Truyện ngắn hôm nay kể về một bà cụ bán vé số ở một góc phố Sài Gòn, ngày nào cũng giữ lại một tấm cho người khách quen đã mấy tháng không tới, cho tới một buổi trưa con gái ông tìm đến. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Thành phố đông người là vậy, mà có những mối quen chỉ gói trong năm phút mỗi sáng. Câu chuyện hôm nay nằm trong năm phút như thế.
Gốc me đầu đường
Bà ngồi dưới gốc me ấy đã mười mấy năm. Cái ghế đẩu nhựa, cái nón lá, xấp vé số kẹp trong tấm bìa cứng, và một bình nước trà đá buộc dây treo lên cành. Người trong khu gọi bà là bà Sáu me.
Bà không mời mọc ai. Ai cần thì ghé, bà rút vé, thối tiền, nói câu cảm ơn bằng giọng khàn khàn. Bà nhớ mặt khách quen hơn nhớ tên. Ông mua số chẵn, cô thích số có đuôi bảy, thằng nhỏ giao hàng mua giùm má nó.
Trong số khách quen ấy có một ông già, sáng nào cũng đi bộ tập thể dục ngang qua, ghé mua đúng một tấm. Ông không chọn số, bà đưa tấm nào ông cầm tấm đó. Rồi ông ngồi xuống bậc thềm bên cạnh, uống một ly trà đá của bà.
Ông nói chuyện thời tiết, chuyện giá rau, chuyện đứa cháu mới biết đi. Bà nghe nhiều hơn nói. Mười lăm phút sau, ông đứng dậy, phủi quần, đi tiếp. Cứ vậy suốt sáu bảy năm.
Những buổi sáng vắng ông
Rồi có một sáng ông không ghé. Bà nghĩ chắc ông bệnh vặt. Sáng sau, sáng sau nữa cũng không. Qua một tuần, bà bắt đầu ngó theo con hẻm ông hay đi ra.
Bà không biết nhà ông. Bà chỉ biết ông ở đâu đó trong cái hẻm dài sau chợ, nơi có mấy chục căn nhà giống nhau. Bà không dám hỏi ai, vì bà không biết tên ông để mà hỏi.
Từ đó, sáng nào bà cũng rút sẵn một tấm vé, gấp đôi, bỏ vào cái túi ni lông nhỏ, nhét trong túi áo. Tới chiều, ông không tới, bà tự bỏ tiền ra trả cho tấm ấy. Bà nói với mình rằng ông có ghé thì có sẵn, khỏi chờ.
Mấy đứa bán vé số trẻ hơn ở ngã tư bên kia biết chuyện, cười bà: bà Sáu nuôi vé cho ông già nào vậy. Bà không cãi, cũng không bỏ.
Cái hộp thiếc trong nhà trọ
Tối về phòng trọ, bà lấy tấm vé của ngày ấy ra, dò số trên tờ kết quả mua ở đầu hẻm, rồi bỏ vào một cái hộp thiếc đựng bánh cũ. Tấm nào cũng không trúng. Hộp đầy lên dần, mấy chục tấm, rồi cả trăm tấm.
Có đêm mất ngủ, bà mở hộp ra đếm. Mỗi tấm là một buổi sáng bà ngồi dưới gốc me, ngó vô con hẻm, không có ai đi ra. Bà tự hỏi mình đang làm cái việc gì vậy, rồi bà đóng hộp lại, sáng mai vẫn rút thêm một tấm.
Bà sống một mình đã lâu. Chồng mất, con trai làm ăn ở tỉnh, lâu lâu mới gọi. Bà không nói ra, nhưng mười lăm phút ngồi nghe ông già kể chuyện giá rau là mười lăm phút duy nhất trong ngày có người ngồi cạnh bà mà không mua bán gì.
Bà cũng không biết ông có hiểu điều đó không. Có khi ông cũng giống bà, mua tấm vé chỉ để có cớ ngồi xuống.
Người đàn bà tìm tới
Gần một năm sau, một buổi trưa nắng gắt, có người đàn bà trạc bốn mươi dừng xe ngay gốc me. Chị hỏi bà có phải bà bán vé số ở đây lâu rồi không, có nhớ ông già sáng nào cũng mua một tấm không.
Bà đứng bật dậy. Chị kể ba chị bị tai biến từ năm ngoái, giờ đi đứng khó, nói chuyện chậm, chị đón ông về quê ở chung cho tiện chăm. Ông nhớ trước quên sau, mà tuần nào cũng nhắc bà vé số dưới gốc me, hỏi không biết bà còn ngồi đó không.
Chị nói chị lên thành phố lo giấy tờ, ghé tìm thử, ba chị dặn mua giùm ông một tấm. Chị móc ví ra.
Bà không lấy tiền. Bà thò tay vào túi áo, lấy ra cái túi ni lông nhỏ, đưa chị tấm vé gấp đôi của ngày hôm ấy. Bà nói: tấm này của ổng, bà để dành sẵn rồi.
Tấm vé không cần dò
Chị cầm tấm vé, ngẩn người. Chị hỏi bà để dành bao lâu rồi. Bà cười, nói cũng lâu. Bà không kể chuyện cái hộp thiếc, cũng không hỏi gì thêm về bệnh của ông.
Chị hứa chiều nay xổ số sẽ dò giùm ông, có trúng thì chị gửi lên. Bà xua tay. Trúng hay không đâu có sao. Ổng mua đâu phải để trúng. Con về nói với ổng, bà còn ngồi đây, mạnh giỏi.
Người đàn bà đi rồi, bà ngồi xuống ghế đẩu, rót một ly trà đá, đặt lên bậc thềm bên cạnh, chỗ ông hay ngồi. Gió thổi, lá me non rơi lấm tấm lên ly nước.
Tối đó, bà mở cái hộp thiếc, nhìn một lúc lâu, rồi đóng lại. Sáng hôm sau, bà không rút sẵn tấm vé nào nữa. Nhưng cái ly trà thứ hai thì bà vẫn rót, đặt ở bậc thềm, cho ai đó cần ngồi xuống.
Câu hỏi thường gặp
Truyện tấm vé số để dành có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Bà cụ bán vé số, ông khách quen và góc phố đều được dựng lên, không gắn với người hay địa điểm có thật nào.
Vì sao bà cụ cứ giữ vé cho một người không còn tới?
Truyện cho thấy bà không giữ vé vì tiền thưởng. Bà giữ lại một thói quen, một lời hẹn không nói ra với người duy nhất ngồi cạnh bà mỗi ngày. Giữ tấm vé là cách bà tin rằng ông sẽ quay lại.
Truyện có cổ vũ mua vé số không?
Không. Tấm vé trong truyện chỉ là cái cớ để hai người già ngồi xuống bên nhau. Chính bà cụ nói ông mua đâu phải để trúng, câu chuyện nói về sự cô đơn và lòng tử tế chứ không nói chuyện may rủi.
Truyện muốn nói gì về người già sống một mình ở thành phố?
Truyện gợi rằng nhiều người già ở thành phố sống giữa đông người mà vẫn thiếu một người ngồi cạnh. Những mối quen rất nhỏ như một khách quen buổi sáng có thể là chỗ dựa lớn với họ.
Ly trà thứ hai ở cuối truyện có ý nghĩa gì?
Bà thôi giữ vé, nhưng vẫn rót ly trà để mời người khác ngồi xuống. Đó là cách bà chuyển nỗi chờ đợi thành một chỗ ngồi mở sẵn cho ai cũng được, một cái kết để người nghe tự cảm.
