Muốn người già trong nhà bớt nguy cơ trượt ngã, cách làm được ngay là đi một vòng từ cổng vào tới phòng ngủ, nhìn bằng mắt của ông bà, rồi sửa những chỗ tối, trơn, vướng và phải với cao. Đèn đêm, tay vịn, sàn khô, lối đi thoáng là bốn việc nhỏ đổi được nhiều nhất.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Hôm nay mình mời bạn đứng dậy, cầm theo cuốn sổ, và cùng mình đi một vòng ngôi nhà của bố mẹ. Nếu ông bà đã có bệnh hay từng ngã, hãy hỏi thêm bác sĩ, vì mỗi người cần một sự chuẩn bị riêng.
Từ cổng vào nhà
Mình bắt đầu ở cổng, lúc trời chạng vạng. Ông bà đi chợ về, tay xách túi rau, mắt đã không còn tinh như xưa. Bậc cổng có cao không, có bị vỡ mép không. Lối từ cổng vào có rêu sau mấy ngày mưa không.
Nhiều nhà ở quê có sân gạch lâu năm, mùa mưa rêu lên xanh, trơn như mỡ. Cọ rêu định kỳ là việc nhỏ mà quan trọng. Chỗ nào gạch vỡ, lồi lõm thì nên trát lại cho phẳng.
Ở thành phố, nhà ống hay có bậc thềm dắt xe máy. Bậc ấy với người trẻ chẳng là gì, nhưng với người già phải nhấc chân cao, nhất là khi tay đang cầm đồ. Một tay vịn nhỏ cạnh bậc, hoặc một miếng dốc thoải, làm lối vào dễ hẳn.
Rồi nhìn lên. Có đèn ở cổng không, công tắc có ở chỗ dễ bấm khi vừa bước vào không. Đi từ ngoài sáng vào trong tối, mắt người già cần nhiều thời gian để quen hơn mình tưởng.
Phòng khách và lối đi
Phòng khách hay là nơi đồ đạc tích tụ nhiều nhất. Dây điện quạt chạy ngang lối đi, tấm thảm nhỏ mép quăn lên, chiếc ghế đẩu kê tạm rồi để đó luôn. Với mình, đó chỉ là lộn xộn. Với ông bà, mỗi thứ là một cái bẫy.
Hãy thử đi theo con đường ông bà đi nhiều nhất trong ngày, từ ghế ngồi xem ti vi tới nhà vệ sinh, từ giường ra bếp. Con đường ấy nên thoáng, không có dây, không có thảm trơn, không có đồ thấp dễ vấp.
Ghế ngồi cũng đáng để ý. Ghế quá thấp, quá mềm khiến người già khó đứng dậy, phải chống tay mạnh, dễ mất thăng bằng. Một chiếc ghế cao vừa phải, có tay vịn chắc thường dễ dùng hơn bộ sô pha êm.
Có một điều cần làm khéo: đây là nhà của bố mẹ. Đừng tự ý dọn hết đồ. Hãy cùng bố mẹ đi một vòng, chỉ ra chỗ mình lo, hỏi bố mẹ muốn để món đồ ấy ở đâu. Người già dễ đồng ý hơn khi được quyết.
Nhà tắm, nơi cần để ý nhiều nhất
Nhà tắm là nơi trơn nhất trong nhà, vì nước và xà phòng. Lại là nơi người ta phải cúi, xoay người, đứng lên ngồi xuống. Nên nếu chỉ có thời gian sửa một chỗ, hãy sửa nhà tắm trước.
Việc đầu tiên là tay vịn. Một thanh cạnh bồn cầu, một thanh ở chỗ tắm. Tay vịn phải bắt chắc vào tường, đừng dùng loại hút chân không dễ bung. Khăn mặt treo trên giá không phải là tay vịn, dù ông bà quen vịn vào đó.
Việc thứ hai là sàn. Thảm chống trơn ở chỗ đứng tắm, một chiếc ghế nhựa chắc để ngồi tắm nếu ông bà đứng lâu thấy mỏi. Chỗ bước ra nên có tấm thảm thấm nước, đặt cố định.
Việc thứ ba là cửa. Nhiều người già tự khoá trái cửa nhà tắm. Hãy nói chuyện để ông bà đừng khoá, hoặc thay ổ khoá mở được từ bên ngoài. Có chuyện gì, người nhà vào được ngay.
Phòng ngủ và đường đi ban đêm
Rất nhiều cú ngã xảy ra lúc nửa đêm, khi ông bà thức dậy đi vệ sinh, còn ngái ngủ, trong bóng tối. Vì vậy, đèn đêm là món rẻ mà đáng giá nhất. Một bóng nhỏ cắm ở chân tường dọc từ giường tới nhà vệ sinh là đủ.
Công tắc đèn nên ở chỗ với được từ giường, để ông bà không phải dò dẫm trong tối mới bật được đèn. Giường cũng nên có độ cao vừa phải, ngồi xuống thì hai chân chạm đất.
Cạnh giường nên có một chiếc bàn nhỏ với cốc nước, kính, điện thoại và đèn. Những thứ cần trong đêm phải trong tầm tay, đừng để ông bà phải đứng dậy với.
Nếu nhà nhiều tầng, hãy tính chuyện để phòng ngủ của ông bà ở tầng dưới. Cầu thang là chỗ nguy hiểm, nhất là ban đêm. Nếu không đổi được, cầu thang cần đèn ở cả đầu lẫn cuối và tay vịn chắc dọc hai bên.
Bếp, tủ đồ và những thứ để trên cao
Ông bà vẫn muốn nấu ăn, vẫn muốn tự lấy đồ, và mình nên giữ điều đó. Nhưng hãy xem đồ dùng hằng ngày có đang ở trên cao không. Nồi niêu, gia vị, bát đĩa hay dùng nên để ở tầm từ hông tới vai.
Chiếc ghế đẩu leo lên để lấy đồ là một trong những thứ đáng lo nhất. Nếu thấy ông bà hay trèo, hãy dời đồ xuống thấp, và dặn khi cần lấy thứ trên cao thì chờ con cháu.
Sàn bếp hay có nước, dầu mỡ rơi. Lau ngay khi đổ, và để một chiếc khăn lau ở chỗ dễ lấy. Dép trong nhà nên có đế bám, vừa chân, không phải loại dép lê mòn đế.
Cuối cùng, hãy ghi lại những gì đã sửa và hẹn nhau vài tháng đi kiểm lại một lần. Cơ thể ông bà đổi theo thời gian, ngôi nhà cũng cần đổi theo. Sửa nhà cho người già không phải việc làm một lần là xong.
Câu hỏi thường gặp
Chỗ nào trong nhà người già hay bị ngã nhất?
Nhà tắm, cầu thang và đường đi ban đêm từ giường tới nhà vệ sinh là những chỗ cần để ý trước. Sàn trơn, thiếu sáng và phải đứng lên ngồi xuống là những yếu tố hay gặp.
Tay vịn cho người già nên lắp ở đâu?
Cạnh bồn cầu, chỗ tắm, dọc cầu thang và bậc lên xuống ở lối vào. Tay vịn cần bắt chắc vào tường, tránh loại hút chân không dễ bung.
Có cần mua đồ đắt tiền để nhà an toàn cho người già không?
Không. Phần lớn việc hiệu quả là việc rẻ như đèn đêm, thảm chống trơn, dời đồ xuống thấp, dọn dây điện khỏi lối đi. Đồ chuyên dụng thì nên hỏi thêm người có chuyên môn.
Ông bà không muốn thay đổi đồ đạc thì làm sao?
Cùng ông bà đi một vòng, chỉ ra chỗ mình lo và hỏi ông bà muốn xếp thế nào. Được tự quyết thì người già dễ đồng ý hơn là bị con cháu dọn hộ.
Nếu người già đã từng ngã thì nên làm gì thêm?
Nên đưa ông bà đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân và tư vấn cụ thể. Có những trường hợp cần thêm biện pháp riêng mà chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được.
