Một con mèo hiền có thể cho người già một lý do để dậy sớm, một tiếng gọi trong căn nhà vắng và một nhịp ngày đều đặn. Nhưng niềm vui ấy chỉ bền khi con vật hợp với sức mình, khi nhà cửa được xếp lại cho khỏi vấp ngã, và khi mình đã nhờ sẵn người trông giúp lúc mình ốm hay phải đi xa. Có bạn mỗi ngày là quý, miễn đừng để người bạn ấy thành gánh nặng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này dành cho các ông bà đang ở một mình hay ở hai ông bà với nhau, và cho những người con đang tính mang về cho bố mẹ một con mèo. Mình mời bạn nghe chuyện ông Tư và con mèo mướp tên Mỡ.
Con mèo mướp tới nhà ông Tư
Ông Tư bảy mươi hai tuổi, ở một mình trong căn nhà ống từ khi bà mất. Con trai ở cách hai con phố, tuần nào cũng ghé, nhưng những buổi chiều dài thì vẫn chỉ có ông với cái quạt trần và chiếc đài cũ. Ông nói ít dần, có hôm cả ngày không mở miệng câu nào.
Một sáng mưa, đứa cháu nội ôm về một con mèo mướp đã lớn, của một người hàng xóm chuyển nhà không mang theo được. Con mèo béo tròn nên cả nhà gọi là Mỡ. Ông Tư lúc đầu lắc đầu, bảo ông già rồi, nuôi cái thân mình còn chưa xong.
Thế mà chỉ sau một tuần, sáng nào sáu giờ con Mỡ cũng ngồi trước cửa buồng kêu khe khẽ. Ông phải dậy, rửa bát cơm cho nó, mở cửa sổ cho nó nằm phơi nắng. Rồi ông ngồi xuống cạnh nó uống chén trà, và tự nhiên ông nói chuyện với nó như nói với một người bạn.
Chuyện ông Tư là chuyện kể, nhưng nhiều người già nuôi một con vật nhỏ sẽ nhận ra mình trong đó. Không phải con mèo làm phép lạ gì. Chỉ là có một sinh linh cần mình, chờ mình, và căn nhà bỗng có thêm một tiếng động quen.
Vì sao một con vật nhỏ lại giữ được nhịp ngày
Khi về già, nhất là khi ở một mình, ngày nào cũng có thể giống ngày nào. Không ai đợi mình dậy, không ai hỏi mình ăn chưa. Một con mèo thì đợi. Nó đói đúng giờ, nó đòi ra nắng đúng giờ, nó cuộn vào chân lúc trời tối. Những việc nhỏ ấy kéo theo cả một nhịp sống.
Chăm một con vật cũng là một cách để thấy mình còn có ích. Người già hay buồn vì nghĩ mình chỉ còn được người khác chăm. Được làm người chăm, dù chỉ là chăm một con mèo, cho người ta lại cảm giác mình còn đôi tay, còn việc để làm.
Con mèo còn mở ra những cuộc trò chuyện. Hàng xóm đi qua hỏi con mèo mấy tuổi, đứa cháu gọi điện hỏi hôm nay con Mỡ làm gì. Ông Tư có chuyện để kể, mà chuyện về con mèo thì chẳng bao giờ làm ai buồn.
Mình không nói nuôi mèo chữa được nỗi cô đơn, cũng không nói nó tốt cho bệnh này bệnh kia. Mình chỉ kể điều nhiều người già tự nhận thấy: có một con vật trong nhà, ngày dễ trôi hơn và lòng đỡ trống hơn.
Chọn con vật hợp với sức mình
Nếu bạn đang tính nuôi, hoặc tính mang về cho bố mẹ, hãy nghĩ tới sức của người sẽ chăm trước khi nghĩ tới con vật đáng yêu cỡ nào. Một chú mèo con nghịch ngợm, leo trèo, cắn dây điện suốt ngày sẽ làm ông bà mệt và lo hơn là vui.
Một con mèo đã lớn, tính hiền, quen ở trong nhà thường hợp với người già hơn. Nó ngủ nhiều, ít phá, biết đi vệ sinh đúng chỗ. Có thể hỏi các nhóm cứu hộ, hỏi hàng xóm, hỏi người quen đang cần tìm nhà cho một con mèo trưởng thành.
Cũng nên tính tới những việc cần cúi, cần bê. Bao cát vệ sinh nặng, bao hạt to, khay cát đặt sát đất. Con cái có thể mua sẵn loại túi nhỏ, đặt khay cát lên một bục thấp cho ông bà khỏi phải cúi gập lưng, và tới nhà thay cát mỗi tuần một lần.
Và hỏi thật lòng người sẽ nuôi. Có ông bà thích, có ông bà không. Mang một con vật về như một món quà bất ngờ đôi khi lại thành một món nợ ông bà không dám từ chối.
Xếp nhà cho người và mèo cùng an toàn
Một con mèo hay quấn chân, hay nằm ngang lối đi, nhất là lúc trời tối. Với người già, đó là chỗ dễ vấp ngã nhất. Nên mắc một bóng đèn ngủ nhỏ dọc lối từ giường ra nhà vệ sinh, để ban đêm thấy rõ con mèo nằm ở đâu.
Đặt bát ăn, bát nước và khay cát ở một góc cố định, tránh xa chân cầu thang và lối đi chính. Con mèo quen chỗ thì ít lảng vảng, ông bà cũng không phải cúi tìm.
Ông Tư có lần suýt ngã vì con Mỡ chạy vụt qua chân lúc ông bưng nồi cơm. Từ đó con trai ông đóng một cánh cửa thấp ở bếp, giờ nấu nướng thì khép lại. Một việc nhỏ, mà ông đi lại vững hơn hẳn.
Nếu ông bà dễ dị ứng hay có bệnh về đường thở, nên hỏi bác sĩ trước khi đón một con vật về ở chung. Còn con mèo cũng cần được tiêm phòng và khám định kỳ, việc này con cháu có thể nhận đưa đi để ông bà đỡ vất vả.
Khi mình ốm, khi mình đi xa
Điều nhiều người già lo nhất là lỡ mình nằm viện thì con mèo ở với ai. Nỗi lo ấy có thật, và nên giải quyết từ lúc còn khoẻ. Hãy nhờ sẵn một người, có thể là con cháu, có thể là một người hàng xóm cũng thương mèo, đồng ý trông giúp khi cần.
Viết ra một tờ giấy dán trên tủ lạnh: con mèo tên gì, ăn gì, ngày ăn mấy bữa, đi khám ở đâu, ai là người trông thay. Lúc vội vàng vào viện, chẳng ai nhớ nổi những thứ ấy, nhưng tờ giấy thì nhớ hộ.
Cũng nên nghĩ xa hơn một chút, dù nghe hơi buồn. Một con mèo có thể sống thêm mười mấy năm. Nói chuyện với con cháu xem nếu một ngày mình không chăm được nữa, ai sẽ nhận nó. Biết con vật của mình có chỗ đi, người già ngủ yên hơn.
Bây giờ con Mỡ vẫn nằm trên bậu cửa sổ nhà ông Tư mỗi sáng. Ông nói với con trai rằng ông chẳng nuôi nó, chính nó nuôi ông, nuôi cái thói quen dậy sớm, mở cửa, pha trà và nói vài câu cho có tiếng người.
Câu hỏi thường gặp
Người già yếu có nên nuôi mèo không?
Tuỳ sức và tuỳ ý muốn của chính người già. Nếu ông bà thích và có con cháu đỡ những việc nặng như thay cát, đưa đi khám, một con mèo lớn hiền thường không quá vất vả. Nếu ông bà không muốn, đừng ép.
Nên nuôi mèo con hay mèo đã lớn?
Với người già, mèo đã lớn thường dễ hơn vì ít nghịch, ngủ nhiều, đã quen đi vệ sinh đúng chỗ. Mèo con cần nhiều công dạy và hay chạy quanh chân, dễ gây vấp ngã.
Làm sao để không vấp phải mèo ban đêm?
Mắc đèn ngủ dọc lối đi, đặt chỗ ăn và chỗ nằm của mèo cố định, tránh lối đi chính và chân cầu thang. Lúc bưng đồ nóng thì khép cửa bếp lại cho mèo khỏi chạy qua chân.
Nếu ông bà phải nằm viện thì con mèo ở với ai?
Nên nhờ sẵn một người trông thay từ khi còn khoẻ, và dán một tờ giấy ghi tên mèo, cách cho ăn, chỗ khám và người trông thay ở nơi dễ thấy.
Người hay dị ứng có nuôi được không?
Nên hỏi bác sĩ trước khi đón con vật về ở chung. Mỗi người mỗi khác, bác sĩ sẽ cho lời khuyên hợp với sức khoẻ của từng người.
