Bố mẹ già nên cân nhắc thôi chạy xe máy khi phản xạ, mắt, tai hay sức khoẻ không còn đảm bảo an toàn, chứ không phải chỉ vì đã tới một con số tuổi nào đó. Muốn bố mẹ chịu nghe, hãy quan sát cụ thể, nói vì an toàn chứ không vì già, và lo sẵn cách đi lại khác để bố mẹ không thấy mình mất tự do.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Đây là một trong những cuộc trò chuyện khó nhất giữa con cái và bố mẹ già. Mình mong tập này giúp bạn bắt đầu cho khéo.
Chiếc xe máy của ông
Ông cụ gần tám mươi, chạy chiếc xe máy cũ gần ba mươi năm. Sáng ra chợ, chiều đi đánh cờ, cuối tuần đi thăm bạn ở xã bên. Chiếc xe là đôi chân của ông.
Dạo gần đây, con trai để ý ông về nhà hay có vết xước ở xe. Có lần ông kể suýt va vào đứa trẻ chạy qua đường, may phanh kịp. Hàng xóm nói nhỏ là thấy ông đi chậm giữa đường, xe sau bấm còi inh ỏi mà ông không nghe thấy.
Người con trai lo, nhưng không biết mở lời thế nào. Anh biết bố rất tự hào vì vẫn tự đi lại được, và chiếc xe là thứ cuối cùng cho ông cảm giác mình còn khoẻ.
Ông cụ là nhân vật hư cấu. Nhưng nỗi lo của người con thì có thật ở nhiều nhà.
Dấu hiệu đáng để ý
Không có một con số tuổi nào chung cho mọi người. Có người tám mươi vẫn chạy xe vững, có người bảy mươi đã không nên chạy nữa. Thứ cần xem là những dấu hiệu cụ thể.
Xe hay có vết trầy xước mới mà không rõ vì sao. Bố mẹ kể những lần suýt va chạm. Hay lạc đường trên những con đường quen. Phản ứng chậm khi có người, có xe bất ngờ. Không nghe rõ tiếng còi, nhìn kém lúc chiều tối.
Cũng nên để ý sức khoẻ chung: chóng mặt, run tay, yếu chân, khó quay cổ nhìn sau, đang dùng thuốc gây buồn ngủ. Những điều này nên hỏi bác sĩ xem có ảnh hưởng tới việc lái xe không.
Thử đi theo sau bố mẹ một đoạn, hoặc ngồi sau xe một lần, sẽ thấy rõ hơn mọi lời kể.
Nói vì an toàn, không nói vì già
Câu bố già rồi, đừng chạy xe nữa gần như chắc chắn làm bố tự ái. Nó đánh vào đúng nỗi sợ của người già: bị coi là vô dụng.
Hãy nói về những điều cụ thể và về nỗi lo của mình. Con thấy tuần trước bố suýt va vào đứa bé. Con lo lắm, con sợ bố bị ngã, hoặc va phải người khác. Câu nói dựa trên sự việc, không dựa trên tuổi.
Có thể nhờ bác sĩ góp lời. Người già thường nghe bác sĩ hơn nghe con. Lần đi khám, hỏi bác sĩ về mắt, tai, phản xạ của bố, và hỏi bác sĩ có nên tiếp tục lái xe không.
Đừng nói trong lúc bố vừa gặp chuyện, đang hoảng hay đang xấu hổ. Chờ lúc bình thường, ngồi uống trà, nói chậm rãi.
Đi từng bước, không cấm một lần
Không nhất thiết phải bỏ hẳn ngay. Có thể đi từng bước. Thôi chạy buổi tối và khi trời mưa. Thôi chạy đường lớn, đường đông, chỉ đi quanh xóm. Thôi chở người khác.
Những bước nhỏ ấy giúp bố quen dần, và giữ được phần tự do bố cần nhất. Ông cụ trong chuyện, lúc đầu, đồng ý không chạy buổi tối. Vài tháng sau, ông tự bảo thôi không đi xã bên nữa, nhờ con chở.
Cũng nên kiểm tra xe định kỳ: phanh, đèn, gương. Một chiếc xe tốt không thay được phản xạ, nhưng giảm bớt rủi ro.
Mũ bảo hiểm phải đội đúng cách, kể cả đi gần. Nhiều người già quen đi quanh xóm không đội mũ.
Lo sẵn cách đi lại khác
Bỏ xe mà không có cách đi lại khác là bố mất tự do, ngồi nhà cả ngày, buồn, yếu đi nhanh. Vì vậy, trước khi bàn chuyện thôi chạy xe, hãy lo sẵn phương án.
Người nhà chở vào những giờ cố định, như sáng đi chợ, chiều đi đánh cờ. Một người xe ôm quen trong xóm, tin cậy, trả theo tháng. Xe đạp ba bánh hoặc xe điện chậm nếu bố còn đủ sức và đường an toàn. Gọi xe qua điện thoại nếu bố dùng được.
Quan trọng là bố vẫn đi được những nơi bố muốn. Chợ, chùa, nhà bạn, gốc cây đánh cờ. Nếu những chuyến đi ấy mất, bố sẽ mất nhiều hơn chiếc xe.
Người con trong chuyện thuê một bác xe ôm hàng xóm mỗi ngày chở ông đi hai chuyến. Ông với bác xe ôm thành bạn, chuyến nào cũng nói chuyện rôm rả.
Khi bố mẹ không chịu
Có những ông bà nhất quyết không chịu. Đừng tranh cãi tới mức căng thẳng. Hãy lùi lại, cho thời gian, rồi quay lại chuyện này sau.
Có thể nhờ người bố mẹ nể: một người anh em, một ông bạn thân, bác sĩ quen. Đôi khi lời của người ngoài nhẹ hơn lời con.
Nhưng nếu nguy hiểm đã rõ ràng, đã có va chạm, đã có người bị thương, thì an toàn của bố và của người khác phải đặt lên trên. Lúc ấy, cả nhà cần thống nhất và kiên quyết, nhưng vẫn nhẹ nhàng.
Ông cụ trong chuyện, một năm sau, giao chiếc xe cho đứa cháu nội vừa đi làm. Ông dặn cháu giữ cẩn thận, đó là xe của ông. Ông nói câu ấy với vẻ tự hào, như trao lại một thứ quý.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi thì người già nên thôi chạy xe máy?
Không có con số chung. Nên dựa vào sức khoẻ, phản xạ, thị lực, thính lực và những dấu hiệu như hay va quẹt, lạc đường. Hỏi bác sĩ để có đánh giá cụ thể.
Làm sao nói với bố mẹ thôi chạy xe mà không làm bố mẹ tự ái?
Nói dựa trên sự việc cụ thể và nỗi lo của mình, không nói vì tuổi già. Chọn lúc bình thường và có thể nhờ bác sĩ góp lời.
Có nên bắt bố mẹ bỏ xe ngay một lần?
Có thể đi từng bước như thôi chạy buổi tối, đường đông, khi mưa. Trừ khi đã có nguy hiểm rõ ràng thì cần dừng sớm.
Bố mẹ thôi chạy xe thì đi lại bằng gì?
Người nhà chở theo giờ cố định, xe ôm quen tin cậy, gọi xe qua điện thoại hoặc phương tiện chậm an toàn nếu phù hợp.
Bố mẹ nhất quyết không chịu thôi chạy xe thì sao?
Lùi lại, cho thời gian, nhờ người bố mẹ nể nói thêm. Nếu nguy hiểm đã rõ ràng, cả nhà cần thống nhất và kiên quyết vì an toàn.
