Muốn nghỉ phép cho thật sự nghỉ, hãy báo sớm, bàn giao rõ ai lo việc gì, đặt một kênh liên lạc khẩn duy nhất rồi tắt thông báo công việc, và nhớ rằng nghỉ ngơi là một phần của làm việc lâu dài chứ không phải điều phải xin lỗi. Ngày phép là quyền của bạn, không phải ân huệ.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có một chị kế toán kể rằng năm ngoái chị về quê ba ngày, và ba ngày ấy chị trả lời hơn trăm tin nhắn. Về tới thành phố chị mệt hơn lúc đi. Tập này dành cho chị, và cho những ai đang dành dụm ngày phép mà chẳng bao giờ dùng hết.
Vì sao ta khó buông
Có người sợ việc bị đình trệ khi mình vắng. Có người sợ sếp nghĩ mình không tận tâm. Có người sợ quay lại thấy một đống việc. Có người, nói thật, sợ phát hiện ra mọi thứ vẫn chạy tốt khi không có mình.
Chị kế toán thuộc nhóm thứ nhất. Chị nghĩ mình là người duy nhất biết mọi con số. Nên chị để điện thoại bật chuông cả lúc ăn cơm với mẹ, cả lúc ra đồng với cháu.
Những nỗi sợ ấy dễ hiểu, nhưng chúng có cái giá. Người không bao giờ nghỉ thật sự sẽ mỏi dần, làm việc chậm đi, dễ cáu và dễ sai. Một tuần nghỉ thật có thể giúp bạn làm tốt hơn trong cả quý tiếp theo.
Và nếu cả bộ phận chỉ trông vào một người, đó là rủi ro của tổ chức chứ không phải trách nhiệm riêng của người ấy. Nghỉ phép đôi khi là cách lành mạnh để lộ ra điều đó.
Báo sớm và chọn thời điểm
Hãy báo ngày nghỉ càng sớm càng tốt, ghi vào lịch chung của nhóm. Báo sớm giúp sếp và đồng nghiệp sắp xếp, và giúp chính bạn bớt áy náy vì không ai bị bất ngờ.
Chọn thời điểm khéo cũng là một cách tôn trọng nhóm. Tránh tuần chốt sổ, tuần ra mắt sản phẩm, hay những ngày bạn biết chắc là cao điểm. Nếu buộc phải nghỉ vào lúc ấy vì việc gia đình, hãy nói rõ lý do và chuẩn bị kỹ hơn.
Câu xin nghỉ không cần dài dòng. Em xin nghỉ phép từ ngày này tới ngày này để về quê. Em sẽ bàn giao cho bạn kia những việc sau, có gì gấp anh chị gọi em theo số này. Thế là đủ.
Bạn không cần giải thích mình nghỉ để làm gì. Về quê, đi chơi hay chỉ nằm nhà ngủ đều là lý do chính đáng.
Bàn giao để không ai phải gọi bạn
Một tuần trước khi nghỉ, hãy viết ra những việc sẽ xảy ra trong thời gian bạn vắng: hạn nộp báo cáo, khách sẽ gọi, giấy tờ cần ký. Với mỗi việc, ghi rõ ai sẽ lo và họ cần biết gì.
Ngồi với người nhận bàn giao nửa giờ, đi qua từng việc. Chỉ cho họ tài liệu ở đâu, cách xử lý những tình huống hay gặp. Đừng chỉ gửi một tin nhắn dài rồi đi.
Đặt thư trả lời tự động: mình đang nghỉ phép tới ngày này, việc gấp xin liên hệ người này. Khách và đối tác biết ngay nên hỏi ai, không chờ bạn.
Chị kế toán năm nay làm đúng như vậy. Chị viết một trang bàn giao, chỉ cho bạn cùng phòng cách tra sổ. Chị kể lần này cả kỳ nghỉ chỉ có đúng một cuộc gọi, và cuộc gọi ấy thật sự đáng gọi.
Một kênh khẩn, còn lại thì tắt
Thay vì tắt hẳn liên lạc, nhiều người thấy yên tâm hơn khi có một kênh khẩn duy nhất. Ví dụ chỉ gọi điện khi thật sự gấp, còn tin nhắn thì để dành tới khi bạn quay lại. Nói rõ điều này trước khi đi.
Rồi tắt thông báo của các nhóm chat công việc và hộp thư. Nếu không yên tâm, cho mình một khung giờ ngắn mỗi ngày để liếc qua, chẳng hạn mười lăm phút buổi sáng, sau đó cất điện thoại đi.
Ban đầu bạn sẽ thấy ngứa ngáy, tay cứ tìm điện thoại. Đó là thói quen, không phải công việc đang cần bạn. Hãy để điện thoại ở phòng khác, úp mặt xuống, hay giao cho người thân giữ hộ vài giờ.
Càng về sau, bạn sẽ thấy đầu óc mình nhẹ hơn, để ý được tiếng gà, mùi rơm, câu chuyện của mẹ. Đó chính là thứ kỳ nghỉ muốn trao cho bạn.
Quay lại sau kỳ nghỉ
Ngày đầu quay lại, đừng xếp lịch họp kín. Dành buổi sáng đọc lại thư, hỏi người nhận bàn giao chuyện gì đã xảy ra, sắp lại thứ tự việc. Bắt nhịp từ từ thì những gì kỳ nghỉ mang lại sẽ ở lâu hơn.
Cảm ơn người đã lo việc cho mình, cụ thể và thật lòng. Lần sau họ nghỉ, bạn sẽ là người nhận bàn giao. Một nhóm biết thay nhau nghỉ là một nhóm khoẻ.
Nếu kỳ nghỉ cho thấy bạn là người duy nhất làm được một việc nào đó, hãy đề xuất với sếp dạy thêm cho người khác. Không phải để mình dễ bị thay thế, mà để mình được nghỉ khi cần, được ốm khi ốm.
Và hãy lên lịch kỳ nghỉ tiếp theo, dù chỉ là một ngày. Ngày phép để dành mãi rồi bỏ phí là một khoản lương mình tự trả lại.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ phép có cần nói lý do với sếp?
Thường không cần nói chi tiết, chỉ cần báo ngày nghỉ và cách liên hệ khi gấp. Quy định cụ thể tuỳ nơi làm, bạn có thể hỏi bộ phận nhân sự.
Nên báo nghỉ phép trước bao lâu?
Càng sớm càng tốt và theo đúng quy định của công ty. Báo sớm giúp nhóm sắp xếp và bạn bớt áy náy khi đi.
Đang nghỉ phép mà sếp gọi thì có phải nghe?
Nếu đã thống nhất một kênh khẩn thì nên nghe cuộc gọi qua kênh ấy. Còn tin nhắn thường có thể để tới khi quay lại, miễn là bạn đã báo trước điều này.
Làm sao bớt áy náy khi nghỉ phép?
Hãy nhớ ngày phép là quyền lợi và nghỉ ngơi giúp bạn làm việc tốt hơn về lâu dài. Bàn giao kỹ trước khi đi cũng giúp bạn yên tâm hơn nhiều.
Không nỡ nghỉ vì sợ việc dồn lại thì sao?
Hãy bàn giao để người khác lo một phần trong thời gian vắng và dành ngày đầu quay lại để sắp xếp. Việc lúc nào cũng có, còn sức khoẻ và thời gian với gia đình thì không chờ được.
