Họp lớp ở tuổi sáu mươi, bảy mươi là dịp hiếm hoi gặp lại những người từng biết mình khi còn trẻ. Nhiều người ngại đi vì sợ bị so sánh, nhưng ở tuổi này, điều người ta mang về thường không phải ai giàu ai nghèo, mà là những câu chuyện chung và cảm giác được là chính mình của năm mười bảy tuổi thêm một buổi chiều.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể chuyện một cô bạn suýt không đi họp lớp, và buổi chiều cô suýt bỏ lỡ.
Tấm thiệp họp lớp trên bàn
Bà nhận được tin nhắn của lớp trưởng cũ: bốn mươi năm ra trường, cả lớp họp mặt ở trường cũ. Bà đọc đi đọc lại, rồi đặt điện thoại xuống.
Bà nghĩ tới những người bạn học. Nghe nói người làm giám đốc, người có con đi du học, người ở nhà cao cửa rộng. Còn bà, cả đời bán hàng ở chợ huyện, chồng mất sớm, nuôi ba đứa con một mình.
Bà bảo con gái: mẹ không đi đâu, già rồi gặp làm gì. Con gái hỏi sao. Bà nói thật: mẹ ngại, người ta hỏi mẹ làm gì, mẹ biết nói sao.
Con gái im lặng một lúc, rồi bảo: mẹ cứ đi, con chở mẹ. Không vui thì con đón về sớm.
Vì sao nhiều người ngại họp lớp?
Nỗi ngại lớn nhất là bị so sánh. Ai cũng sẽ hỏi làm gì, con cái thế nào, sống ở đâu. Người thấy đời mình không thành đạt bằng bạn bè dễ thấy chột dạ.
Cũng có người ngại vì ngoại hình đã đổi. Tóc bạc, lưng còng, răng rụng. Họ muốn bạn bè nhớ về mình của năm mười bảy tuổi hơn.
Có người ngại vì những chuyện cũ chưa nguôi. Một lần giận nhau, một mối tình dang dở, một lời nói làm tổn thương.
Những nỗi ngại ấy là thật. Nhưng ở tuổi sáu mươi, bảy mươi, có một điều khác với những lần họp lớp hồi bốn mươi: người ta đã thôi cần chứng tỏ.
Buổi chiều ở trường cũ
Bà tới trường, đứng ngập ngừng ở cổng. Một bà tóc bạc trắng chạy ra, nắm tay bà, gọi đúng cái biệt danh hồi xưa cả lớp đặt cho bà. Bà bật cười. Bốn mươi năm rồi, vẫn có người nhớ.
Cả buổi chiều, không ai hỏi bà làm giám đốc hay không. Người ta hỏi bà còn nhớ thầy dạy văn không, còn nhớ hôm cả lớp trốn tiết đi tắm sông không. Người ta kể chuyện ốm đau, chuyện cháu chắt, chuyện vợ chồng.
Ông bạn từng làm giám đốc kể vừa mổ tim, giờ đi lại chậm. Bà bạn có con đi du học kể cả năm chỉ gặp con một lần, nhà rộng mà vắng. Bà nghe, và thấy đời ai cũng có phần nặng của nó. Có lúc bà kể chuyện mình nuôi ba đứa con một mình, mấy người bạn lặng đi rồi nắm tay bà. Không ai thương hại, chỉ có những cái gật đầu hiểu.
Lúc chia tay, mấy bà bạn ôm nhau khóc. Bà về nhà, ngồi kể với con gái tới khuya.
Ở tuổi này, người ta không còn cần chứng tỏ
Ở tuổi bốn mươi, họp lớp đôi khi là sân khấu. Người ta còn đang đi giữa đường, còn muốn chứng tỏ mình đã tới đâu. Ở tuổi sáu mươi, bảy mươi, phần lớn đã đi gần hết con đường, và nhìn lại thì thấy những thứ từng đem ra so sánh không còn quan trọng như trước.
Thứ quan trọng giờ là sức khoẻ, là con cháu hiếu thảo, là có người để trò chuyện. Ở những điều ấy, người bán hàng ở chợ huyện không thua ai.
Cũng có thể vẫn có một hai người khoe khoang. Nhưng họ thường là số ít, và không ai nhớ lâu những câu khoe ấy. Người ta nhớ những tiếng cười, những câu chuyện cũ.
Nếu bạn đang ngại, hãy nhớ rằng những người bạn học cũ cũng đang già như bạn, cũng có những nỗi lo, những vết thương như bạn.
Đi họp lớp cho nhẹ nhàng
Hãy đi với tâm thế gặp lại, không phải trình diện. Khi ai hỏi bạn làm gì, cứ trả lời thật và ngắn, rồi hỏi lại về họ. Người ta thường thích được hỏi hơn là nghe kể.
Mang theo một tấm ảnh cũ của lớp nếu có. Tấm ảnh là chìa khoá mở ra hàng chục câu chuyện, và giúp những ai không nhớ tên nhau đỡ ngượng.
Nếu có chuyện cũ chưa nguôi với ai đó, đây có thể là dịp để nói một câu nhẹ nhàng. Bốn mươi năm đủ dài để nhiều thứ đã nhạt. Nhưng nếu chưa sẵn sàng, cũng không sao, cứ chào nhau là được.
Và nhờ con cháu đưa đón nếu đi xa. Có người chở, có đường về, bạn sẽ đỡ lo và vui trọn hơn.
Sau buổi họp lớp
Nhiều buổi họp lớp kết thúc rồi thôi, hẹn năm năm sau. Nhưng có những nhóm bạn nối lại được từ đó, lập một nhóm nhắn tin, rủ nhau đi chơi, đi thăm khi có ai ốm.
Bà bán hàng trong chuyện, sau buổi ấy, có thêm một nhóm bạn gọi điện cho nhau hằng tuần. Có lần ba bà bạn rủ nhau đi chùa ở tỉnh bên, đi hai ngày, cười suốt dọc đường.
Bà bảo con gái: may mà mẹ đi. Không đi thì mẹ cứ nghĩ người ta hơn mẹ, rồi tự buồn một mình.
Ở tuổi già, có những cánh cửa chỉ mở một lần. Một buổi họp lớp có thể là cánh cửa như thế.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đi họp lớp khi thấy mình không thành đạt bằng bạn bè?
Nên thử. Ở tuổi già, người ta thường quan tâm sức khoẻ, con cháu và kỷ niệm chung hơn là thành đạt, và ai cũng có phần nặng riêng của đời mình.
Đi họp lớp nên nói chuyện gì?
Kỷ niệm thời đi học, thầy cô cũ, chuyện con cháu, sức khoẻ. Hỏi về người khác nhiều hơn kể về mình thường giúp buổi gặp vui hơn.
Gặp lại người từng giận nhau ở buổi họp lớp thì sao?
Có thể nói một câu nhẹ nhàng nếu sẵn sàng, còn không thì chào hỏi bình thường. Nhiều chuyện cũ đã nhạt sau mấy chục năm.
Người già đi họp lớp xa cần chuẩn bị gì?
Nhờ con cháu đưa đón hoặc đi cùng bạn, mang theo thuốc đang dùng, nghỉ ngơi trước buổi gặp và có sẵn đường về.
Làm sao giữ liên lạc với bạn học sau buổi họp lớp?
Lập nhóm nhắn tin hoặc trao số điện thoại, hẹn gặp nhỏ, đi thăm khi có bạn ốm thay vì chờ năm năm sau.
