp với những ai đang làm những công việc thầm lặng lúc người khác còn ngủ.
