Chiếc túi xách vừa đặt xuống, đôi giày vừa tháo ra, và người đã đổ xuống ghế sofa, tay cầm điện thoại. Ba tiếng sau, đã mười giờ đêm, chưa tắm, chưa ăn tối tử tế, chưa làm gì trong những việc đã định. Cách đứng dậy được vào buổi tối không phải là cố gắng hơn, mà là đừng ngồi xuống ngay, tạo một khoảng chuyển tiếp ngắn và chọn một việc đầu tiên thật dễ.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này dành cho những ai đi làm về là thấy mình như một quả bóng xì hơi, cả buổi tối trôi đi mà không biết đã làm gì. Mình kể qua câu chuyện hư cấu của một cô giáo mầm non, người dành cả ngày cho hai mươi đứa trẻ và về nhà chỉ còn sức để nằm.
Cái ghế sofa nuốt mất buổi tối
Cô dạy lớp mầm non, từ bảy giờ sáng tới năm giờ chiều. Cả ngày đứng, ngồi xổm, bế, dỗ, hát, nói. Về tới căn phòng thuê lúc sáu giờ, cô mệt rã.
Việc đầu tiên cô làm là nằm lên ghế, mở điện thoại, định nghỉ năm phút. Năm phút thành ba mươi phút, thành một tiếng. Đói, cô gọi đồ ăn, ăn ngay trên ghế. Tới khi đứng dậy đi tắm đã gần mười giờ.
Cô có những việc muốn làm buổi tối: học thêm một lớp vẽ trực tuyến, gọi điện cho mẹ ở quê, dọn lại góc bàn. Nhưng chẳng việc nào xảy ra.
Những ngày cuối tuần cũng vậy. Ngủ dậy muộn, nằm lướt điện thoại tới trưa, rồi buổi chiều trôi đi trong cảm giác uể oải. Thứ hai đi làm, cô thấy như mình chưa hề được nghỉ, dù đã nằm suốt hai ngày.
Cô nghĩ mình lười. Nhưng thật ra, điều cô đang gặp là một chuyện rất phổ biến: không có ranh giới giữa công việc và nhà, nên cơ thể mang nguyên cái mệt về, và đổ sập xuống chỗ đầu tiên thấy được.
Vì sao ngồi xuống ngay lại khó đứng lên
Khi vừa về nhà, cơ thể và đầu óc còn mang theo nhịp của công việc. Mệt, căng, ồn. Ngồi xuống ngay lúc ấy, mình rơi thẳng vào trạng thái buông hoàn toàn.
Một khi đã buông, việc đứng dậy cần rất nhiều sức, vì giờ phải chuyển từ không làm gì sang làm gì đó. Điện thoại lại cung cấp một thứ giải trí không cần sức, nên cứ thế cuốn mình đi.
Thêm nữa, buổi tối không có điểm bắt đầu rõ ràng. Ở chỗ làm có giờ vào ca, có tiếng chuông. Ở nhà thì không có gì báo hiệu bây giờ là lúc làm việc riêng.
Vì vậy, giải pháp không nằm ở việc ép mình đứng dậy sau khi đã nằm, mà ở việc đừng nằm xuống ngay từ đầu.
Một khoảng chuyển tiếp ngắn
Cô thử tạo một khoảng chuyển tiếp, mười tới mười lăm phút, giữa lúc về nhà và lúc nghỉ ngơi. Không phải làm việc, mà là một nghi thức nhỏ để cơ thể biết rằng ngày làm việc đã xong.
Bước vào nhà, cô treo túi lên móc ngay cạnh cửa, cất giày vào kệ. Rồi cô mở cửa sổ, pha một ly trà, đứng vươn vai vài phút nhìn ra ngoài. Điện thoại để ở móc cùng túi xách.
Mười phút ấy không làm cô hết mệt, nhưng nó làm cái mệt dịu xuống thay vì đổ sập. Cơ thể có thời gian chuyển nhịp.
Có người dùng quãng đi bộ từ bến xe về nhà làm khoảng chuyển tiếp, bỏ tai nghe ra, đi chậm, nhìn phố. Có người ngồi trong xe vài phút trước khi lên nhà. Hình thức nào cũng được, miễn là có một dấu mốc giữa hai phần của ngày.
Tắm trước khi ngồi
Sau khoảng chuyển tiếp, cô đặt một luật đơn giản: tắm trước khi ngồi xuống. Không phải tắm sau khi nghỉ, mà tắm trước.
Lý do rất thực tế. Tắm là việc kiểu gì cũng phải làm, và nếu để sau, nó thành cái cớ để nằm thêm. Còn nếu tắm ngay, cơ thể được làm mới, cái mệt của cả ngày như trôi đi theo nước.
Sau khi tắm, thay bộ đồ ở nhà sạch sẽ, cô thấy mình tỉnh táo hơn hẳn, như bắt đầu một phần mới của ngày. Lúc đó mới ngồi xuống nghỉ, và nghỉ thật.
Điều thú vị là sau khi tắm, cô ít khi muốn nằm dài nữa. Cô nấu một món đơn giản, ăn ở bàn, rồi có sức gọi điện cho mẹ.
Một việc đầu tiên thật dễ
Với những việc muốn làm buổi tối như học vẽ, cô chọn một việc đầu tiên thật dễ: mở hộp màu và vẽ một hình nhỏ trong năm phút. Không phải hoàn thành bài học, chỉ là bắt đầu.
Việc đầu tiên dễ giúp vượt qua cái ngưỡng chuyển từ không làm sang đang làm. Phần lớn các tối, năm phút thành ba mươi phút. Những tối mệt thật, năm phút là xong, cô vẫn cảm thấy mình đã làm được một chút cho bản thân.
Cô vẫn nằm dài vài tối trong tuần, những tối thật sự kiệt sức sau một ngày có học sinh ốm, phụ huynh phàn nàn. Nghỉ ngơi những tối ấy là đúng. Khác biệt là giờ cô chọn nằm, chứ không phải bị chiếc ghế nuốt mất.
Nếu buổi tối của bạn cũng đang trôi đi trên một chiếc ghế, thử ngày mai: về nhà, đừng ngồi xuống ngay. Treo túi, mở cửa sổ, tắm. Rồi xem buổi tối của bạn có khác đi không.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đi làm về là chỉ muốn nằm?
Vì cơ thể mang nguyên cái mệt và căng thẳng của công việc về, và nếu ngồi xuống ngay, mình rơi vào trạng thái buông hoàn toàn, rất khó đứng dậy lại.
Khoảng chuyển tiếp sau giờ làm là gì?
Là vài phút giữa lúc về nhà và lúc nghỉ ngơi, dành cho một nghi thức nhỏ như cất đồ, pha trà, vươn vai, giúp cơ thể chuyển nhịp từ công việc sang nhà.
Tắm ngay khi về nhà có giúp gì không?
Nhiều người thấy tắm ngay giúp tỉnh táo hơn và cảm giác bắt đầu một phần mới của ngày, đồng thời gỡ bỏ cái cớ để nằm thêm.
Làm sao để có năng lượng làm việc riêng buổi tối?
Đừng ngồi xuống ngay khi về, tạo khoảng chuyển tiếp, ăn tối đủ và chọn một bước đầu thật dễ cho việc muốn làm. Những tối kiệt sức thì cho phép mình nghỉ.
Nằm nghỉ buổi tối có phải là lười không?
Không. Nghỉ ngơi là cần thiết. Vấn đề chỉ là khi nằm thành mặc định mỗi tối và lấy mất những việc mình thật sự muốn làm.
