Truyện ngắn hôm nay do một anh phụ xe kể lại, về chuyến xe khách cuối cùng chiều ba mươi Tết từ Sài Gòn ra miền Trung, và một bà cụ lên nhầm xe khiến cả xe phải đón giao thừa giữa quốc lộ. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, người kể xưng mình, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ai từng về quê ăn Tết bằng xe khách sẽ nhớ cái không khí của chuyến xe cuối năm, chật chội mà nao nao. Mời bạn lên xe cùng mình.
Chuyến cuối cùng của năm
Mình làm phụ xe được sáu năm, năm nào cũng chạy tới chuyến chiều ba mươi. Chuyến ấy bao giờ cũng là chuyến khó nhất, người chen kín, hàng chất tận nóc, ai cũng sốt ruột vì sợ về không kịp cúng tất niên.
Chiều hôm đó bến xe vắng dần. Anh tài xế châm điếu thuốc, giục mình đếm khách. Mình đi dọc lối, đếm đủ, xé vé, nhét hành lý dưới gầm. Ai cũng ôm cành mai, hộp mứt, túi quà, mặt mũi vừa mệt vừa vui.
Ở hàng ghế cuối có một bà cụ nhỏ thó, đội cái khăn len, ôm một cái giỏ đệm có buộc dây. Bà ngồi sát cửa sổ, không nói chuyện với ai, cứ chốc chốc lại sờ vào cái giỏ.
Xe lăn bánh khi mặt trời đã lặn. Anh tài bật băng nhạc xuân, cả xe ngân nga theo. Mình đứng cạnh cửa, nhìn thành phố lùi lại, nghĩ tới nồi canh khổ qua mẹ mình hẳn đang hầm.
Cái vé không đúng tuyến
Gần hai tiếng sau, mình đi thu vé lần cuối. Tới bà cụ, bà đưa cho mình một tấm vé gấp làm tư. Mình mở ra, nhìn, rồi nhìn lại. Vé của một nhà xe khác, đi lên Tây Nguyên, khác hẳn đường mình.
Mình hỏi bà về đâu. Bà nói tên một xã ở vùng núi phía tây, nói con trai bà ở đó, Tết này bà lên ăn Tết với cháu nội lần đầu. Bà không biết chữ, ở bến người ta chỉ xe nào bà lên xe nấy.
Mình đứng chết trân giữa lối đi. Xe đã chạy xa, bến cũng đã đóng, chẳng còn chuyến nào chạy ngược. Bà cụ nhìn mặt mình, hiểu ra, hai tay ôm chặt cái giỏ, mắt đỏ lên mà không khóc.
Mình lên báo anh tài. Anh tấp xe vào lề, tắt nhạc. Cả xe im phăng phắc, ai cũng ngóc đầu lên nghe.
Cả xe biểu quyết
Anh tài mở bản đồ trên điện thoại, nhìn một hồi, nói có một đường tắt từ quốc lộ rẽ lên núi, đưa bà tới gần xã đó, nhưng phải đi thêm gần trăm cây số, cả đi cả về chắc mất bốn năm tiếng. Như vậy cả xe sẽ về nhà sau giao thừa.
Anh quay xuống, nói to: xe này của cả mọi người, mọi người tính sao. Không ai nói gì một lúc. Rồi một anh thanh niên ở hàng giữa nói: đi đi anh, Tết nào chả về được, bà thì chỉ có một Tết lên với cháu.
Một chị bế con nhỏ nói chị đồng ý, chỉ xin dừng cho con đi vệ sinh. Một ông già bảo năm ngoái ông cũng lạc xe, có người chở ông về. Cứ thế, từng người một gật đầu. Không ai phản đối.
Bà cụ ngồi ở hàng cuối, nghe hết, không biết nói gì, cứ chắp tay vái về phía trước. Mình đi xuống, ngồi cạnh bà, gọi cho con trai bà theo số điện thoại bà thuộc lòng. Đầu bên kia, người con trai đang rối rít đi tìm mẹ khắp bến xe huyện.
Giao thừa trên con dốc
Xe rẽ khỏi quốc lộ, leo dần lên những con dốc tối om. Đường hẹp, quanh co, anh tài chạy chậm từng chút. Gần nửa đêm, điện thoại của ai đó báo giờ, cả xe bỗng nhao lên: giao thừa rồi.
Anh tài dừng xe ở một khúc đường bằng, bật hết đèn. Mọi người xuống xe, đứng giữa trời đêm se lạnh. Không có pháo, không có hoa đăng, chỉ có tiếng côn trùng và mấy ngọn đèn nhà xa xa dưới thung lũng.
Bà cụ mở cái giỏ đệm. Trong đó là mấy đòn bánh tét, bà gói để mang lên cho cháu. Bà cắt ra bằng sợi chỉ, chia cho từng người. Chị bế con mở hộp mứt. Anh thanh niên có chai nước ngọt. Ông già lôi ra một gói hạt dưa.
Mọi người đứng ăn, chúc nhau năm mới bằng giọng của ba bốn miền. Mình cầm miếng bánh tét, nhìn cả đám người lạ đang cười nói giữa đèo, tự nhiên thấy năm nay mình về nhà sớm hơn mọi năm.
Ngọn đèn pin ở đầu dốc
Gần hai giờ sáng, xe tới con đường đất dẫn vào xã. Từ xa đã thấy một ngọn đèn pin quơ quơ ở đầu dốc. Người con trai đứng đó, áo khoác chưa kịp cài, bên cạnh là một thằng bé ngủ gật trên vai.
Bà cụ bước xuống, ôm con, ôm cháu. Người con trai cứ cúi đầu cảm ơn cả xe, rồi dúi vào tay anh tài một xấp tiền. Anh tài đẩy lại, nói Tết nhất, cầm đi mua kẹo cho thằng nhỏ.
Xe quay đầu, xuống dốc, ra lại quốc lộ. Mọi người ngủ gục hết. Mình ngồi ở bậc cửa, nhìn trời hửng dần sau lưng núi, đường vắng tanh, chỉ có xe mình chạy.
Mình về tới nhà gần trưa mùng một. Mẹ mắng sao về trễ, rồi kéo vô bếp múc canh. Mình kể chuyện bà cụ, mẹ nghe xong không mắng nữa, chỉ múc thêm cho mình một chén. Năm nào cũng vậy, cứ chiều ba mươi đếm khách, mình lại nhìn kỹ từng tấm vé.
Câu hỏi thường gặp
Truyện chuyến xe chiều ba mươi Tết có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Anh phụ xe, bà cụ và những hành khách đều được dựng lên, không gắn với nhà xe hay địa danh có thật nào.
Vì sao chuyến xe chiều ba mươi Tết lại đặc biệt?
Đó là chuyến cuối trước giao thừa, khách thường là những người tới phút chót mới được nghỉ làm. Ai cũng mong về kịp bữa cơm tất niên, nên chuyến xe vừa chật vừa mang nhiều nỗi mong nhà.
Bánh tét là gì?
Bánh tét là bánh truyền thống ngày Tết của miền Nam và miền Trung, gói lá chuối thành đòn dài hình trụ, nhân thường có đậu xanh và thịt mỡ. Người ta hay cắt bánh bằng sợi chỉ cho lát bánh gọn.
Nếu gặp người già đi lạc trên xe thì nên làm gì?
Nên giữ bình tĩnh, hỏi tên, nơi cần đến và số điện thoại người thân, báo ngay cho tài xế hoặc phụ xe. Nếu không liên lạc được người nhà thì nhờ công an hoặc chính quyền nơi gần nhất hỗ trợ.
Truyện này muốn gợi điều gì?
Truyện gợi rằng Tết không chỉ là về đến nhà mà còn là những phút người với người đối xử tử tế với nhau. Một nhóm người lạ, chỉ bằng một cái gật đầu, đã cho nhau một cái giao thừa đáng nhớ.
