Truyện ngắn hôm nay kể về một cô gái hai mươi tuổi tình cờ biết mình là con nuôi, một mình về một làng chài miền Trung để tìm người mẹ đã sinh ra mình, và điều cô chọn làm khi đứng trước mặt người ấy. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Câu chuyện hôm nay có hai người mẹ, và một cô gái đứng giữa họ. Mời bạn nghe chậm thôi, vì có những đoạn cô gái cũng phải đi rất chậm.
Tờ giấy trong ngăn kéo
Cô tìm thấy tờ giấy vào một buổi chiều mưa, lúc lục ngăn kéo tủ tìm sổ hộ khẩu để làm hồ sơ xin việc. Tờ giấy đã ố, gấp làm tư, nằm dưới đáy một phong bì cũ. Trên đó có con dấu, có chữ ký, có hai chữ nhận nuôi.
Cô đọc đi đọc lại, rồi ngồi xuống sàn nhà. Ngoài trời mưa rả rích. Cô nghĩ tới hai mươi năm, tới mẹ, người làm điều dưỡng ở bệnh viện quận, tóc đã lốm đốm bạc, chưa từng lấy chồng, nuôi cô một mình từ khi cô còn đỏ hỏn.
Tối đó mẹ đi trực về, thấy tờ giấy đặt trên bàn ăn. Mẹ đứng lặng ở cửa rất lâu, rồi đặt cái túi xuống, ngồi đối diện cô. Mẹ không chối. Mẹ nói mẹ định chờ con hai mươi mốt tuổi mới kể, mẹ sợ, mẹ cứ lùi mãi.
Mẹ kể ngày ấy mẹ làm ở một trạm xá ven biển miền Trung. Có một cô gái mười bảy tuổi sinh con trong đêm bão, không chồng, nhà nghèo, khóc xin mẹ tìm cho đứa bé một nhà tử tế. Mẹ đã ẵm đứa bé ấy về. Mẹ đưa cô một tờ giấy nhỏ ghi tên một làng chài.
Chuyến xe ra miền Trung
Cô không nói gì với mẹ suốt một tuần. Không phải giận, mà vì cô không biết nói gì. Mẹ cũng không ép, tối nào cũng nấu cơm, để phần, đi trực về lại ngồi một mình ở bàn ăn.
Cuối tuần, cô xếp ba lô, nói con đi ra ngoài đó mấy hôm. Mẹ gật đầu, dúi vào túi cô một xấp tiền, dặn ăn uống đàng hoàng, tới nơi gọi về. Mẹ không hỏi con đi tìm ai. Lúc cô ra cửa, mẹ đứng sau lưng, cô nghe tiếng mẹ thở ra rất khẽ.
Chuyến xe đêm chạy dọc biển. Cô ngồi bên cửa sổ, không ngủ được, nhìn những ánh đèn tàu cá lấp lánh ngoài khơi. Cô tự hỏi người đàn bà ấy giờ ra sao, có còn ở làng không, có nhớ tới một đứa bé sinh trong đêm bão không.
Cô cũng tự hỏi mình đi tìm để làm gì. Để hỏi vì sao, để trách, hay chỉ để nhìn một lần. Tới lúc xe dừng ở ngã ba vào làng, trời vừa rạng, cô vẫn chưa trả lời được.
Phiên chợ bãi biển
Làng chài nằm sát biển, những dãy nhà thấp lè tè, thuyền thúng úp đầy bãi cát. Sáng sớm, thuyền về, chợ họp ngay trên bãi. Người mua kẻ bán ồn ào, mùi cá tươi, mùi muối, mùi khói bếp.
Cô hỏi thăm một bà cụ ngồi vá lưới, nói tên người trong tờ giấy. Bà cụ nhìn cô từ đầu tới chân một lúc lâu, rồi chỉ tay về phía cuối chợ: người đàn bà mặc áo bà ba xanh, đội nón, đang ngồi bên mẹt cá. Bà cụ không hỏi cô là ai, chỉ khẽ thở dài.
Cô đi về phía ấy, chân như đeo chì. Người đàn bà chừng ngoài bốn mươi, da sạm nắng, tay thoăn thoắt lựa cá. Bên cạnh là một con bé chừng mười tuổi đang phụ mẹ đếm tiền, và một thằng bé nhỏ hơn ngồi nghịch cát.
Cô đứng cách vài bước, nhìn. Người đàn bà ngẩng lên chào một khách quen, nghiêng đầu sang trái khi cười. Cô chợt nhận ra cái nghiêng đầu ấy, cô vẫn thấy mỗi sáng trong gương mà không biết nó từ đâu tới.
Một mớ cá
Người đàn bà thấy cô đứng lâu, gọi: con mua cá hả con, cá mới về đây. Giọng miền Trung, hơi khàn. Cô bước tới, ngồi xuống bên mẹt cá, nói con mua một ít.
Người đàn bà lựa cho cô mấy con cá nục tươi nhất, cho vào túi, rồi bốc thêm một nắm cá nhỏ, nói cho con thêm, con không phải người làng hả. Cô nói con ở trong Nam ra chơi. Người đàn bà cười, nghiêng đầu, nói trong Nam xa ghê, con đi một mình hả, gan dữ.
Con bé mười tuổi ngước lên nhìn cô, tò mò. Thằng bé nhỏ chạy tới, đòi mẹ bế. Người đàn bà lau tay vào vạt áo, ôm thằng bé lên, vừa dỗ vừa thối tiền cho cô. Bàn tay chạm vào tay cô một thoáng, thô ráp, ấm.
Cô cầm túi cá, đứng dậy. Cô có thể nói. Cô có thể nói ngay bây giờ, giữa phiên chợ. Cô nhìn người đàn bà đang cười với đứa con trên tay, nhìn con bé mười tuổi, nhìn cái nón lá sờn vành. Cô cảm ơn, rồi quay đi.
Người đứng chờ ở bến xe
Cô ngồi trên bãi cát tới trưa, nhìn biển. Cô không khóc như cô nghĩ. Cô chỉ thấy lòng mình nhẹ đi, như vừa trả lại một món đồ không còn thuộc về mình. Người đàn bà ấy có một đời của bà, đã đi qua đêm bão năm nào, và đang sống tiếp.
Cô gọi về cho mẹ. Mẹ bắt máy ngay sau tiếng chuông đầu, như cầm điện thoại chờ suốt mấy ngày. Cô nói con mua được ít cá ngon, tối mai con về. Mẹ im lặng một lúc, rồi nói: ừ, mẹ ra bến đón.
Chiều hôm sau, xe vào bến lúc trời nhá nhem. Cô thấy mẹ đứng ở cổng bến, mặc nguyên bộ đồ điều dưỡng, chắc vừa tan ca là chạy ra. Mẹ nhìn cô, không hỏi gì, chỉ đưa tay đỡ lấy cái túi cá ướp đá.
Tối đó hai mẹ con kho cá. Mẹ hỏi cá ngoài đó ngon không. Cô nói ngon, người bán cho thêm. Mẹ gật đầu, gắp cho cô một miếng. Cô ăn, rồi đặt đũa xuống, nói khẽ: con về rồi, mẹ. Mẹ quay đi, giả vờ chỉnh lửa bếp, dù bếp đã tắt từ lâu.
Câu hỏi thường gặp
Truyện người mẹ ở làng chài có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Cô gái, hai người mẹ và làng chài đều được dựng lên, không gắn với người hay địa danh có thật.
Vì sao cô gái không nói ra mình là ai?
Truyện không đưa ra một lý do duy nhất. Cô thấy người đàn bà đã có một cuộc đời và gia đình mới, và có lẽ cô hiểu điều mình cần đã có câu trả lời. Mỗi người nghe có thể cảm nhận quyết định ấy theo cách riêng.
Con nuôi muốn tìm cha mẹ đẻ nên chuẩn bị gì?
Nên chuẩn bị tinh thần cho nhiều kết quả khác nhau, trò chuyện với cha mẹ nuôi nếu có thể, và nhờ cơ quan hộ tịch, tư pháp hoặc tổ chức có chuyên môn hỗ trợ tìm kiếm. Nếu thấy quá nặng nề, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý.
Người mẹ nuôi trong truyện thể hiện tình thương thế nào?
Bà không ngăn cản, không hỏi han dồn dập, chỉ để con tự đi, dúi tiền, chờ điện thoại và ra bến đón. Tình thương của bà nằm ở sự tin tưởng và kiên nhẫn chờ con quay về.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những gia đình có con nuôi, những người đang băn khoăn về nguồn cội, và bất kỳ ai muốn nghe một câu chuyện về hai kiểu làm mẹ. Nên nghe vào lúc yên tĩnh.
