Truyện ngắn hôm nay kể về hai chị em gái, một người sống ở thành phố, một người ở thị xã, cùng về quê dọn căn nhà của cha mẹ đã khuất để chuẩn bị bán, và những cuộc cãi nhau quanh từng món đồ cũ. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Dọn nhà của cha mẹ là một việc ai rồi cũng có thể phải làm. Có những món đồ nhẹ tênh mà không nhấc lên nổi. Câu chuyện hôm nay là về những món đồ như thế.
Ba ngày để dọn
Mẹ mất vào mùa thu năm ngoái, sau bố hai năm. Căn nhà ngói ba gian ở quê đóng cửa gần một năm. Hai chị em bàn đi bàn lại rồi quyết định bán, vì không ai về ở được, để lâu nhà xuống cấp. Người mua đã đặt cọc, hẹn cuối tháng nhận nhà.
Chị cả ở thành phố, làm kế toán, gọn gàng, quyết đoán. Em út ở thị xã, dạy mẫu giáo, mềm lòng, hay khóc. Hai chị em hẹn về dọn nhà trong ba ngày. Chị cả mang theo một xấp thùng các tông và cuộn băng dính. Em út mang theo cái máy ảnh cũ của bố.
Ngày đầu, chị cả lập ngay một quy tắc: chia ba loại, giữ lại, cho người ta, bỏ đi. Mỗi món cầm lên không quá mười giây. Em út gật đầu, nhưng mới cầm cái gối thêu của mẹ đã ngồi nhìn tới năm phút.
Tới trưa ngày đầu, chị cả đóng được bảy thùng. Em út đóng được một thùng, và thùng ấy toàn đồ giữ lại.
Những món không chia được
Ngày thứ hai, hai chị em bắt đầu cãi nhau. Chị cả muốn bỏ chồng báo cũ bố cất trong gầm giường. Em út nói bố đọc kỹ từng tờ, có tờ bố còn gạch chân. Chị cả nói gạch chân thì sao, em mang về thị xã thì để đâu. Em út im, mặt đỏ lên.
Rồi tới tủ quần áo của mẹ. Chị cả muốn mang cho hết người trong xóm. Em út muốn giữ lại vài cái áo. Chị cả hỏi giữ để làm gì, em có mặc được đâu. Em út nói giữ để ngửi. Chị cả định nói một câu gì đó, rồi thôi, quay đi dọn bếp.
Trong bếp, chị cả tìm thấy một chồng sổ nhỏ bìa cứng, buộc dây chun. Là sổ chi tiêu của mẹ, mấy chục năm, từng dòng, từng ngày. Tiền mua gạo, tiền mua sách cho con, tiền đóng học, tiền đi đám cưới. Có một dòng ghi: mua cho con cả đôi giày đi thi, hết tiền chợ ba ngày.
Chị cả ngồi xuống sàn bếp, mở từng cuốn. Chị đọc dòng ấy rất lâu. Chị nhớ đôi giày ấy, đôi giày vải trắng, chị đi thi đại học, chị không biết mẹ phải nhịn chợ ba ngày. Chị không cho cuốn sổ vào thùng nào cả.
Đêm cuối trong nhà
Tối ngày thứ hai, hai chị em không nói với nhau câu nào. Mỗi người nằm một góc giường của bố mẹ, quay lưng vào nhau như hồi nhỏ giận nhau. Ngoài trời mưa lâm râm. Tiếng mưa rơi vào cái chum nước ngoài sân lộp độp.
Em út nói trước, nhỏ, trong bóng tối. Em xin lỗi chị, em biết em làm chậm. Em chỉ sợ, dọn xong rồi, bán rồi, thì bố mẹ hết thật. Chị cả không trả lời ngay. Rồi chị nói: chị cũng sợ. Chị dọn nhanh vì chị không dám dừng lại.
Hai chị em quay lại, nằm đối mặt. Chị cả kể chuyện cuốn sổ, chuyện đôi giày. Em út kể chuyện hồi chị đi học đại học, mẹ đêm nào cũng ra đầu ngõ ngồi, nói là hóng mát, nhưng thật ra là chờ xe khách về xem có thư không. Chị cả chưa từng biết chuyện ấy.
Hai chị em kể tới gần sáng. Kể những chuyện mà mỗi người chỉ biết một nửa, giờ ghép lại thành đủ. Tiếng mưa rơi vào chum vẫn lộp độp, như ai đếm nhịp.
Cái chum ngoài sân
Sáng ngày thứ ba, đồ đạc đã đóng xong. Còn lại một thứ chưa ai nhắc tới: cái chum sành to ngoài sân, cao ngang ngực, nắp gỗ, nằm dưới mái hiên hứng nước mưa. Mẹ dùng nước chum ấy để nấu nước chè, gội đầu, cả đời không đổi.
Chị cả nói cái chum nặng lắm, mang về thành phố thì để đâu, nhà chị ở chung cư. Em út nói thị xã cũng không có sân. Hai chị em đứng nhìn cái chum, nước trong vắt, phản chiếu bầu trời và hai cái bóng.
Chị cả múc một gáo nước, rửa mặt. Nước mát lạnh. Chị nhớ những trưa hè đi học về, mẹ múc nước chum cho chị rửa mặt, rửa chân. Chị nhớ cả cái gáo dừa mẹ để trên nắp chum. Chị ngẩng lên, nói: chị lấy.
Em út nhìn chị, cười, nước mắt chảy ra. Hai chị em nhờ ông hàng xóm, cùng khiêng cái chum lên xe tải chở đồ, ba người đổ mồ hôi, chum vẫn còn nước sóng sánh. Ông hàng xóm cười, bảo thành phố có nước máy rồi mà mang chum về làm gì. Chị cả nói để hứng mưa.
Mưa trên ban công
Cái chum giờ nằm ở góc ban công căn hộ tầng bảy của chị cả. Chồng chị cằn nhằn mất chỗ phơi đồ. Con chị tò mò, hỏi mẹ ơi cái này để làm gì. Chị nói để hứng nước mưa, nấu nước chè như bà ngoại.
Mùa mưa, chị đặt cái chum dưới mép mái. Đêm nào mưa, chị nằm nghe tiếng mưa rơi vào chum lộp độp, như đêm cuối trong căn nhà cũ. Chị ngủ ngon hơn hẳn.
Cuốn sổ chi tiêu của mẹ, chị để trong tủ đầu giường. Thỉnh thoảng chị mở ra, đọc vài dòng. Có tháng chị chụp một trang gửi cho em út. Em út gửi lại ảnh cái gối thêu của mẹ, đặt trên giường của em ở thị xã.
Tết năm ấy, hai chị em hẹn nhau về thăm mộ bố mẹ. Chị cả mang theo một chai nước, nói là nước chum, mưa ở thành phố. Chị rót ra cái chén nhỏ, đặt lên mộ mẹ. Em út nhìn chị, không nói gì, chỉ nắm lấy tay chị.
Câu hỏi thường gặp
Truyện hai chị em dọn nhà cũ có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Hai chị em, căn nhà và người hàng xóm đều được dựng lên, dù nhiều gia đình có thể thấy mình trong đó.
Vì sao hai chị em lại cãi nhau khi dọn đồ?
Mỗi người đối diện nỗi mất mát theo một cách. Người chị dọn nhanh để không phải dừng lại nghĩ, người em dọn chậm vì sợ buông. Truyện cho thấy cả hai cách đều là đau, chỉ khác hình dáng.
Dọn đồ của người thân đã mất nên bắt đầu thế nào?
Nên dành đủ thời gian, đừng ép mình quyết định mọi thứ trong một lần. Có thể giữ lại vài món nhỏ mang nhiều kỷ niệm, chụp ảnh những món không giữ được, và làm cùng người thân để chia sẻ với nhau. Nếu nỗi buồn quá nặng nề, hãy tìm người để tâm sự hoặc gặp chuyên gia tâm lý.
Cuốn sổ chi tiêu của mẹ có ý nghĩa gì trong truyện?
Đó là nơi tình thương của người mẹ được ghi lại bằng những con số rất bình thường. Một dòng nhỏ về đôi giày đi thi cho người chị thấy điều mẹ đã lặng lẽ làm mà chị không hề biết.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những anh chị em đang hoặc sắp phải lo việc nhà cửa của cha mẹ, những người đang nhớ cha mẹ đã khuất, và những ai muốn hiểu hơn anh chị em ruột của mình.
