Truyện ngắn hôm nay kể về một bà mẹ ở quê lên thành phố sống với con trai trong căn hộ tầng mười bốn, mang theo mấy gói hạt giống, trồng rau ngoài ban công, rồi bị hàng xóm phàn nàn. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Người già lên phố ở với con hay mang theo một thứ gì đó của quê, một nắm đất, một gói hạt, một thói quen dậy sớm. Câu chuyện hôm nay bắt đầu từ một gói hạt như thế.
Mấy gói hạt trong túi áo
Bà lên thành phố sau khi ông mất, con trai không yên tâm để bà ở quê một mình. Bà mang theo một cái làn nhựa, trong có mấy bộ quần áo, cái quạt nan, và mấy gói hạt giống gói trong giấy báo: rau muống, mồng tơi, rau dền, tía tô.
Căn hộ tầng mười bốn sạch sẽ, mát lạnh, cửa kính nhìn ra cả thành phố. Bà đi từ phòng khách vào bếp, từ bếp ra ban công, chẳng có việc gì làm. Con trai con dâu đi làm từ sáng, cháu đi học, bà ngồi một mình nghe tiếng thang máy lên xuống.
Tuần thứ hai, bà xin đứa cháu mấy cái thùng xốp người ta vứt ở tầng hầm. Bà bảo con trai chở đất về, nó cười, bảo mẹ trồng làm gì cho mệt, siêu thị dưới nhà rau gì cũng có. Bà nói rau siêu thị không phải rau mình trồng.
Cuối tuần, ban công đã có năm thùng xốp xếp hàng. Bà gieo hạt, tưới bằng cái gáo nhựa, sáng nào cũng ra ngồi xổm nhìn. Ngày thứ năm, mấy mầm rau dền nhú lên, đỏ hồng như đầu kim. Bà gọi cả nhà ra xem, như nhà có cháu mới sinh.
Tờ giấy dán ở cửa
Rau lên xanh được chừng nửa tháng thì có một tờ giấy dán ở cửa căn hộ. Ban quản lý tòa nhà nhắc nhở cư dân tầng mười bốn không được để nước tưới cây chảy xuống ban công tầng dưới, đã có hộ phản ánh.
Con trai bà đọc, gãi đầu, nói mẹ thôi đừng trồng nữa, phiền hàng xóm. Bà không cãi. Tối đó bà ngồi ở ban công rất lâu, nhìn mấy thùng rau, rồi nhìn xuống những ô ban công tầng dưới, ô nào cũng sáng đèn, ô nào cũng đóng kín cửa.
Sáng hôm sau, bà xuống tầng mười ba, gõ cửa căn hộ ngay dưới nhà mình. Một cô gái trẻ ra mở, đầu tóc rối, mắt thâm quầng, sau lưng là cái máy tính để mở. Cô nói cô làm việc ở nhà, ban công của cô là chỗ duy nhất cô ra ngồi thở, mà cứ chiều chiều lại có nước nhỏ tong tong xuống.
Bà xin lỗi, đưa cô một mớ rau dền vừa hái, buộc bằng sợi chỉ. Cô gái cầm mớ rau, lúng túng, không biết nói gì. Cô nói cô không biết nấu rau dền.
Bát canh rau dền
Bà về nhà, lấy cái khay nhựa lót dưới mấy thùng xốp, tưới chậm từng gáo, không để giọt nào rơi ra ngoài. Chiều đó bà nấu một nồi canh rau dền với tôm khô, múc một bát đầy, đậy nắp, mang xuống tầng mười ba.
Cô gái mở cửa, thấy bát canh thì đứng sững. Cô nói cả năm nay cô ăn cơm hộp, gọi về ăn trước cái máy tính. Bà bảo con ăn đi, canh này mẹ bà ngày xưa nấu cho bà lúc ốm, nóng thì ngon.
Hôm sau cô gái mang trả bát, rửa sạch, kèm theo một hộp bánh. Cô hỏi bà có thể chỉ cô trồng một thùng không. Cô nói ban công nhà cô trống, cô nhìn mãi ra bức tường đối diện tới phát chán.
Bà mừng ra mặt. Chiều đó, bà xuống tầng mười ba, mang theo một gói hạt mồng tơi và một túi đất. Hai bà cháu ngồi xổm trên ban công, bà chỉ cô gieo hạt sâu bao nhiêu, tưới bao nhiêu, khi nào thì tỉa.
Cả tầng xin rau
Chuyện lan ra trong tòa nhà nhanh hơn bà nghĩ. Ông cụ tầng mười hai xin mấy nhánh tía tô về giâm. Chị bán hàng tạp hóa tầng mười lăm xin hạt rau muống. Hai đứa trẻ nhà bên cạnh chiều nào cũng sang đòi bà cho tưới.
Bà lập ra một cái lịch nhỏ dán ở tường hành lang, ai cần hạt thì ghi tên, bà để dành. Bà dạy mọi người lót khay dưới thùng xốp cho khỏi nhỏ nước, dạy cách ủ vỏ rau thành phân, dạy cả cách nhìn lá biết cây khát.
Ban quản lý tòa nhà lên kiểm tra, thấy cả hành lang tầng mười bốn có những chậu tía tô, húng quế xếp ngay ngắn, không một giọt nước dưới sàn. Anh nhân viên đứng nhìn một lúc, rồi xin bà mấy nhánh húng mang về cho vợ.
Con trai bà về nhà, thấy mẹ đang đứng giữa hành lang chỉ cho ba bốn người cách gieo hạt, giọng to rổn rảng như ngoài chợ quê. Anh đứng ở cửa thang máy, nhìn mẹ, nhớ ra từ ngày lên phố anh chưa thấy mẹ cười to như vậy.
Tết bà về quê
Gần Tết, bà về quê mười ngày, giỗ ông. Trước khi đi, bà lo nhất là mấy thùng rau. Cô gái tầng mười ba nói bà cứ đi, cô lên tưới giùm, cô biết cách rồi mà.
Ở quê, tối nào bà cũng gọi video lên. Cô gái bật camera, đi một vòng ban công cho bà xem. Mồng tơi leo kín giàn, rau dền đỏ thẫm, tía tô đã trổ hoa. Bà chỉ chỗ này cần tỉa, chỗ kia cần bón thêm. Cô gái gật đầu lia lịa.
Mùng sáu bà lên lại. Cửa thang máy mở ra ở tầng mười bốn, cả hành lang thơm mùi rau thơm. Trên cửa nhà bà có dán một tờ giấy mới, không phải của ban quản lý, mà là chữ viết tay của mấy đứa trẻ: chào mừng bà trồng rau về nhà.
Bà đứng đọc tờ giấy, rồi bỏ làn xuống, đi thẳng ra ban công. Mấy mầm rau dền mới nhú, đỏ hồng như đầu kim. Ở dưới tầng mười ba, có tiếng cô gái gọi vọng lên: bà ơi, bà về rồi hả bà.
Câu hỏi thường gặp
Truyện vườn rau trên ban công có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Bà cụ, cô gái tầng dưới và tòa chung cư đều được dựng lên, không gắn với địa chỉ hay người có thật.
Trồng rau ban công chung cư cần chú ý gì để không phiền hàng xóm?
Nên lót khay hứng nước dưới thùng hoặc chậu, tưới vừa đủ, không để nước tràn xuống tầng dưới, và đặt chậu chắc chắn để không rơi. Nên hỏi ban quản lý tòa nhà về quy định trước khi trồng nhiều.
Vì sao bà cụ nhất định muốn trồng rau?
Với bà, trồng rau không chỉ để ăn. Đó là việc giữ bà gắn với nếp sống ở quê, cho bà một việc để chăm mỗi ngày giữa căn hộ trống trải, và một cách để bà thấy mình còn có ích.
Người già lên thành phố ở với con hay gặp khó khăn gì?
Nhiều người thấy cô đơn vì con cháu đi làm cả ngày, không quen hàng xóm, không có việc gì để làm như ở quê. Gia đình có thể giúp bằng cách để ông bà giữ một thói quen cũ, giới thiệu họ với hàng xóm, và dành thời gian trò chuyện.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những gia đình có ông bà lên phố sống cùng, những người trẻ sống một mình trong chung cư, và ai muốn nghe một câu chuyện ấm áp về hàng xóm láng giềng thời nay.
