Truyện ngắn hôm nay kể về một người con trai làm việc ở thành phố, mẹ ở quê mới học nhắn tin, tin nào cũng không có dấu, khiến anh đọc nhầm hết lần này tới lần khác, cho tới một tin nhắn chỉ có bốn chữ. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, người kể xưng mình, mọi nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tiếng Việt mà bỏ hết dấu thì một câu có thể hiểu ra năm bảy nghĩa. Câu chuyện hôm nay vừa buồn cười, vừa không buồn cười chút nào.
Cái điện thoại mới của mẹ
Tết năm ngoái, mình mua cho mẹ một cái điện thoại cảm ứng, thay cái máy cũ chỉ nghe gọi. Mình ngồi cả buổi chỉ mẹ cách mở khóa, cách gọi, cách nhắn tin. Mẹ đeo kính lão, ngón tay chọc chọc vào màn hình như mổ thóc, cứ bấm nhầm sang ứng dụng khác.
Mình chỉ mẹ cách gõ chữ có dấu. Mẹ thử mấy lần, rối tung, cuối cùng bảo thôi, gõ không dấu cho nhanh, con đọc được mà. Mình cười, bảo được, con đọc được hết.
Mình về thành phố. Tuần đầu tiên, mẹ nhắn tin cho mình mỗi ngày, toàn chữ không dấu, không chấm phẩy, có khi viết liền không cách. Mình đọc, đoán, có lúc phải đọc to lên mới hiểu. Đồng nghiệp ngồi bên thấy mình lẩm bẩm, hỏi đang giải mật thư à.
Mình thấy vui. Trước đây mẹ chỉ gọi khi có việc, mỗi tháng vài lần. Giờ ngày nào cũng có vài dòng, như mẹ đang đứng ngay đầu bàn làm việc của mình.
Con bò con
Một buổi trưa, đang họp, mình nhận được tin nhắn của mẹ, bốn chữ không dấu. Đọc lên, nó có thể là bố con bị ngã. Mình đứng bật dậy giữa phòng họp, mặt tái mét, chạy ra hành lang gọi về.
Chuông đổ mãi mẹ mới nghe. Mình hỏi dồn dập bố ngã ở đâu, có đau không, có phải đi viện không. Mẹ ở đầu bên kia im một lúc, rồi cười như nắc nẻ. Mẹ nói bố mày đang ngồi uống chè đây, mẹ nhắn là con bò con bị ngã xuống mương, cả nhà vừa kéo nó lên.
Mình đứng giữa hành lang, thở hắt ra, rồi cười tới chảy nước mắt. Bố giành điện thoại, hỏi mình có bị đuổi khỏi phòng họp không. Cả nhà ở quê cười, mình ở thành phố cười, mấy đồng nghiệp đi ngang nhìn mình như nhìn người lạ.
Từ hôm ấy, chuyện con bò con thành chuyện cười của cả nhà. Mình kể cho bạn bè nghe, ai cũng cười. Mình bảo mẹ thôi mẹ cố gõ dấu đi. Mẹ bảo mẹ già rồi, con chịu khó đoán.
Những lần đọc nhầm
Mình bắt đầu quen với việc đoán. Mẹ nhắn nấu canh cua, mình phải đoán là canh cua hay canh của ai. Mẹ nhắn nhà có chuột, mình nghĩ một lúc mới chắc là chuột chứ không phải chuốt. Mẹ nhắn cây ổi ra hoa rồi, cái này dễ, mình trả lời ngay.
Có lần mẹ nhắn ba chữ mà mình đọc thành mẹ bán gà rồi. Mình hỏi bán cả đàn à mẹ. Mẹ gọi lại, cười, bảo mẹ nhắn mẹ bận gà, tức là đang bận cho gà ăn, chứ có bán con nào đâu. Mình lại cười cả buổi.
Dần dần, mình nhận ra mẹ nhắn toàn những chuyện rất nhỏ. Cái cây ra hoa, con gà đẻ trứng, trời mưa, hàng xóm có đám cưới. Không có việc gì cần mình làm, không có gì cần mình trả lời. Có khi mình bận, đọc xong để đó, tới tối mới nhắn lại một chữ: vâng.
Có những ngày mình bận quá, quên luôn không nhắn lại. Hôm sau mẹ vẫn nhắn, vẫn những chuyện nhỏ, không trách, không hỏi sao hôm qua con không trả lời.
Bốn chữ cuối tuần
Một tối thứ sáu, mình đang ngồi với bạn ở quán, điện thoại rung. Mẹ nhắn bốn chữ không dấu. Mình đọc lên thành mẹ nhờ con qua. Mình nhắn lại: nhờ con qua đâu mẹ, có việc gì không. Mẹ không trả lời.
Mình nghĩ chắc mẹ nhờ mình qua nhà ai đó trên thành phố gửi đồ, hoặc nhờ mua cái gì. Mình nhắn thêm: mẹ cần gì thì nói con mua. Mẹ vẫn không trả lời. Mình gọi, mẹ không nghe máy.
Mình về phòng trọ, nằm nhìn bốn chữ ấy trên màn hình. Đọc mãi, đọc mãi, rồi tự nhiên mình hiểu. Bốn chữ không dấu ấy, đặt dấu khác đi, sẽ là mẹ nhớ con quá.
Mình nằm im, cầm điện thoại, tim thắt lại. Mình nghĩ lại cả tháng qua, những tin nhắn về cây ổi, con gà, trời mưa. Không có tin nào cần trả lời, vì tin nào cũng chỉ có một nghĩa. Mẹ nhớ con. Chỉ là mẹ không biết đánh dấu, còn con thì không chịu đoán.
Cuộc gọi đầu tiên
Sáng thứ bảy, mình dậy sớm, gọi về. Mấy năm đi làm xa, đây là lần đầu tiên mình gọi về mà không có việc gì. Mẹ nghe máy, giọng ngái ngủ, hỏi có chuyện gì thế con.
Mình nói không có chuyện gì, con gọi hỏi thăm thôi. Mẹ im một lúc lâu. Rồi mẹ hỏi con ăn sáng chưa, hỏi trên ấy có mưa không, hỏi áo ấm đủ không. Mình trả lời từng câu, chậm rãi, không vội.
Mẹ kể cây ổi ra quả non rồi, kể con gà mái đẻ quả trứng hai lòng đỏ, kể con bò con giờ lớn rồi, không ngã nữa. Mình nghe, cười, hỏi lại. Cuộc gọi kéo dài gần một tiếng, lâu nhất từ trước tới giờ.
Cuối cuộc gọi, mẹ hỏi: tối qua mẹ nhắn con đọc được không. Mình nói đọc được, con hiểu rồi. Mẹ cười, bảo vậy là mẹ gõ đúng. Từ hôm ấy, sáng thứ bảy nào mình cũng gọi về trước. Còn tin nhắn không dấu của mẹ, mình không đoán nữa, mình biết tất cả chúng có chung một nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Truyện tin nhắn không dấu của mẹ có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Người mẹ, người con và những tin nhắn đều được dựng lên, dù nhiều gia đình có thể thấy chuyện nhà mình trong đó.
Vì sao tiếng Việt không dấu dễ hiểu nhầm?
Tiếng Việt dùng dấu thanh và dấu chữ để phân biệt nghĩa, nên bỏ dấu đi thì một chuỗi chữ có thể ứng với nhiều từ khác nhau. Người đọc phải dựa vào ngữ cảnh để đoán, và đôi khi đoán sai.
Làm sao giúp cha mẹ lớn tuổi dùng điện thoại dễ hơn?
Có thể chỉ từng bước, chậm, cài chữ to, chỉ dùng vài ứng dụng cần thiết, và cài sẵn tính năng nhập bằng giọng nói nếu cha mẹ thấy tiện. Quan trọng là kiên nhẫn, không làm cha mẹ thấy mình chậm chạp.
Tin nhắn bốn chữ cuối truyện có ý nghĩa gì?
Cùng bốn chữ không dấu, người con lúc đầu đọc thành một lời nhờ việc, sau mới nhận ra đó là lời nhớ. Chi tiết ấy cho thấy nhiều khi điều người thân muốn nói rất đơn giản, chỉ là ta chưa chịu lắng nghe kỹ.
Truyện này hợp với ai nghe?
Hợp với những người đang sống xa cha mẹ, những ai có bố mẹ mới tập dùng điện thoại, và cả cha mẹ nghe để cười cùng con. Nghe xong có lẽ bạn sẽ muốn gọi về nhà một cuộc không cần lý do.
