Đã đi làm mà vẫn ở với bố mẹ, cách cư xử đẹp nhất với tiền là góp một khoản đều đặn cho chi tiêu chung theo đúng sức của mình, góp thêm bằng việc nhà, nói chuyện rõ ràng với bố mẹ về con số ấy, và dùng thời gian ở nhà để dành cho tương lai thay vì chỉ để tiêu thoải mái hơn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ở nước mình, con cái đi làm rồi vẫn ở với bố mẹ là chuyện rất bình thường, có khi ở tới lúc lập gia đình. Nhưng sống chung khi đã là người lớn cần những thoả thuận khác với lúc còn là đứa trẻ đi học. Tập này nói về những thoả thuận ấy.
Từ đứa con được nuôi đến người cùng nhà
Khi còn đi học, bố mẹ lo mọi thứ là lẽ đương nhiên. Khi bạn đã có lương, mối quan hệ ấy chuyển dần sang một hình thức khác: hai thế hệ người lớn sống chung một mái nhà.
Có những gia đình bố mẹ không muốn nhận tiền của con, bảo cứ để dành mà lo cho mình. Có những gia đình đang khó, rất cần con góp. Phần lớn ở đâu đó giữa hai đầu ấy.
Dù ở trường hợp nào, việc bạn chủ động góp một phần cho chi tiêu chung là cách nói với bố mẹ rằng con đã lớn, con biết nhà mình cần gì để vận hành. Điều đó quan trọng hơn con số.
Ngược lại, nếu bạn sống như khách trong nhà, đi làm về ăn cơm, đi ngủ, lương tiêu hết cho riêng mình, bố mẹ có thể không nói, nhưng sẽ buồn và mệt.
Góp bao nhiêu là vừa?
Không có con số đúng cho mọi nhà. Hãy bắt đầu bằng việc hiểu chi tiêu chung của gia đình: tiền chợ, điện nước, mạng, những khoản chung khác. Có thể hỏi bố mẹ, hoặc để ý trong một tháng.
Một cách nghĩ là góp phần của mình trong những khoản đó, tức là phần ăn, phần điện nước mà bạn dùng. Nếu gia đình khó khăn, góp thêm theo sức. Nếu bố mẹ khá giả và không cần, vẫn góp một khoản tượng trưng hoặc lo một khoản cụ thể như tiền mạng, tiền điện.
Hãy góp đều đặn vào một ngày cố định, như ngay sau ngày lương về. Đều đặn giúp bố mẹ tính toán được, và giúp bạn quen với việc có một khoản cố định như tiền nhà, chuẩn bị cho ngày ra ở riêng.
Đừng góp nhiều tới mức không còn để dành được cho chính mình. Một trong những món quà lớn nhất bạn có thể tặng bố mẹ là sự tự lập về tài chính sau này.
Góp bằng việc làm, không chỉ bằng tiền
Tiền chỉ là một phần. Một ngôi nhà vận hành bằng hàng trăm việc nhỏ: đi chợ, nấu cơm, rửa bát, giặt giũ, lau nhà, sửa bóng đèn, đóng tiền điện. Người lớn sống chung nên nhận một phần những việc ấy.
Hãy chọn vài việc cố định mà bạn chịu trách nhiệm hẳn, ví dụ rửa bát buổi tối, đi chợ cuối tuần, lo các hoá đơn hằng tháng. Nhận hẳn một việc tốt hơn là thỉnh thoảng giúp một tay khi được nhờ.
Có những việc bạn làm giỏi hơn bố mẹ, như dùng ứng dụng ngân hàng, đặt lịch khám, sửa máy tính. Đó cũng là đóng góp quý.
Một anh làm kỹ sư kể rằng anh không góp nhiều tiền vì bố mẹ không nhận, nhưng anh nhận lo toàn bộ việc đưa bố đi tái khám định kỳ. Mẹ anh bảo đó là việc làm bà nhẹ lòng nhất.
Nói rõ với bố mẹ, tránh những hiểu lầm âm thầm
Nhiều hiểu lầm trong gia đình bắt nguồn từ việc không ai nói ra. Con nghĩ mình góp đủ, bố mẹ nghĩ con góp ít. Bố mẹ nghĩ con đang để dành, con thì đang tiêu hết.
Hãy ngồi với bố mẹ một lần, nói rõ: con góp mỗi tháng chừng này, con lo những việc này, phần còn lại con để dành cho việc ra ở riêng hay việc học. Nghe thì có vẻ khách sáo, nhưng nói một lần thì cả nhà đều yên.
Cũng nên thống nhất những chuyện như đưa bạn về nhà, giờ về muộn, dùng xe chung. Những chuyện này không phải tiền nhưng ảnh hưởng tới cảm giác công bằng trong nhà.
Nếu có anh chị em cùng ở, hãy bàn chung để mỗi người góp theo sức và không ai thấy mình gánh hết.
Dùng thời gian ở nhà để chuẩn bị cho mình
Ở với bố mẹ thường giúp bạn tiết kiệm đáng kể tiền nhà. Đó là một lợi thế lớn, nhưng chỉ khi bạn dùng nó để dành, chứ không phải để tiêu nhiều hơn.
Hãy đặt một mục tiêu rõ ràng: trong vài năm ở nhà, mình sẽ dành được một quỹ để ra ở riêng, để học thêm, hay để góp mua nhà sau này. Có mục tiêu, bạn sẽ không bị cuốn vào việc nâng mức sống chỉ vì có dư.
Thời gian ở nhà cũng là lúc tập những kỹ năng sống tự lập: nấu ăn, quản lý tiền, sửa chữa nhỏ. Khi ra ở riêng, bạn sẽ không bỡ ngỡ.
Và hãy tận hưởng nữa. Những năm sống cùng bố mẹ khi đã là người lớn có thể là những năm bạn hiểu bố mẹ nhất. Đừng để chuyện tiền làm mờ đi điều quý giá ấy.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ không nhận tiền góp thì phải làm sao?
Bạn có thể góp bằng cách lo trực tiếp một khoản cụ thể như tiền điện, tiền mạng hay mua thức ăn mỗi tuần. Hoặc để dành riêng một khoản để lo cho bố mẹ khi cần.
Có nên góp tiền bằng anh chị em đang ở cùng?
Không nhất thiết bằng nhau, nên theo thu nhập và hoàn cảnh từng người. Điều quan trọng là cả nhà thống nhất và thấy công bằng.
Ở nhà bố mẹ thì có nên trả tiền nhà không?
Tuỳ gia đình. Nhiều nhà chỉ cần con góp tiền ăn và điện nước. Hãy hỏi thẳng bố mẹ và tôn trọng mong muốn của họ.
Bố mẹ hay hỏi lương và cách tiêu thì xử lý sao?
Có thể chia sẻ ở mức bạn thấy thoải mái, kèm kế hoạch để dành để bố mẹ yên tâm. Bố mẹ hỏi thường vì lo, khi thấy con có kế hoạch, họ sẽ bớt hỏi.
Khi nào thì nên ra ở riêng?
Không có thời điểm chuẩn. Khi bạn đã có quỹ đủ, thu nhập ổn định và có lý do rõ ràng như gần chỗ làm hay lập gia đình, đó là lúc hợp lý để tính.
