Truyện ngắn hôm nay kể về một cô gái ở thành phố vừa mất việc, trong một lúc chẳng biết làm gì, đã lên Tây Nguyên làm thuê một mùa hái cà phê, và tới cuối mùa thì quyết định ở lại thêm một mùa nữa. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, người kể xưng mình, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những lúc đời mình như một cái máy bị rút điện, đứng im giữa chừng. Câu chuyện hôm nay là của một người đã đi thật xa để cắm điện lại.
Cái thùng các tông
Năm hai mươi bảy tuổi, mình bị cho nghỉ việc vào một chiều thứ sáu. Công ty cắt giảm, cả phòng đi gần nửa. Mình ôm cái thùng các tông đựng cốc, cây xương rồng và mấy cuốn sổ, đứng trước tòa nhà văn phòng giữa giờ tan tầm, không biết đi về đâu.
Cùng tháng ấy, mình chia tay người yêu sáu năm. Không ai sai cả, chỉ là hai người đi hai hướng. Mình nằm trong phòng trọ gần hai tuần, xem đi xem lại mấy bộ phim cũ, ăn mì gói, gửi hồ sơ xin việc rồi chờ những cái email không bao giờ tới.
Một tối, con bạn thân từ hồi đại học gọi. Nó quê ở Tây Nguyên, nói nhà nó đang vào mùa hái cà phê, thiếu người, đi không, bao ăn ở, trả công theo ký. Mình cười, bảo tao có biết hái cà phê đâu. Nó bảo thì học, có gì khó.
Mình cúp máy, nhìn quanh căn phòng trọ, nhìn cái thùng các tông vẫn nằm nguyên ở góc. Sáng hôm sau, mình xếp ba lô, bắt xe đêm lên núi.
Những ngày tay phồng rộp
Vườn cà phê nhà con bạn nằm trên mấy quả đồi đất đỏ, cây xếp hàng thẳng tắp, quả chín đỏ trĩu từng chùm. Sáng năm giờ cả nhà đã ra vườn. Sương còn đọng trên lá, lạnh buốt. Mình mặc áo dài tay, đội nón, đeo găng, vẫn run cầm cập.
Bố con bạn chỉ mình cách tuốt: một tay giữ cành, một tay vuốt dọc chùm quả cho rụng vào tấm bạt trải dưới gốc. Nhìn ông làm thì dễ, mình làm thì quả rụng lung tung, cành gãy, lá rơi đầy bạt. Ông không mắng, chỉ cười, làm lại cho mình xem.
Ngày đầu tiên, mình hái được chưa tới một bao. Tối về, hai bàn tay phồng rộp, đỏ rát, cầm đũa không nổi. Mình ngồi ở hiên, nhìn tay mình, tự nhiên bật khóc. Không phải vì đau. Mình khóc vì lần đầu sau mấy tuần, mình thấy mệt theo một cách rõ ràng, có lý do.
Mẹ con bạn mang ra một chậu nước ấm pha muối, bảo mình ngâm tay. Bà nói ai mới lên cũng thế, ba hôm là quen. Bà nói đúng. Ba hôm sau, tay mình chai lại, và mình hái được hai bao.
Những người hái thuê
Vườn có hơn chục người hái thuê, phần lớn từ các tỉnh khác lên theo mùa. Có cặp vợ chồng từ miền Trung, năm nào cũng lên, con gửi ông bà. Có ông cụ ngoài sáu mươi, hái nhanh hơn cả thanh niên. Có mấy cậu sinh viên tranh thủ kỳ nghỉ kiếm tiền học.
Trưa, cả bọn ngồi dưới gốc cây bơ, ăn cơm nắm, uống nước chè, kể chuyện. Không ai hỏi mình làm gì ở thành phố, vì sao lên đây. Ở đây người ta chỉ hỏi hôm nay được mấy bao, tay còn đau không, chiều nay có mưa không.
Mình bắt đầu thích cái đơn giản ấy. Thích cái mệt cuối ngày, thích bữa cơm tối với canh bí và cá khô, thích ngủ một mạch tới sáng mà không cần điện thoại. Thích cả mùi cà phê phơi trên sân, nồng, ngai ngái, bám vào tóc vào áo.
Có tối ngồi quanh đống lửa, cô vợ trong cặp miền Trung hỏi mình có buồn không. Mình nói có. Cô gật đầu, không hỏi thêm, chỉ đưa cho mình củ khoai nướng nóng hổi. Mình cầm củ khoai, thấy lòng ấm lên một cách lạ lùng.
Cái sân phơi
Cuối mùa, cà phê hái xong, phơi đầy sân. Bố con bạn ngồi tính sổ, thở dài. Giá năm nay không cao, thương lái ép giá, bán thì lỗ công, không bán thì không có tiền trả công thợ. Mình nghe, không nói gì.
Đêm đó mình không ngủ được. Mình nghĩ tới công việc cũ, làm tiếp thị cho một công ty bán hàng qua mạng. Mình nghĩ tới mấy bao cà phê ngoài sân, thơm tới mức cả đồi đều ngửi thấy, mà ở thành phố người ta không biết nó tới từ đâu.
Sáng hôm sau, mình chụp ảnh. Ảnh đôi tay chai sạn của bố con bạn, ảnh sân phơi lúc bình minh, ảnh mẹ con bạn rang cà phê trong cái chảo gang to, khói bốc lên. Mình viết mấy dòng, kể về khu vườn, về một mùa hái, đăng lên trang của mình.
Chỉ trong mấy hôm, có người nhắn hỏi mua. Một túi, hai túi, rồi mười túi. Bạn bè cũ ở thành phố, người quen của người quen. Mình với con bạn ngồi đóng gói tới khuya, tay vẫn chai, nhưng lần này là chai vì vui.
Thêm một mùa
Hết mùa, những người hái thuê lần lượt về quê. Cặp vợ chồng miền Trung chào mình, hẹn năm sau. Ông cụ sáu mươi dúi vào tay mình một túi cà phê ông tự rang, bảo uống mà nhớ đồi. Mình đứng ở đầu dốc nhìn họ đi, thấy như vừa chia tay một gia đình.
Con bạn hỏi mình có về thành phố không. Mình nhìn ra sân phơi, nhìn mấy quả đồi đã hái xong, cây cà phê đang chuẩn bị ra hoa mùa sau. Mình nói tao muốn ở lại xem cà phê ra hoa thế nào.
Bố con bạn cười, nói hoa cà phê trắng như tuyết, thơm cả vùng, ở lại mà xem. Rồi ông nói thêm, nếu mình muốn thì cứ ở, giúp nhà bán cà phê, ông trả công, không nhiều nhưng đủ ăn.
Mình ở lại. Cái thùng các tông đựng cốc, cây xương rồng và mấy cuốn sổ vẫn nằm trong phòng trọ ở thành phố, mình nhờ chủ trọ gửi lên. Cây xương rồng giờ đặt ở bậu cửa sổ nhìn ra đồi. Mùa xuân năm ấy, đồi trắng xóa hoa cà phê, và mình đứng giữa vườn, lần đầu sau rất lâu, không thấy mình bị rút điện nữa.
Câu hỏi thường gặp
Truyện mùa cà phê chín có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Cô gái, gia đình chủ vườn và những người hái thuê đều được dựng lên, không gắn với người hay địa danh có thật.
Mùa thu hoạch cà phê ở Tây Nguyên thường vào lúc nào?
Ở nhiều vùng Tây Nguyên, cà phê thường được thu hoạch vào khoảng cuối năm, khi quả chín đỏ. Thời gian cụ thể thay đổi theo giống cây, độ cao và thời tiết từng năm.
Mất việc thì nên làm gì để không bị suy sụp?
Cho mình vài ngày để buồn là bình thường, nhưng nên giữ nếp sinh hoạt, vận động, gặp gỡ người thân và làm một việc gì đó có kết quả rõ ràng. Nếu nỗi buồn kéo dài, mất ngủ, không thiết làm gì, hãy tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Vì sao cô gái thấy dễ chịu với công việc tay chân?
Công việc ở vườn cho cô cái mệt có lý do, kết quả nhìn thấy được mỗi ngày và những người xung quanh không phán xét. Điều đó giúp cô lấy lại cảm giác mình vẫn làm được việc, sau những tuần mất phương hướng.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những người trẻ đang mất việc, đang lạc hướng hay vừa trải qua một lần chia tay, và những ai yêu Tây Nguyên, yêu cà phê. Nghe xong có thể bạn sẽ muốn pha một ly cà phê và ngồi chậm lại.
