Truyện ngắn hôm nay kể về một con chó vàng ở một làng quê, ngày nào cũng ra chợ nằm dưới cái sạp bánh đúc bỏ trống, chờ ông chủ đã lên thành phố chữa bệnh, và cả chợ thay nhau nuôi nó suốt hơn một năm. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Người ta hay nói chó là con vật trung thành. Câu chuyện hôm nay không định chứng minh điều ấy, chỉ kể lại những buổi sáng ở một cái chợ quê.
Sạp bánh đúc ở góc chợ
Ông bán bánh đúc ở góc chợ làng đã hơn ba mươi năm. Cái sạp gỗ thấp, cái nồi nhôm, mấy cái bát, lọ tương, lọ nước mắm. Bánh đúc của ông mềm, dẻo, thơm mùi gạo mới, chan nước mắm tỏi ớt, sáng nào cũng hết sạch trước tám giờ.
Ông có con chó vàng, lông vàng sẫm, đuôi cong, nhặt được ở bờ đê từ hồi nó còn bằng nắm tay. Sáng nào nó cũng chạy lóc cóc theo xe đạp ông ra chợ, nằm dưới gầm sạp, mắt lim dim. Khách ăn bánh xong hay cho nó mẩu bánh, nó ăn, rồi lại nằm.
Người trong chợ quen con chó như quen chính ông. Bọn trẻ đi học ngang qua hay vuốt đầu nó. Bà bán thịt bên cạnh hay đá yêu nó một cái, nói con này lười nhất chợ. Nó vẫy đuôi, không thèm chấp.
Vợ ông mất đã lâu, con trai ở thành phố. Ngoài cái sạp bánh đúc, cả đời ông chỉ có con chó vàng làm bạn.
Ngày ông đi
Mùa đông năm ấy, ông ốm nặng, ho mãi không dứt. Con trai về đón ông lên thành phố chữa bệnh. Bác sĩ nói phải ở lâu, có khi cả năm. Ông không muốn đi, nhưng con trai năn nỉ mãi, ông đành gật đầu.
Ông gửi con chó vàng cho nhà hàng xóm. Sáng ông đi, con chó chạy theo xe ra tới đầu làng, sủa ầm ĩ. Ông quay lại, nói về đi, ông đi rồi ông về. Con chó đứng ở đầu làng, nhìn theo, không sủa nữa.
Sáng hôm sau, nhà hàng xóm cho nó ăn, nó không ăn. Nó chạy ra chợ, tới góc sạp bánh đúc, cái sạp giờ trống trơn, phủ một tấm ni lông. Nó chui vào gầm sạp, nằm đúng chỗ cũ, mắt nhìn ra phía cổng chợ.
Nó nằm tới khi chợ tan, rồi lững thững về. Sáng hôm sau lại ra. Rồi ngày nào cũng vậy.
Cả chợ nuôi một con chó
Mấy tuần đầu, người trong chợ thấy lạ, rồi thấy thương. Bà bán thịt bên cạnh thôi đá yêu nó, sáng nào cũng để dành cho nó một khúc xương. Cô bán cơm ở cổng chợ để phần một nắm cơm trộn canh. Thằng bé bán vé số mang cho nó cái bát nhựa đựng nước.
Không ai bàn với ai, nhưng chẳng có buổi nào con chó vàng phải nhịn đói. Có bữa nó được ba bốn người cho ăn, béo ra trông thấy. Bà bán thịt cằn nhằn mọi người cho nó ăn nhiều quá, rồi hôm sau vẫn để dành khúc xương to nhất.
Người làng gọi nó là con chó của chợ. Khách lạ tới chợ hỏi con chó của ai mà nằm đó, người ta kể chuyện ông bánh đúc. Khách nghe xong, có người mua cái bánh bao chia cho nó một nửa.
Mùa mưa, cô bán cơm căng thêm một tấm bạt che gầm sạp cho nó khỏi ướt. Mùa rét, bà bán thịt mang ra cái bao tải cũ lót cho nó nằm. Con chó vàng vẫn nằm đó, mắt vẫn nhìn ra cổng chợ, mỗi khi có tiếng xe đạp lại ngóc đầu lên.
Hơn một năm
Thỉnh thoảng con trai ông gọi về cho nhà hàng xóm, hỏi thăm con chó. Ông ở bên kia điện thoại, giọng yếu, hỏi nó có ăn không, có gầy không. Người hàng xóm kể chuyện cả chợ nuôi nó. Ông im lặng rất lâu, rồi bảo cảm ơn bà con.
Mùa đông thứ hai, con chó vàng đã già đi thấy rõ. Lông nó bạc ở mõm, chân sau yếu, đi lại chậm chạp. Có hôm nó ra chợ muộn, có hôm đi giữa đường phải nằm nghỉ. Nhưng chưa ngày nào nó không tới cái gầm sạp ấy.
Người trong chợ bắt đầu lo. Bà bán thịt nói chắc nó không đợi được tới ngày ông về. Cô bán cơm nói đừng nói gở. Thằng bé bán vé số thì lấy điện thoại chụp ảnh con chó, nhờ người hàng xóm gửi lên cho ông.
Mấy hôm sau, người hàng xóm báo tin: ông khỏi rồi, tuần sau ông về. Cả chợ xôn xao như sắp có hội.
Tiếng gọi ở cổng chợ
Sáng hôm ấy, ông về. Ông gầy rộc, tóc bạc trắng, chống gậy, con trai đỡ một bên. Ông không về nhà trước. Ông bảo con trai đưa thẳng ra chợ.
Con chó vàng đang nằm trong gầm sạp, mắt lim dim. Ông đứng ở cổng chợ, cất giọng gọi tên nó, cái tên mà cả chợ hơn một năm nay chưa ai gọi. Con chó ngóc đầu dậy. Tai nó dựng lên.
Nó cố đứng dậy, chân sau run run, khuỵu xuống. Nó cố lần nữa, rồi lại khuỵu. Nó không chạy tới được. Nó chỉ nằm đó, nhìn ông, cái đuôi cong đập xuống đất từng nhịp, từng nhịp, như tiếng trống.
Ông đi tới, chậm rãi, chống gậy, rồi ngồi thụp xuống cạnh gầm sạp, không để ý tới đất bẩn. Ông vuốt đầu nó, nó liếm tay ông. Cả chợ đứng im nhìn. Bà bán thịt quay đi lau mắt. Tuần sau, cái sạp bánh đúc ở góc chợ mở lại, nhỏ hơn trước, bán ít hơn trước, và dưới gầm sạp có một con chó vàng già nằm ngủ ngon lành.
Câu hỏi thường gặp
Truyện con chó vàng chờ chủ có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Con chó, ông bán bánh đúc và cái chợ quê đều được dựng lên, dù chuyện chó gắn bó với chủ là điều nhiều người đã thấy.
Bánh đúc là món gì?
Bánh đúc là món ăn dân dã của nhiều vùng quê Việt, làm từ bột gạo hoặc bột ngô quấy chín cho đặc lại. Ở miền Bắc, bánh đúc thường ăn kèm tương hoặc nước mắm, có nơi ăn nóng với nước dùng.
Vì sao cả chợ lại cùng nuôi con chó?
Không ai bàn với ai, nhưng mỗi người thấy thương sự chờ đợi của con chó và quý ông chủ của nó. Từ những việc nhỏ của từng người, con chó trở thành của chung cả chợ, như một sợi dây nối mọi người với nhau.
Nuôi chó ở quê cần lưu ý gì?
Nên tiêm phòng đầy đủ cho chó theo hướng dẫn của thú y, giữ vệ sinh, không để chó chạy rông gây nguy hiểm cho người khác. Khi chủ phải đi xa lâu ngày, nên gửi chó cho người tin cậy chăm sóc.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những ai yêu động vật, người lớn tuổi, trẻ em nghe cùng ông bà cha mẹ, và những người nhớ những buổi chợ quê. Truyện nhẹ nhàng, kết ấm, hợp nghe trước giờ ngủ.
