Truyện ngắn hôm nay là một lá thư của người bố ít nói ở một làng quê miền Bắc, viết cho con gái vào đêm trước ngày con về nhà chồng, kể những điều cả đời ông chưa nói được thành lời. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, người bố và gia đình đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những người bố thương con bằng việc làm, tới lúc cần nói thì lại không biết bắt đầu từ đâu. Mời bạn đọc lá thư của một người như thế.
Bố viết vì mai bố không nói được
Con gái của bố. Giờ là gần một giờ sáng, cả nhà đã ngủ, chỉ còn tiếng mấy bác bên họ ngoại ngáy ở gian ngoài. Mai nhà trai đến đón con lúc chín giờ. Bố biết mai bố sẽ đứng ở góc sân, không nói được câu nào ra hồn, nên bố viết.
Bố cả đời làm thợ mộc, tay quen cầm cưa hơn cầm bút. Chữ bố xấu, con đọc chịu khó. Bố cũng không biết viết thư cho hay, bố cứ nhớ gì viết nấy.
Con đừng đọc lá thư này trong ngày cưới. Con cất đi, đợi lúc nào yên yên, một tuần hay một tháng sau, mở ra đọc. Bố không muốn con khóc nhòe phấn trước mặt nhà người ta.
Bố cũng không định dặn dò con nhiều đâu. Mẹ con dặn con cả tháng nay rồi, dặn tới mức bố nằm ngủ còn thuộc. Bố chỉ kể với con mấy chuyện.
Những lần bố im lặng
Hồi con thi trượt cấp ba lần đầu, con nằm trong buồng khóc hai ngày. Mẹ con vào ra dỗ, còn bố ngồi ngoài hiên đẽo gỗ, không vào. Con giận bố lâu lắm, con bảo bố không thương con. Bố không giải thích.
Bố kể con nghe bây giờ. Hai ngày đó bố đẽo một cái giá sách. Bố nghĩ mãi không biết nói gì với con cho đúng, nói sai thì con càng đau. Bố chỉ nghĩ được là năm sau con thi lại, con sẽ cần chỗ để sách. Cái giá sách ấy giờ vẫn đứng ở góc buồng con.
Hồi con lên thành phố học, bố không ra bến xe tiễn. Con nghĩ bố bận. Bố đứng ở đầu làng, chỗ bụi tre, nhìn cái xe khách chạy qua đường đê cho tới khi khuất. Bố không muốn con thấy bố như thế.
Bố im lặng nhiều quá, con ạ. Bố biết thế là thiệt cho con. Có những lúc con cần nghe một câu, mà bố chỉ đưa cho con một cái giá sách. Bố xin lỗi con về những lần ấy.
Về người con sắp lấy
Lần đầu thằng bé về nhà mình ra mắt, bố hỏi nó có mấy câu rồi thôi. Con lo bố không ưng. Thật ra bố ưng nó từ lúc nó tự đi ra bếp rửa bát mà không ai bảo, rửa cả cái nồi cháy mẹ con ngâm từ trưa.
Bố không dặn con phải chiều chồng hay nhịn chồng. Thời bố mẹ khác, thời con khác. Bố chỉ mong hai đứa có chuyện gì thì nói với nhau, đừng như bố, đem hết vào cái đục cái bào.
Nhà chồng con ở xa, ăn uống khác, nói năng khác. Con sẽ có lúc tủi. Lúc ấy con cứ gọi về, không cần lý do. Bố có nghe máy mà không nói gì thì con cũng đừng cúp, bố đang nghe đấy.
Còn nếu có ngày con thấy mình không ổn ở nơi ấy, nhà mình vẫn còn cái giường của con. Bố viết câu này không phải để mong điều ấy, mà để con biết sau lưng con lúc nào cũng có chỗ quay về.
Về mẹ con
Mai con đi rồi, nhà chỉ còn bố với mẹ con. Mẹ con giỏi giang, nhưng mẹ con hay lo, đêm nằm hay thở dài. Con đi xa rồi thì năng gọi về cho mẹ, bố thì không cần đâu, bố có mẹ con kể lại.
Hai mươi lăm năm nay, bố với mẹ con cũng cãi nhau, cũng có lúc giận nhau cả tuần. Nhưng chưa có ngày nào bố đi làm về mà mẹ con không để phần cơm. Bố không biết gọi cái đó là gì, chỉ biết đó là cái giữ nhà mình lại.
Nếu sau này con thấy bố mẹ già đi nhanh quá, con đừng buồn. Con người ta già là chuyện thường. Con chỉ cần nhớ mang cháu về cho bố mẹ bế, thế là bố mẹ trẻ lại được mấy tuổi.
Bố viết tới đây thì mẹ con thức dậy, hỏi bố làm gì mà chưa ngủ. Bố bảo bố tính tiền cỗ. Mẹ con cười, bảo tính gì mà tính mãi. Con đừng kể với mẹ là bố nói dối nhé.
Cái gáo dừa trên chum nước
Chuyện cuối cùng bố kể con. Năm con sáu tuổi, con nghịch làm vỡ cái gáo dừa bố mới đẽo, vỡ làm hai mảnh. Con sợ bố mắng, giấu dưới gầm chạn, cả tuần không dám ra chum múc nước.
Bố biết từ hôm đầu, vì bố là người đẽo nó. Bố lấy ra, dán lại bằng keo, buộc thêm một vòng dây đồng, treo lại lên chum. Bố không nói gì với con. Con thì cứ tưởng có phép lạ.
Cái gáo ấy hai mươi năm nay vẫn treo trên chum nước nhà mình, vết nứt vẫn còn, vòng dây đồng đã xỉn màu. Mai con đi, bố sẽ gói nó vào cái hộp gỗ, để chung với của hồi môn của con.
Bố không giỏi nói, con biết rồi. Nên bố chỉ mong con nhìn cái gáo ấy mà hiểu, nhà mình đồ vỡ thì dán lại, người thương nhau thì giữ lấy nhau. Thế thôi. Ngủ ngon con gái. Bố.
Câu hỏi thường gặp
Lá thư bố gửi con gái trước ngày cưới có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết theo lối thư. Người bố, cô con gái và gia đình đều được dựng lên, dù nhiều người có thể thấy bố mình trong đó.
Vì sao người bố chọn viết thư thay vì nói?
Vì ông là người ít nói, quen thể hiện tình thương qua việc làm như đẽo giá sách, dán gáo dừa. Lá thư cho ông thời gian để tìm chữ, điều mà trong ngày cưới đông người ông biết mình không làm được.
Gáo dừa là gì?
Gáo dừa là cái gáo múc nước làm từ nửa vỏ quả dừa đã cạo sạch, gắn thêm cán tre hoặc gỗ. Nó từng rất quen thuộc bên chum vại ở các nhà quê Việt Nam.
Muốn viết thư cho con trước một dịp lớn thì nên viết gì?
Không cần viết hay. Bạn có thể kể vài kỷ niệm cụ thể, nói thật những điều mình chưa từng nói, và cho con biết con luôn có chỗ quay về. Những chi tiết nhỏ thường chạm lòng người đọc hơn lời dặn dò.
Truyện này hợp nghe khi nào?
Hợp với những gia đình sắp có con đi lấy chồng, lấy vợ, hay con đi học xa. Cũng hợp với những ai có một người bố ít nói, để nghe và gọi điện về cho bố.
